Σε μια εποχή όπου η γραμμή μεταξύ πραγματικότητας και ψηφιακής ψευδαίσθησης γίνεται ολοένα και πιο δυσδιάκριτη, η Ελλάδα επιχειρεί να θωρακίσει τη δημοκρατική της διαδικασία και να τοποθετηθεί στον παγκόσμιο χάρτη της καινοτομίας. Ο Γιάννης Μαστρογεωργίου, Ειδικός Γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού, σε μια αποκαλυπτική συνέντευξη στο ProtoThema, σκιαγραφεί το μέλλον της Τεχνητής Νοημοσύνης στη χώρα μας, εστιάζοντας στις προκλήσεις των deepfakes και στην εμβληματική πρωτοβουλία του AI Factory «Φάρος».
Η Απειλή των Deepfakes: Η Διάβρωση της Πολιτικής Εμπιστοσύνης
Καθώς διανύουμε το 2026, η τεχνολογία των deepfakes έχει φτάσει σε επίπεδα τελειότητας που καθιστούν σχεδόν αδύνατο για τον μέσο πολίτη να ξεχωρίσει ένα αυθεντικό βίντεο από ένα προϊόν τεχνητής νοημοσύνης. Ο κ. Μαστρογεωργίου υπογραμμίζει ότι ο κίνδυνος για τις εκλογικές διαδικασίες δεν είναι πλέον θεωρητικός. Η δυνατότητα παραποίησης της φωνής ή της εικόνας ενός πολιτικού ηγέτη λίγες ώρες πριν από την κάλπη μπορεί να προκαλέσει ανεπανόρθωτη ζημιά στη δημόσια σφαίρα.
Σύμφωνα με τον Ειδικό Γραμματέα, η αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου απαιτεί μια τριπλή προσέγγιση: τεχνολογικά εργαλεία ανίχνευσης, αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο —ευθυγραμμισμένο με το ευρωπαϊκό AI Act— και, το κυριότερο, την εκπαίδευση των πολιτών. Η «ψηφιακή ανθεκτικότητα» αποτελεί το νέο κοινωνικό συμβόλαιο. Δεν πρόκειται απλώς για μια τεχνική πρόκληση, αλλά για μια υπαρξιακή απειλή προς τη διαφάνεια και την αλήθεια που διέπουν τον κοινοβουλευτισμό.
«Φάρος»: Το Ελληνικό AI Factory και ο Υπερυπολογιστής «Δαίδαλος»
Η απάντηση της Ελλάδας στην ανάγκη για τεχνολογική αυτονομία ακούει στο όνομα «Φάρος». Το ελληνικό AI Factory δεν είναι απλώς ένα ερευνητικό κέντρο, αλλά μια ολοκληρωμένη υποδομή που φιλοδοξεί να καταστήσει τη χώρα κόμβο επεξεργασίας δεδομένων και ανάπτυξης μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Κεντρικό ρόλο σε αυτό το οικοσύστημα παίζει ο υπερυπολογιστής «Δαίδαλος», ο οποίος παρέχει την απαραίτητη υπολογιστική ισχύ για την εκπαίδευση μεγάλων γλωσσικών μοντέλων (LLMs) με ελληνικά δεδομένα.
Ο κ. Μαστρογεωργίου εξηγεί ότι η δημιουργία του «Φάρου» στοχεύει στην αποφυγή της εξάρτησης από τους τεχνολογικούς κολοσσούς των ΗΠΑ και της Κίνας. Η δυνατότητα να αναπτύσσουμε δικά μας μοντέλα AI, προσαρμοσμένα στις ιδιαιτερότητες της ελληνικής γλώσσας και του τοπικού πολιτισμικού πλαισίου, είναι ζήτημα εθνικής κυριαρχίας. Το AI Factory θα λειτουργεί ως επιταχυντής για νεοφυείς επιχειρήσεις (startups) και την ακαδημαϊκή κοινότητα, προσφέροντας πρόσβαση σε πόρους που μέχρι πρότινος ήταν απρόσιτοι.
Οι Δύο Μεγάλοι Κίνδυνοι: Παραπληροφόρηση και Κοινωνικές Ανισότητες
Πέρα από τα deepfakes, ο Γιάννης Μαστρογεωργίου εντοπίζει δύο δομικούς κινδύνους που συνοδεύουν την εξάπλωση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ο πρώτος αφορά τη μαζική παραπληροφόρηση, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε κοινωνική πόλωση και αποσταθεροποίηση. Η ταχύτητα με την οποία διαδίδεται το ψευδές περιεχόμενο μέσω αλγορίθμων κοινωνικής δικτύωσης δημιουργεί «θαλάμους αντήχησης» (echo chambers), όπου η λογική υποχωρεί μπροστά στο συναίσθημα και την προκατάληψη.
Ο δεύτερος κίνδυνος αφορά τη διεύρυνση των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων. Αν η πρόσβαση στην AI παραμείνει προνόμιο λίγων, τότε το χάσμα μεταξύ εκείνων που κατέχουν την τεχνολογία και εκείνων που απλώς την καταναλώνουν θα γίνει αγεφύρωτο. Αυτό ισχύει τόσο σε επίπεδο ατόμων όσο και σε επίπεδο κρατών. Η στρατηγική «Φάρος» στοχεύει ακριβώς στο να εκδημοκρατίσει την πρόσβαση στην τεχνολογία, διασφαλίζοντας ότι η ελληνική οικονομία και κοινωνία θα βγουν κερδισμένες από αυτή τη μετάβαση.
Στρατηγικός Σχεδιασμός και το Μέλλον
Η Ειδική Γραμματεία Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού εργάζεται πάνω σε σενάρια για το 2030 και το 2035. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι ένα παροδικό trend, αλλά ο κινητήρας της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης. Ο κ. Μαστρογεωργίου τονίζει ότι η Ελλάδα πρέπει να είναι «διαμορφωτής» (shaper) και όχι απλώς «ακόλουθος» (follower). Η επένδυση στις δεξιότητες (upskilling και reskilling) του εργατικού δυναμικού είναι ο μόνος τρόπος να θωρακιστούμε απέναντι στις αλλαγές που φέρνει η αυτοματοποίηση στην αγορά εργασίας.
Συμπερασματικά, η συνέντευξη του Γιάννη Μαστρογεωργίου αναδεικνύει μια Ελλάδα που, παρά τις προκλήσεις, διαθέτει το όραμα και τα εργαλεία να πρωταγωνιστήσει. Ο «Φάρος» δεν φωτίζει μόνο το δρόμο για την τεχνολογική ανάπτυξη, αλλά προειδοποιεί και για τους σκοπέλους της ψηφιακής εποχής, απαιτώντας εγρήγορση από την πολιτεία και τους πολίτες.
