Σε μια εποχή όπου οι γεωπολιτικές ισορροπίες επαναπροσδιορίζονται με ταχύτητα, η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, μέσα από την πρόσφατη συνέντευξή του στο ιταλικό περιοδικό L’Espresso, θέτει το δάκτυλο επί τον τύπον των ήλων: η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί πλέον να αρκείται στον ρόλο του «παγκόσμιου ρυθμιστή». Πρέπει να μεταμορφωθεί σε μια επενδυτική υπερδύναμη που θα στηρίζει τις δικές της δυνάμεις, την καινοτομία και την ψηφιακή της κυριαρχία. Η ανάλυση του Έλληνα υπουργού δεν αποτελεί απλώς μια οικονομική τοποθέτηση, αλλά μια έκκληση για στρατηγική αφύπνιση της γηραιάς ηπείρου.
Η Μετάβαση από τις Διακηρύξεις στην Πράξη
Για δεκαετίες, η Ευρώπη υπερείχε στη δημιουργία πλαισίων και κανονισμών. Από το GDPR μέχρι το AI Act, οι Βρυξέλλες έδειξαν τον δρόμο για το πώς πρέπει να λειτουργεί η τεχνολογία με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο κ. Πιερρακάκης, η ρύθμιση χωρίς επένδυση οδηγεί σε στασιμότητα. Ενώ οι ΗΠΑ και η Κίνα διοχετεύουν τρισεκατομμύρια σε κρίσιμες τεχνολογίες και υποδομές, η Ευρώπη παραμένει εγκλωβισμένη σε γραφειοκρατικές διαδικασίες και έναν κατακερματισμένο επενδυτικό χάρτη.
Η ανάγκη για «επένδυση στον εαυτό μας» σημαίνει τη δημιουργία ενός ενιαίου οικοσυστήματος όπου το κεφάλαιο θα μπορεί να κινείται ελεύθερα και οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα έχουν τα εφόδια να ανταγωνιστούν σε παγκόσμιο επίπεδο. Ο υπουργός υπογραμμίζει ότι η ανταγωνιστικότητα δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, αλλά το αποτέλεσμα τολμηρών μεταρρυθμίσεων που μειώνουν το κόστος της ενέργειας, ενισχύουν την ψηφιακή υποδομή και προάγουν την εκπαίδευση στις νέες δεξιότητες. Το στοίχημα είναι να σταματήσει η διαρροή εγκεφάλων και κεφαλαίων προς την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, καθιστώντας την Ευρώπη έναν ελκυστικό προορισμό για την καινοτομία.
Το Ψηφιακό Ευρώ ως Πυλώνας Κυριαρχίας
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της παρέμβασης αφορά το ψηφιακό ευρώ. Σε έναν κόσμο όπου οι ψηφιακές πληρωμές ελέγχονται σε μεγάλο βαθμό από μη ευρωπαϊκούς κολοσσούς, η δημιουργία ενός ψηφιακού νομίσματος της κεντρικής τράπεζας (CBDC) αποτελεί ζήτημα εθνικής και ευρωπαϊκής ασφάλειας. Ο κ. Πιερρακάκης τοποθετεί το ψηφιακό ευρώ στην καρδιά της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ. Δεν πρόκειται απλώς για μια ευκολία στις συναλλαγές, αλλά για ένα εργαλείο που θα διασφαλίσει ότι η Ευρώπη διατηρεί τον έλεγχο των χρηματοπιστωτικών της υποδομών.
- Αυτονομία: Μείωση της εξάρτησης από εξωτερικά συστήματα πληρωμών.
- Καινοτομία: Παροχή μιας πλατφόρμας για νέες χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.
- Συμπερίληψη: Διασφάλιση πρόσβασης σε ψηφιακές πληρωμές για όλους τους πολίτες.
Η υιοθέτηση του ψηφιακού ευρώ θα επιτρέψει στην Ευρωζώνη να εκσυγχρονιστεί ριζικά, προσφέροντας ταχύτητα, ασφάλεια και χαμηλότερο κόστος συναλλαγών. Ωστόσο, αυτό απαιτεί και την ανάλογη ενημέρωση των πολιτών, ώστε να καμφθούν οι ανησυχίες για την ιδιωτικότητα, τις οποίες ο υπουργός θεωρεί διαχειρίσιμες μέσω της ισχυρής ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Το Παράδειγμα της Ελλάδας και το Ευρωπαϊκό Μέλλον
Ο κ. Πιερρακάκης συχνά αναφέρεται στην ελληνική εμπειρία ως ένα παράδειγμα επιτυχούς ψηφιακού μετασχηματισμού σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η Ελλάδα, από ουραγός, κατάφερε να γίνει σημείο αναφοράς για την ψηφιοποίηση του κράτους. Αυτή η εμπειρία μπορεί να αποτελέσει «πυξίδα» για την ευρύτερη ευρωπαϊκή προσπάθεια. Η επιτυχία του gov.gr και η απλοποίηση των διαδικασιών δείχνουν ότι όταν υπάρχει πολιτική βούληση και σαφές επενδυτικό πλάνο, τα αποτελέσματα είναι άμεσα και απτά.
«Η Ευρώπη έχει το ταλέντο και τις αξίες. Αυτό που της λείπει είναι η ταχύτητα και η συγκέντρωση πόρων σε κοινούς στόχους», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Κλείνοντας, η ανάλυση του υπουργού καταλήγει στο ότι η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης συνδέεται άρρηκτα με την ικανότητά της να λειτουργεί ως ενιαία οντότητα. Η ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης και της Ένωσης Κεφαλαιαγορών δεν είναι πλέον επιλογές, αλλά προϋποθέσεις επιβίωσης. Αν η Ευρώπη δεν επενδύσει στον εαυτό της σήμερα, κινδυνεύει να γίνει ένας «μουσειακός» προορισμός σε έναν κόσμο που τρέχει με την ταχύτητα της τεχνητής νοημοσύνης.
