Σε μια περίοδο που οι παγκόσμιες ισορροπίες δοκιμάζονται από συνεχιζόμενες συγκρούσεις και οικονομικές μεταβολές, η τελευταία έκθεση του Ευρωβαρόμετρου έρχεται να επιβεβαιώσει αυτό που πολλοί αισθάνονταν διαισθητικά: ο Ευρωπαίος πολίτης βρίσκεται σε μια κατάσταση διαρκούς αγωνίας. Από τη μία πλευρά, η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζεται ολοένα και περισσότερο ως ένας απαραίτητος «φάρος» σταθερότητας σε έναν χαοτικό κόσμο. Από την άλλη, η καθημερινή επιβίωση μετατρέπεται σε έναν αγώνα δρόμου, με την ακρίβεια και το κόστος ζωής να αναδεικνύονται ως οι υπ' αριθμόν ένα απειλές για την κοινωνική συνοχή.
Η Ακρίβεια ως Υπαρξιακή Απειλή
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, η καταπολέμηση της ανόδου των τιμών και η προστασία της αγοραστικής δύναμης παραμένουν οι κορυφαίες προτεραιότητες για το 70% των ερωτηθέντων. Δεν πρόκειται πλέον για μια παροδική ανησυχία, αλλά για μια δομική κρίση που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες αντιλαμβάνονται το μέλλον τους. Στην Ελλάδα, το ποσοστό αυτό αγγίζει ακόμη υψηλότερα επίπεδα, αντικατοπτρίζοντας την πίεση που δέχονται τα νοικοκυριά μετά από μια δεκαετία κρίσεων και τη νέα πραγματικότητα του πληθωρισμού των τροφίμων και της ενέργειας.
Οι πολίτες δεν ζητούν απλώς επιδόματα. Ζητούν πολιτικές που θα διασφαλίζουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των εισοδημάτων τους. Η αίσθηση ότι η «μεσαία τάξη» συρρικνώνεται είναι διάχυτη, και αυτό δημιουργεί ένα εύφορο έδαφος για πολιτικές δυνάμεις που υπόσχονται εύκολες λύσεις. Η ΕΕ καλείται να αποδείξει ότι η «Κοινωνική Ευρώπη» δεν είναι απλώς ένα σύνθημα, αλλά μια πραγματικότητα που μπορεί να παρέμβει στις αγορές όταν αυτές αποτυγχάνουν να προστατεύσουν τον καταναλωτή.
Η ΕΕ ως Γεωπολιτική Ασπίδα
Παρά την οικονομική δυσπραγία, η έρευνα καταγράφει μια εντυπωσιακή στροφή: οι Ευρωπαίοι εμπιστεύονται περισσότερο την ΕΕ για την ασφάλειά τους. Σε έναν κόσμο όπου η Ρωσία παραμένει επιθετική, η Κίνα διεκδικεί την οικονομική ηγεμονία και οι ΗΠΑ εισέρχονται σε περιόδους εσωστρέφειας, η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρείται ο μόνος δρόμος για τη διατήρηση της ειρήνης και της δημοκρατίας. Η υποστήριξη για μια κοινή πολιτική άμυνας και ασφάλειας έχει αυξηθεί κατακόρυφα, με τους πολίτες να αναγνωρίζουν ότι κανένα κράτος-μέλος δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνο του τις σύγχρονες απειλές.
«Η Ευρώπη δεν είναι πια μόνο μια εσωτερική αγορά· είναι μια κοινότητα πεπρωμένου σε έναν εχθρικό κόσμο», αναφέρει η έκθεση, υπογραμμίζοντας ότι η γεωπολιτική ωρίμανση των πολιτών προηγείται συχνά των επίσημων αποφάσεων των Βρυξελλών.
Ωστόσο, αυτή η εμπιστοσύνη είναι υπό όρους. Οι πολίτες θέλουν μια ΕΕ που θα είναι «παίκτης» και όχι «γήπεδο» των μεγάλων δυνάμεων. Η στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης δεν είναι πλέον μια θεωρητική έννοια των ακαδημαϊκών, αλλά μια απαίτηση των ψηφοφόρων που βλέπουν τις αλυσίδες εφοδιασμού να σπάνε και την ενεργειακή εξάρτηση να χρησιμοποιείται ως όπλο.
Το Παράδοξο της Ελλάδας
Για την Ελλάδα, τα ευρήματα είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικά. Οι Έλληνες πολίτες εμφανίζονται ως οι πιο ανήσυχοι για την οικονομική τους κατάσταση, αλλά ταυτόχρονα παραμένουν από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της ευρωπαϊκής ενοποίησης σε θέματα ασφάλειας. Η γεωγραφική μας θέση και οι προκλήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο καθιστούν την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη ζήτημα εθνικής επιβίωσης. Εντούτοις, η δυσαρέσκεια για την αποτελεσματικότητα των μέτρων κατά της ακρίβειας δημιουργεί μια «ψυχρή» σχέση με τους θεσμούς των Βρυξελλών.
- Το 85% των Ελλήνων θεωρεί την ακρίβεια το μεγαλύτερο πρόβλημα (έναντι 70% στην ΕΕ).
- Η εμπιστοσύνη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο παραμένει σταθερή, αλλά με υψηλές προσδοκίες για νομοθετική παρέμβαση στις τιμές.
- Η κλιματική αλλαγή, αν και σημαντική, έρχεται σε δεύτερη μοίρα μπροστά στην ανάγκη για οικονομική σταθερότητα.
Συμπερασματικά, το Ευρωβαρόμετρο του 2026 στέλνει ένα σαφές μήνυμα στην ηγεσία της ΕΕ: η γεωπολιτική ισχύς της Ευρώπης δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω σε μια κοινωνία που αισθάνεται οικονομικά ανασφαλής. Η επόμενη διετία θα είναι καθοριστική για το αν η ΕΕ θα καταφέρει να συνδυάσει τη θωράκιση των συνόρων της με τη θωράκιση των νοικοκυριών της.
