Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοίνωσε την έναρξη της διαδικασίας για την κατάρτιση του νέου Μητρώου Ιδιωτών Συνεργατών (ΙΣ) για την περίοδο από τον Μάιο έως τον Δεκέμβριο του 2026. Πρόκειται για μια κρίσιμη πρωτοβουλία που στοχεύει στην ενίσχυση του μηχανισμού συλλογής πρωτογενών δεδομένων, τα οποία αποτελούν τη βάση για τη χάραξη δημόσιας πολιτικής και την εξαγωγή κρίσιμων οικονομικών και κοινωνικών δεικτών. Σε μια εποχή όπου η ακρίβεια των δεδομένων είναι πιο σημαντική από ποτέ, η ΕΛΣΤΑΤ αναζητά συνεργάτες που θα λειτουργήσουν ως οι «αισθητήρες» της ελληνικής πραγματικότητας στο πεδίο.
Ποιοι έχουν δικαίωμα συμμετοχής και τα κριτήρια αποκλεισμού
Το Μητρώο είναι ανοικτό σε φυσικά πρόσωπα, Έλληνες πολίτες ή πολίτες κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίοι είναι τουλάχιστον απόφοιτοι Λυκείου και έχουν ηλικία από 18 έως 67 ετών. Ωστόσο, η πρόσκληση περιλαμβάνει σαφείς περιορισμούς που αποσκοπούν στη διασφάλιση της αμεροληψίας και της αποδοτικότητας. Συγκεκριμένα, αποκλείονται από τη διαδικασία οι υπάλληλοι του δημόσιου τομέα, των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ), των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) και των δημόσιων επιχειρήσεων, καθώς και το μόνιμο ή με σύμβαση προσωπικό της ίδιας της ΕΛΣΤΑΤ.
Η επιλογή των συνεργατών δεν γίνεται τυχαία αλλά μέσω ενός αυστηρού συστήματος μοριοδότησης. Τα κριτήρια περιλαμβάνουν το επίπεδο εκπαίδευσης (με επιπλέον μόρια για μεταπτυχιακούς και διδακτορικούς τίτλους), την προϋπηρεσία σε προηγούμενες έρευνες της ΕΛΣΤΑΤ, τη γνώση ξένων γλωσσών και την πιστοποιημένη γνώση χειρισμού ηλεκτρονικών υπολογιστών. Είναι σαφές ότι η Αρχή επιδιώκει να δημιουργήσει μια δεξαμενή συνεργατών που συνδυάζουν την ακαδημαϊκή κατάρτιση με την πρακτική εμπειρία στο πεδίο.
Η φύση των συμβάσεων και η «παγίδα» για τους ανέργους
Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της πρόσκλησης αφορά τη νομική φύση της συνεργασίας. Οι Ιδιώτες Συνεργάτες δεν προσλαμβάνονται ως μισθωτοί, αλλά υπογράφουν σύμβαση μίσθωσης έργου. Αυτό σημαίνει ότι αμείβονται ανάλογα με τον αριθμό των ερωτηματολογίων που συμπληρώνουν ορθά και την ποιότητα των δεδομένων που συλλέγουν. Η αμοιβή καθορίζεται από το είδος της έρευνας —είτε πρόκειται για έρευνες νοικοκυριών, όπως η Έρευνα Εργατικού Δυναμικού, είτε για έρευνες επιχειρήσεων.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται από τους εγγεγραμμένους ανέργους στα μητρώα της ΔΥΠΑ (πρώην ΟΑΕΔ). Η συμμετοχή στο Μητρώο και η ανάληψη έργου μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια της ιδιότητας του ανέργου ή στη διακοπή του επιδόματος ανεργίας, καθώς η σύμβαση μίσθωσης έργου θεωρείται απασχόληση. Η ΕΛΣΤΑΤ επισημαίνει ρητά ότι οι υποψήφιοι θα πρέπει να σταθμίσουν το οικονομικό όφελος από τη συνεργασία σε σχέση με τις πιθανές επιπτώσεις στα κοινωνικά τους επιδόματα.
Η τεχνολογική διάσταση: Από το χαρτί στο tablet
Στο πλαίσιο του ψηφιακού μετασχηματισμού της χώρας, η ΕΛΣΤΑΤ έχει μεταφέρει το μεγαλύτερο μέρος της συλλογής δεδομένων σε ψηφιακές πλατφόρμες. Οι Ιδιώτες Συνεργάτες καλούνται πλέον να χρησιμοποιούν ειδικές εφαρμογές σε φορητές συσκευές (tablets) για τη διενέργεια των συνεντεύξεων. Αυτό μειώνει δραστικά τα σφάλματα καταχώρισης και επιταχύνει τη διαδικασία επεξεργασίας των δεδομένων. Η γνώση τεχνολογίας δεν είναι πλέον απλώς ένα πλεονέκτημα, αλλά μια βασική προϋπόθεση για την επιβίωση στον ρόλο του ερευνητή.
Οι έρευνες που θα διεξαχθούν την περίοδο Μαΐου-Δεκεμβρίου 2026 περιλαμβάνουν την Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης (EU-SILC), την Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών και σειρά κλαδικών ερευνών για τον τουρισμό και τη γεωργία. Τα δεδομένα αυτά είναι ζωτικής σημασίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Eurostat, καθώς επιτρέπουν τη σύγκριση της Ελλάδας με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη σε πραγματικό χρόνο.
Συμπεράσματα και προοπτικές
Η πρόσκληση της ΕΛΣΤΑΤ αποτελεί μια ευκαιρία για χιλιάδες πολίτες να αποκτήσουν πρόσθετο εισόδημα και να συμμετάσχουν σε μια διαδικασία εθνικής σημασίας. Ωστόσο, αναδεικνύει και τις παθογένειες της αγοράς εργασίας, όπου η ευέλικτη απασχόληση (gig economy) γίνεται ο κανόνας ακόμα και για το ίδιο το κράτος. Οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να υποβάλουν τις αιτήσεις τους ηλεκτρονικά στην ιστοσελίδα της ΕΛΣΤΑΤ, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στην ακρίβεια των στοιχείων τους, καθώς κάθε ανακρίβεια μπορεί να οδηγήσει σε αποκλεισμό από το Μητρώο.
