Η εικόνα των ηλεκτρικών πατινιών που ελίσσονται ανάμεσα σε πεζούς και αυτοκίνητα έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι του αστικού τοπίου στην Ευρώπη. Ωστόσο, αυτό που ξεκίνησε ως μια υπόσχεση για πράσινη, ευέλικτη μικροκινητικότητα, εξελίσσεται σε έναν εφιάλτη οδικής ασφάλειας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφάλειας Μεταφορών (ETSC) εκπέμπουν πλέον σήμα κινδύνου, καθώς τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν κατακόρυφη αύξηση των τραυματισμών και των θανάτων, με τους ανήλικους χρήστες να βρίσκονται στο επίκεντρο της ευαλωτότητας.
Η Στατιστική της Σύγκρουσης: Γιατί η ΕΕ Ανησυχεί Τώρα
Σύμφωνα με πρόσφατες εκθέσεις, ο αριθμός των σοβαρών ατυχημάτων που εμπλέκουν Ελαφρά Προσωπικά Ηλεκτρικά Οχήματα (ΕΠΗΟ) έχει αυξηθεί κατά μέσο όρο 40% σε ολόκληρη την ΕΕ τα τελευταία τρία χρόνια. Η έλλειψη ενιαίου ρυθμιστικού πλαισίου έχει δημιουργήσει ένα «μωσαϊκό» κανόνων, όπου σε μια πόλη το κράνος είναι υποχρεωτικό και σε μια άλλη προαιρετικό, ενώ τα όρια ηλικίας κυμαίνονται από τα 12 έως τα 18 έτη. Η ΕΕ επισημαίνει ότι η απουσία εκπαίδευσης και η υποτίμηση της ταχύτητας των οχημάτων αυτών αποτελούν εκρηκτικό συνδυασμό.
«Η μικροκινητικότητα δεν μπορεί να αναπτύσσεται εις βάρος της ανθρώπινης ζωής. Χρειαζόμαστε άμεση εναρμόνιση των κανόνων ασφαλείας πριν οι δρόμοι μας γίνουν πεδία μάχης», αναφέρει στέλεχος της Διεύθυνσης Μεταφορών της Κομισιόν.
Το ζήτημα των ανηλίκων είναι ιδιαίτερα κρίσιμο. Πολλές εταιρείες ενοικίασης δεν διαθέτουν επαρκείς μηχανισμούς ταυτοποίησης ηλικίας, επιτρέποντας σε παιδιά 12 και 13 ετών να χειρίζονται οχήματα που αναπτύσσουν ταχύτητες έως και 25 χλμ/ώρα σε δρόμους ταχείας κυκλοφορίας. Η πρόταση της ΕΕ περιλαμβάνει την καθιέρωση αυστηρού κατώτατου ορίου ηλικίας τα 16 έτη για τη χρήση σε δημόσιους δρόμους, καθώς και την υποχρεωτική χρήση προστατευτικού εξοπλισμού.
Η Ελληνική Πραγματικότητα: Νόμοι στα Χαρτιά
Στην Ελλάδα, ο Νόμος 4784/2021 επιχείρησε να βάλει μια τάξη, χωρίζοντας τα πατίνια σε κατηγορίες βάσει ταχύτητας. Ωστόσο, η εφαρμογή του παραμένει προβληματική. Στις ελληνικές πόλεις, η έλλειψη ποδηλατοδρόμων αναγκάζει τους χρήστες να επιλέγουν είτε το πεζοδρόμιο —τρομοκρατώντας τους πεζούς— είτε το οδόστρωμα, όπου εκτίθενται στον κίνδυνο των αυτοκινήτων. Η τροχαία καταγράφει καθημερινά παραβάσεις που αφορούν τη χρήση ακουστικών, τη μεταφορά δεύτερου ατόμου και την οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ, φαινόμενα που είναι ιδιαίτερα συχνά στις τουριστικές περιοχές.
- Υπερβολική Ταχύτητα: Πολλά πατίνια «πειράζονται» για να ξεπερνούν το όριο των 25 χλμ/ώρα.
- Διπλή Επιβίβαση: Η χρήση από δύο άτομα αλλάζει το κέντρο βάρους και καθιστά το όχημα ασταθές.
- Έλλειψη Φωτισμού: Πολλά ατυχήματα συμβαίνουν τη νύχτα λόγω κακής ορατότητας.
Προς ένα Νέο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Ασφάλειας
Η Ευρωπαϊκή Ένωση προσανατολίζεται στην επιβολή αυστηρότερων τεχνικών προδιαγραφών για τα πατίνια που πωλούνται στην ενιαία αγορά. Αυτό περιλαμβάνει μεγαλύτερους τροχούς για καλύτερη ευστάθεια, υποχρεωτικά φλας και ανεξάρτητα συστήματα πέδησης. Επιπλέον, συζητείται η επιβολή ασφάλισης αστικής ευθύνης για όλους τους χρήστες, ώστε να διασφαλίζεται η αποζημίωση των θυμάτων σε περίπτωση ατυχήματος.
Η πρόκληση για τις κυβερνήσεις είναι να βρουν τη χρυσή τομή: να μην στραγγαλίσουν μια βιώσιμη μορφή μετακίνησης που μειώνει το αποτύπωμα άνθρακα, αλλά και να μην επιτρέψουν την ασυδοσία. Η εκπαίδευση στα σχολεία για την οδική ασφάλεια των ΕΠΗΟ θεωρείται πλέον απαραίτητη, καθώς η νέα γενιά «γεννιέται» μέσα σε αυτό το νέο μοντέλο μετακίνησης. Χωρίς υποδομές και αυστηρή αστυνόμευση, το ηλεκτρικό πατίνι θα παραμείνει ένας «εισβολέας» στο αστικό περιβάλλον αντί για έναν σύμμαχο.
