Σε μια χρονική συγκυρία όπου η παγκόσμια οικονομία πλέει σε αχαρτογράφητα ύδατα, η απόφαση του οίκου Fitch να επιβεβαιώσει το αξιόχρεο της Ελλάδας στη βαθμίδα BBB+ με σταθερή προοπτική (stable outlook) αποτελεί μια ισχυρή ψήφο εμπιστοσύνης στην ελληνική οικονομική πολιτική. Η κίνηση αυτή, αν και αναμενόμενη από τις αγορές, φέρει ιδιαίτερο βάρος καθώς η χώρα εισέρχεται στο δεύτερο μισό του 2026, μια περίοδο όπου η αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και η διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας αποτελούν τα κεντρικά στοιχήματα για την κυβέρνηση.
Η Fitch αναγνωρίζει την εντυπωσιακή πρόοδο στη μείωση του ελλείμματος και του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ, το οποίο συνεχίζει την καθοδική του τροχιά με ρυθμούς ταχύτερους από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Η προσήλωση στα πρωτογενή πλεονάσματα φαίνεται να είναι το «κλειδί» που ξεκλειδώνει τις θετικές αξιολογήσεις, θωρακίζοντας τη χώρα απέναντι στις μεταβολές των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Η Ακτινογραφία της Δημοσιονομικής Σταθερότητας
Σύμφωνα με την έκθεση του οίκου, η ελληνική οικονομία επιδεικνύει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Η δημοσιονομική προσαρμογή δεν είναι πλέον ένα έκτακτο μέτρο, αλλά φαίνεται να έχει ενσωματωθεί στον πυρήνα της κρατικής λειτουργίας. Η Fitch εστιάζει στην ισχυρή αύξηση των φορολογικών εσόδων, η οποία υποστηρίζεται από την ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης και την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, επιτρέποντας στην κυβέρνηση να χρηματοδοτεί κοινωνικές πολιτικές χωρίς να εκτροχιάζει τον προϋπολογισμό.
- Συνεχιζόμενη μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ προς το 140%.
- Διατήρηση πρωτογενών πλεονασμάτων άνω του 2%.
- Σταθερή πρόσβαση στις διεθνείς αγορές ομολόγων με ανταγωνιστικά spreads.
- Ενίσχυση των επενδύσεων μέσω του προγράμματος «Ελλάδα 2.0».
Ωστόσο, ο οίκος δεν παραλείπει να επισημάνει ότι η Ελλάδα παραμένει μια από τις πιο χρεωμένες χώρες της Ευρωζώνης σε απόλυτα νούμερα. Η βιωσιμότητα αυτού του χρέους εξαρτάται άμεσα από τη διατήρηση υψηλών ρυθμών ανάπτυξης, κάτι που στο τρέχον γεωπολιτικό περιβάλλον —με τις εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και την ενεργειακή μετάβαση— παραμένει μια εξίσωση με πολλούς αγνώστους.
Ο Τραπεζικός Τομέας και η Πρόκληση της Ρευστότητας
Ένας από τους βασικούς πυλώνες της αξιολόγησης είναι η εξυγίανση του τραπεζικού συστήματος. Οι ελληνικές τράπεζες έχουν καταφέρει να μειώσουν δραστικά τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα (NPEs), πλησιάζοντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η Fitch σημειώνει ότι η κερδοφορία των τραπεζών είναι ισχυρή, γεγονός που τους επιτρέπει να στηρίξουν την πραγματική οικονομία μέσω νέων χορηγήσεων.
«Η εξυγίανση των ισολογισμών των τραπεζών αποτελεί το πιο απτό δείγμα της μετάβασης της Ελλάδας σε μια κανονικότητα που θυμίζει τις ισχυρές οικονομίες του Βορρά», αναφέρει χαρακτηριστικά η έκθεση.
Παρ' όλα αυτά, η πρόκληση παραμένει η διοχέτευση της ρευστότητας στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας αλλά εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλά κόστη δανεισμού σε σχέση με τους Ευρωπαίους ανταγωνιστές τους. Η Fitch υπογραμμίζει ότι η περαιτέρω αναβάθμιση της αξιολόγησης θα εξαρτηθεί από τη δυνατότητα του τραπεζικού τομέα να χρηματοδοτήσει παραγωγικές επενδύσεις που θα αλλάξουν το παραγωγικό μοντέλο της χώρας.
Διαρθρωτικά Εμπόδια: Το Δημογραφικό και η Παραγωγικότητα
Παρά το θετικό κλίμα, η Fitch κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τα διαρθρωτικά προβλήματα που απειλούν τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη. Το δημογραφικό πρόβλημα, με τη γήρανση του πληθυσμού και τη συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού, αποτελεί μια «βραδυφλεγή βόμβα» για τα ασφαλιστικά ταμεία και την κατανάλωση. Η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού σε κρίσιμους τομείς όπως η τεχνολογία και οι κατασκευές αρχίζει ήδη να φρενάρει την υλοποίηση μεγάλων έργων.
Επιπλέον, η παραγωγικότητα της εργασίας παραμένει χαμηλή. Η Ελλάδα καλείται να μεταβεί από ένα μοντέλο που βασίζεται στην κατανάλωση και τον τουρισμό, σε ένα μοντέλο βασισμένο στις εξαγωγές και την καινοτομία. Η Fitch προειδοποιεί ότι αν δεν επιταχυνθούν οι μεταρρυθμίσεις στη δικαιοσύνη και τη δημόσια διοίκηση, η χώρα κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε μια «παγίδα μέσου εισοδήματος», όπου η ανάπτυξη θα είναι αναιμική και ανεπαρκής για να καλύψει τις ανάγκες των επόμενων γενεών.
Συμπερασματικά, η επιβεβαίωση του BBB+ από τη Fitch είναι μια αναγνώριση των θυσιών της προηγούμενης δεκαετίας, αλλά και μια υπενθύμιση ότι ο δρόμος προς την πραγματική σύγκλιση με την Ευρώπη απαιτεί συνεχή εγρήγορση και βαθιές τομές που ξεπερνούν τους εκλογικούς κύκλους.
