Σε μια εποχή όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) δεν αποτελεί πλέον μόνο ένα εργαλείο παραγωγικότητας αλλά το κύριο πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού, το Βιετνάμ επιχειρεί μια τολμηρή κίνηση. Η πρόσφατη πρόταση για τη δημιουργία ενός παγκόσμιου δικτύου Βιετναμέζων εμπειρογνωμόνων ΤΝ, η οποία αναδείχθηκε μέσω της πλατφόρμας Vietnam.vn, σηματοδοτεί μια στρατηγική στροφή της χώρας προς την «οικονομία της γνώσης». Η πρωτοβουλία αυτή δεν αφορά μόνο την τεχνολογία· αφορά την αξιοποίηση του ανθρώπινου κεφαλαίου της διασποράς για την εδραίωση της εθνικής κυριαρχίας στον ψηφιακό χώρο.
Η Στρατηγική της «Ψηφιακής Επιστροφής»
Το Βιετνάμ, μια χώρα που για δεκαετίες ταυτιζόταν με τη χαμηλού κόστους μεταποίηση, βρίσκεται πλέον σε μια διαδικασία ριζικού μετασχηματισμού. Η κυβέρνηση στο Ανόι έχει θέσει ως στόχο την ένταξη της χώρας στις 4 κορυφαίες χώρες της ASEAN όσον αφορά την ανάπτυξη της ΤΝ έως το 2030. Το κλειδί για την επίτευξη αυτού του στόχου δεν βρίσκεται μόνο εντός των τειχών, αλλά στις χιλιάδες των Βιετναμέζων επιστημόνων και μηχανικών που εργάζονται στη Silicon Valley, στην Ευρώπη και σε τεχνολογικά κέντρα της Ασίας.
Η πρόταση προβλέπει τη δημιουργία μιας πλατφόρμας που θα επιτρέπει την άμεση συνεργασία μεταξύ των εγχώριων ερευνητικών κέντρων και των εμπειρογνωμόνων του εξωτερικού. Όπως αναφέρουν αναλυτές, το Βιετνάμ επιδιώκει να αντιγράψει το μοντέλο της Κίνας και της Ινδίας, οι οποίες χρησιμοποίησαν τη διασπορά τους ως «γέφυρα» για τη μεταφορά τεχνογνωσίας και κεφαλαίων. Το δίκτυο αυτό αναμένεται να επικεντρωθεί σε τομείς αιχμής, όπως η επεξεργασία φυσικής γλώσσας (NLP), η μηχανική μάθηση για τη γεωργία και η κυβερνοασφάλεια.
Γεωπολιτικές Ισορροπίες και «Τεχνολογική Διπλωματία»
Στο πλαίσιο του συνεχιζόμενου ανταγωνισμού μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, το Βιετνάμ ακολουθεί μια πολιτική «πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής», γνωστή και ως «διπλωματία του μπαμπού». Η δημιουργία ενός ισχυρού εγχώριου οικοσυστήματος ΤΝ επιτρέπει στη χώρα να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τις τεχνολογικές υποδομές των δύο υπερδυνάμεων.
«Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ο νέος ηλεκτρισμός, και όποιος ελέγχει το δίκτυο, ελέγχει το μέλλον της εθνικής του οικονομίας»,αναφέρει χαρακτηριστικά στέλεχος του Εθνικού Κέντρου Καινοτομίας (NIC) του Βιετνάμ.
Η κίνηση αυτή συμπίπτει με την αυξημένη παρουσία αμερικανικών κολοσσών όπως η NVIDIA και η Meta στο Βιετνάμ. Ο Jensen Huang, CEO της NVIDIA, έχει ήδη χαρακτηρίσει το Βιετνάμ ως «δεύτερη πατρίδα» για την εταιρεία του, υποσχόμενος επενδύσεις σε υποδομές υπερυπολογιστών. Το παγκόσμιο δίκτυο ειδικών θα λειτουργήσει ως ο συνδετικός κρίκος που θα διασφαλίσει ότι αυτές οι επενδύσεις θα μεταφραστούν σε εγχώρια καινοτομία και όχι απλώς σε κατανάλωση ξένων προϊόντων.
Προκλήσεις και το Φαινόμενο του «Brain Drain»
Παρά τις φιλοδοξίες, ο δρόμος δεν είναι χωρίς εμπόδια. Το Βιετνάμ αντιμετωπίζει ακόμα σημαντικό πρόβλημα «διαρροής εγκεφάλων» (brain drain). Οι καλύτεροι επιστήμονες της χώρας συχνά επιλέγουν να παραμείνουν στο εξωτερικό λόγω των υψηλότερων μισθών και των καλύτερων υποδομών έρευνας. Η δημιουργία ενός δικτύου είναι το πρώτο βήμα, αλλά η διατήρηση του ενδιαφέροντος αυτών των ειδικών απαιτεί ένα θεσμικό πλαίσιο που να προστατεύει την πνευματική ιδιοκτησία και να προσφέρει κίνητρα για επιχειρηματικότητα.
Επιπλέον, υπάρχει το ζήτημα της ηθικής και της διακυβέρνησης της ΤΝ. Καθώς το Ανόι επιδιώκει να ελέγξει την πληροφορία, η συνεργασία με επιστήμονες που έχουν εκπαιδευτεί σε δυτικά πανεπιστήμια με αξίες ανοιχτής πρόσβασης και δεοντολογίας μπορεί να δημιουργήσει τριβές. Ωστόσο, η κυβέρνηση φαίνεται διατεθειμένη να προσφέρει «χρυσές βίζες» και φορολογικές απαλλαγές για να προσελκύσει τα κορυφαία ταλέντα της διασποράς.
Συμπέρασμα
Το Βιετνάμ δεν θέλει απλώς να είναι ένας παίκτης στην παγκόσμια αγορά ΤΝ· θέλει να γίνει ο αρχιτέκτονας του δικού του ψηφιακού πεπρωμένου. Το παγκόσμιο δίκτυο εμπειρογνωμόνων είναι μια δήλωση ισχύος που δείχνει ότι οι αναδυόμενες οικονομίες μπορούν να χρησιμοποιήσουν την παγκοσμιοποίηση προς όφελός τους, μετατρέποντας τη διασπορά από απώλεια σε στρατηγικό πλεονέκτημα. Η επιτυχία αυτού του εγχειρήματος θα καθορίσει αν το Βιετνάμ θα παραμείνει το «εργοστάσιο του κόσμου» ή αν θα εξελιχθεί στο «εργαστήριο του κόσμου».
