Η Ελλάδα του 2026 βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Ενώ η ψηφιοποίηση του κράτους μέσω του gov.gr έχει αλλάξει ριζικά την καθημερινότητα των πολιτών, μια νέα εκτενής έρευνα για τη σχέση των Ελλήνων με την τεχνολογία και την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) φέρνει στο φως ενδιαφέροντα, αν όχι αντιφατικά, ευρήματα. Η χώρα που κάποτε θεωρούνταν ουραγός στην ψηφιακή οικονομία της Ευρώπης, σήμερα επιδεικνύει μια αξιοσημείωτη προσαρμοστικότητα, η οποία όμως συνοδεύεται από έντονο σκεπτικισμό και ένα διευρυνόμενο χάσμα γενεών.
Το Παράδοξο της Ψηφιακής Εξοικείωσης
Σύμφωνα με τα στοιχεία της πρόσφατης μελέτης, η συντριπτική πλειονότητα των Ελλήνων (άνω του 90%) χρησιμοποιεί το διαδίκτυο καθημερινά, κυρίως μέσω κινητών συσκευών. Ωστόσο, η «εξοικείωση» αυτή φαίνεται να είναι επιφανειακή. Ενώ οι Έλληνες είναι πρωταθλητές στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των εφαρμογών επικοινωνίας, η χρήση εργαλείων παραγωγικότητας και η κατανόηση των αλγορίθμων παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα. Η έρευνα δείχνει ότι η τεχνολογία αντιμετωπίζεται περισσότερο ως μέσο ψυχαγωγίας και διεκπεραίωσης παρά ως εργαλείο δημιουργίας ή επαγγελματικής εξέλιξης.
Το εντυπωσιακό στοιχείο είναι η ταχύτητα με την οποία το ευρύ κοινό έμαθε για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Μέσα σε μόλις τρία χρόνια, ο όρος «AI» πέρασε από τα εργαστήρια πληροφορικής στο τραπέζι της ελληνικής οικογένειας. Παρ' όλα αυτά, η γνώση παραμένει θεωρητική. Μόνο ένας στους τέσσερις Έλληνες δηλώνει ότι χρησιμοποιεί εργαλεία παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης (Generative AI) στην εργασία του, με το ποσοστό αυτό να εκτοξεύεται στις ηλικίες 18-24 και να κατακρημνίζεται στις ηλικίες άνω των 55.
Ο Φόβος της Αντικατάστασης και το Ηθικό Δίλημμα
Η Τεχνητή Νοημοσύνη προκαλεί ένα μείγμα δέους και τρόμου στον μέσο Έλληνα πολίτη. Η έρευνα αποκαλύπτει ότι το 65% των ερωτηθέντων ανησυχεί για την απώλεια θέσεων εργασίας λόγω της αυτοματοποίησης. Η ανησυχία αυτή δεν περιορίζεται μόνο σε χειρωνακτικά επαγγέλματα, αλλά επεκτείνεται και σε τομείς όπως η γραμματειακή υποστήριξη, η εξυπηρέτηση πελατών, ακόμα και η δημιουργική γραφή ή η γραφιστική.
«Η Τεχνητή Νοημοσύνη στην Ελλάδα δεν αντιμετωπίζεται ως ένας συνεργάτης, αλλά ως ένας αόρατος ανταγωνιστής που απειλεί την ήδη εύθραυστη εργασιακή σταθερότητα», αναφέρει η ανάλυση της έρευνας.
Επιπλέον, ο κίνδυνος της παραπληροφόρησης (deepfakes και fake news) αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή άγχους. Σε μια χώρα με παραδοσιακά χαμηλή εμπιστοσύνη στα θεσμικά μέσα ενημέρωσης, η έλευση της AI που μπορεί να παραποιεί την πραγματικότητα εντείνει το αίσθημα ανασφάλειας. Οι Έλληνες ζητούν επιτακτικά ένα ρυθμιστικό πλαίσιο, με το 80% να πιστεύει ότι το κράτος και η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να παρέμβουν άμεσα για τον έλεγχο των αλγορίθμων.
Εκπαίδευση και Επιχειρηματικότητα: Τα Μεγάλα Στοιχήματα
Το χάσμα μεταξύ των αναγκών της αγοράς και των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού είναι εμφανές. Οι ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ), που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας, διστάζουν να επενδύσουν σε λύσεις AI. Οι λόγοι είναι κυρίως το υψηλό κόστος μετάβασης και η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού. Η έρευνα υπογραμμίζει ότι αν δεν υπάρξει ένα εθνικό σχέδιο για τον ψηφιακό εγγραμματισμό, η Ελλάδα κινδυνεύει να μείνει πίσω στην παγκόσμια κούρσα της ανταγωνιστικότητας.
- Εκπαίδευση: Ανάγκη για εισαγωγή της παιδείας για την AI από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση.
- Επανειδίκευση (Reskilling): Προγράμματα για εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας ώστε να μην περιθωριοποιηθούν.
- Κίνητρα: Φορολογικά και οικονομικά κίνητρα για επιχειρήσεις που ενσωματώνουν ηθική AI.
Συμπερασματικά, οι Έλληνες είναι «συνδεδεμένοι» αλλά όχι απαραίτητα «ψηφιακά ώριμοι». Η τεχνολογία τρέχει με ρυθμούς που η κοινωνική κουλτούρα δυσκολεύεται να ακολουθήσει. Η πρόκληση για τα επόμενα χρόνια δεν είναι η πρόσβαση στα εργαλεία —αυτή έχει πλέον επιτευχθεί— αλλά η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και των δεξιοτήτων που θα επιτρέψουν στον Έλληνα πολίτη να κυριαρχήσει πάνω στη μηχανή, αντί να την φοβάται.
