Η ΕΕ ψάχνει νέα έσοδα για προϋπολογισμό 2 τρισ. ευρώ – Στο τραπέζι φόροι σε crypto και Big Tech

Σε μια κρίσιμη καμπή για το μέλλον της ευρωπαϊκής συνοχής, οι Βρυξέλλες προετοιμάζουν το έδαφος για μια ριζική αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδοτεί τις φιλοδοξίες της. Με τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό (2028-2034) να εκτιμάται ότι θα αγγίξει το αστρονομικό ποσό των 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναζητά απεγνωσμένα νέους «ίδιους πόρους». Στο στόχαστρο μπαίνουν πλέον τομείς που μέχρι πρότινος απολάμβαναν μια σχετική φορολογική ασυλία ή λειτουργούσαν σε γκρίζες ζώνες: τα κρυπτονομίσματα, οι κολοσσοί της τεχνολογίας (Big Tech) και οι υπερπλούσιοι ιδιώτες.

Η ανάγκη για έναν «Προϋπολογισμό Πολέμου» και Πράσινης Μετάβασης

Η πίεση για την εξεύρεση νέων εσόδων δεν είναι απλώς μια γραφειοκρατική άσκηση. Η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με μια τριπλή πρόκληση που απαιτεί πρωτοφανή κεφάλαια. Πρώτον, η αποπληρωμή του χρέους από το Ταμείο Ανάκαμψης (NextGenerationEU) αρχίζει να πιέζει τα ταμεία. Δεύτερον, η γεωπολιτική αστάθεια απαιτεί μια δραστική αύξηση των αμυντικών δαπανών, με τη δημιουργία ενός κοινού αμυντικού ταμείου να θεωρείται πλέον επιβεβλημένη. Τρίτον, η Πράσινη Συμφωνία και η ψηφιακή κυριαρχία απαιτούν επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ετησίως για να παραμείνει η Ευρώπη ανταγωνιστική απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα.

Οι παραδοσιακές πηγές εσόδων, όπως οι συνεισφορές των κρατών-μελών βάσει του ΑΕΠ και οι δασμοί, δεν επαρκούν πλέον. Η εισαγωγή νέων φόρων σε επίπεδο ΕΕ θεωρείται ο μόνος τρόπος για να αποφευχθεί μια επώδυνη περικοπή σε προγράμματα όπως η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) ή τα ταμεία συνοχής που στηρίζουν τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές, όπως η Ελλάδα.

Κρυπτονομίσματα και Big Tech: Το τέλος της ψηφιακής «Wild West»

Μία από τις πιο πολυσυζητημένες προτάσεις αφορά την επιβολή ενός ευρωπαϊκού φόρου στις συναλλαγές κρυπτονομισμάτων. Με την πλήρη εφαρμογή του κανονισμού MiCA (Markets in Crypto-Assets), η ΕΕ διαθέτει πλέον το ρυθμιστικό πλαίσιο για να παρακολουθεί τις ροές κεφαλαίων. Ένας φόρος επί των συναλλαγών ή των κερδών από crypto θα μπορούσε να αποφέρει δισεκατομμύρια, ενώ παράλληλα θα λειτουργούσε ως αποτρεπτικός παράγοντας για την κερδοσκοπία. Οι επικριτές, ωστόσο, προειδοποιούν ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να οδηγήσει σε φυγή κεφαλαίων προς δικαιοδοσίες εκτός ΕΕ, όπως το Ντουμπάι ή η Σιγκαπούρη.

Παράλληλα, η συζήτηση για τον Ψηφιακό Φόρο (Digital Services Tax) επανέρχεται δριμύτερη. Παρά τις προσπάθειες του ΟΟΣΑ για μια παγκόσμια συμφωνία, η ΕΕ φαίνεται αποφασισμένη να προχωρήσει σε μια δική της εισφορά για τις εταιρείες που αποκομίζουν τεράστια κέρδη από τα δεδομένα των Ευρωπαίων πολιτών χωρίς να φορολογούνται αναλογικά στις χώρες όπου δραστηριοποιούνται. Η Google, η Amazon και η Meta βρίσκονται ξανά στο μικροσκόπιο, με την Επιτροπή να εξετάζει έναν φόρο επί των εσόδων από ψηφιακές διαφημίσεις και υπηρεσίες cloud.

Φορολόγηση των Υπερπλουσίων: Κοινωνική Δικαιοσύνη ή Οικονομικό Ρίσκο;

Ίσως η πιο ριζοσπαστική πρόταση που κερδίζει έδαφος είναι η επιβολή ενός ελάχιστου φόρου στους υπερπλούσιους (ultra-high-net-worth individuals). Εμπνευσμένη από τις προτάσεις του οικονομολόγου Gabriel Zucman, η ιδέα αφορά έναν φόρο 2% στην περιουσία των δισεκατομμυριούχων. Στην Ευρώπη, όπου η ανισότητα αυξάνεται και το κόστος διαβίωσης πιέζει τη μεσαία τάξη, η πρόταση αυτή έχει ισχυρή πολιτική στήριξη από χώρες όπως η Γαλλία και η Ισπανία.

Ωστόσο, η υλοποίηση μιας τέτοιας πολιτικής απαιτεί ομοφωνία, κάτι που φαντάζει δύσκολο δεδομένης της αντίστασης χωρών με χαμηλή φορολογία όπως η Ιρλανδία ή το Λουξεμβούργο. Επιπλέον, υπάρχει ο φόβος ότι οι υπερπλούσιοι θα μεταφέρουν τη φορολογική τους έδρα, στερώντας από την ΕΕ όχι μόνο τον νέο φόρο αλλά και τα υφιστάμενα έσοδα. Η πρόκληση για τις Βρυξέλλες είναι να δημιουργήσουν έναν μηχανισμό που θα είναι δίκαιος αλλά δεν θα πνίγει την επιχειρηματικότητα.

Συμπεράσματα και Προοπτικές

Ο δρόμος προς το 2028 θα είναι γεμάτος συγκρούσεις. Οι «φειδωλές» χώρες του Βορρά θα πιέσουν για περικοπές δαπανών, ενώ ο Νότος και η Ανατολική Ευρώπη θα ζητήσουν περισσότερους πόρους για την άμυνα και την ανάπτυξη. Η φορολόγηση των crypto και της Big Tech δεν είναι πλέον μια θεωρητική συζήτηση, αλλά μια αναγκαιότητα επιβίωσης για το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Το ερώτημα παραμένει: θα καταφέρει η ΕΕ να μετατραπεί σε μια πραγματική δημοσιονομική ένωση ή θα παραμείνει δέσμια των εθνικών βέτο;