Η ελληνική αγορά λιανικής βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, καθώς οι παραδοσιακές ισορροπίες ανατρέπονται από την καταιγιστική άνοδο των διεθνών πλατφορμών ηλεκτρονικού εμπορίου. Στο επίκεντρο αυτής της μεταβολής βρίσκεται η πρόσφατη έκθεση της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ), η οποία αποτιμά θετικά τα πρώτα δείγματα γραφής από την κατάργηση των φορολογικών και δασμολογικών διευκολύνσεων που απολάμβαναν μέχρι πρότινος τα μικροδέματα από τρίτες χώρες, κυρίως από την Ασία.

Η Αποκατάσταση του Ανταγωνισμού

Για χρόνια, οι Έλληνες έμποροι ένιωθαν ότι παλεύουν με δεμένα τα χέρια. Η ύπαρξη κατωφλίων κάτω από τα οποία δεν επιβάλλονταν δασμοί ή ΦΠΑ (το περιβόητο όριο των 22 ευρώ παλαιότερα και οι δασμολογικές ατέλειες για αξίες έως 150 ευρώ) δημιουργούσε μια στρέβλωση που ευνοούσε τις πλατφόρμες τύπου Temu, Shein και AliExpress. Η ΕΣΕΕ υποστηρίζει ότι η αυστηροποίηση των ελέγχων και η σταδιακή κατάργηση αυτών των «παραθύρων» αποτελεί το πρώτο ουσιαστικό βήμα για την αποκατάσταση του δίκαιου ανταγωνισμού.

Σύμφωνα με την ανάλυση της Συνομοσπονδίας, το μέτρο δεν αποσκοπεί στον περιορισμό της επιλογής του καταναλωτή, αλλά στην εξάλειψη ενός αθέμιτου πλεονεκτήματος κόστους. Όταν μια ελληνική επιχείρηση υποχρεούται να αποδίδει ΦΠΑ από το πρώτο ευρώ και να τηρεί αυστηρές ευρωπαϊκές προδιαγραφές ασφαλείας, η δυνατότητα των ξένων ανταγωνιστών να εισάγουν προϊόντα χωρίς αντίστοιχες επιβαρύνσεις οδηγούσε σε μαθηματικό αφανισμό της εγχώριας μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας.

Η Τακτική των «Σπασμένων» Αποστολών

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που εντοπίζει η ΕΣΕΕ και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι η συστηματική υποτιμολόγηση και ο κατακερματισμός των παραγγελιών. Πολλές πλατφόρμες χρησιμοποιούσαν αλγορίθμους για να «σπάνε» μια μεγάλη παραγγελία σε πολλά μικρά δέματα, ώστε το καθένα να εμπίπτει κάτω από το όριο των δασμών. Αυτή η πρακτική όχι μόνο στερούσε έσοδα από τα δημόσια ταμεία, αλλά επιβάρυνε δυσανάλογα το περιβάλλον λόγω του τεράστιου όγκου συσκευασιών και μεταφορικού έργου.

  • Απώλεια εσόδων: Εκτιμάται ότι δισεκατομμύρια ευρώ σε ΦΠΑ χάνονταν ετησίως σε επίπεδο ΕΕ λόγω αυτών των εξαιρέσεων.
  • Περιβαλλοντικό αποτύπωμα: Η κουλτούρα του «υπερ-φθηνού» ενισχύει το μοντέλο fast fashion, το οποίο είναι εξαιρετικά ρυπογόνο.
  • Ασφάλεια προϊόντων: Πολλά από αυτά τα δέματα δεν περνούν ποτέ από ποιοτικό έλεγχο, θέτοντας σε κίνδυνο την υγεία των καταναλωτών.

Η Ευρωπαϊκή Μεταρρύθμιση και το Μέλλον

Η ΕΣΕΕ δεν περιορίζεται στην ελληνική πραγματικότητα, αλλά ζητά την επιτάχυνση των σχετικών ευρωπαϊκών παρεμβάσεων. Η προτεινόμενη τελωνειακή μεταρρύθμιση της ΕΕ, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί σταδιακά έως το 2038, στοχεύει στην πλήρη κατάργηση του ορίου των 150 ευρώ για την απαλλαγή από δασμούς. Αυτό θα σημάνει ότι κάθε προϊόν που εισέρχεται στην Ένωση, ανεξαρτήτως αξίας, θα αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο.

«Ο ψηφιακός μετασχηματισμός του εμπορίου πρέπει να συμβαδίζει με τη δικαιοσύνη. Δεν ζητάμε προστατευτισμό, ζητάμε ισονομία», αναφέρει χαρακτηριστικά στέλεχος της Συνομοσπονδίας.

Η πρόκληση για τις ελληνικές επιχειρήσεις παραμένει μεγάλη. Η κατάργηση των 3 ευρώ ή η επιβολή δασμών δεν αρκεί από μόνη της για να κερδηθεί ο καταναλωτής. Απαιτείται ταυτόχρονα επένδυση στην εμπειρία του πελάτη, στην ταχύτητα παράδοσης και στην ποιότητα. Ωστόσο, η δημιουργία ενός «level playing field» δίνει στις ελληνικές ΜμΕ τον απαραίτητο ζωτικό χώρο για να αναπνεύσουν και να ανταγωνιστούν επί ίσοις όροις.

Συμπεράσματα και Προοπτικές

Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν μια ελαφριά ανάσχεση του ρυθμού αύξησης των ανεξέλεγκτων εισαγωγών, ενώ παρατηρείται μια στροφή των καταναλωτών προς πιο αξιόπιστα εγχώρια e-shops που προσφέρουν εγγυήσεις και ευκολότερες επιστροφές. Η μάχη για το μέλλον του λιανεμπορίου στην Ελλάδα μόλις άρχισε, και η αυστηροποίηση των κανόνων στα μικροδέματα είναι μόνο η αρχή μιας μακράς πορείας προς τον εξορθολογισμό της παγκόσμιας ψηφιακής αγοράς.