Η ατμόσφαιρα γύρω από την πτέρυγα εθνικής ασφαλείας του Λευκού Οίκου ήταν ηλεκτρισμένη το απόγευμα της Παρασκευής. Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, περιστοιχισμένος από τους κορυφαίους συμβούλους του, πέρασε δύο ώρες στο Situation Room – τον υπόγειο θάλαμο επιχειρήσεων όπου λαμβάνονται οι πιο κρίσιμες αποφάσεις για την αμερικανική ισχύ. Το αντικείμενο; Η «τελική απόφαση» για το Ιράν. Ωστόσο, η έξοδος των αξιωματούχων από τη σύσκεψη συνοδεύτηκε από μια ασυνήθιστη για τη διοίκηση Τραμπ σιωπή. Καμία ανάρτηση στο Truth Social, κανένα «on-the-record» σχόλιο από τον Σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας, καμία ένδειξη για το αν η Ουάσιγκτον κλίνει προς τη διπλωματική διευθέτηση ή την περαιτέρω κλιμάκωση.
Το Δίλημμα της «Μέγιστης Πίεσης 2.0»
Η τρέχουσα κρίση έρχεται σε μια στιγμή που η Τεχεράνη φαίνεται να βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Μετά από χρόνια κυρώσεων που έχουν γονατίσει την ιρανική οικονομία, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι υπήρξαν μυστικοί δίαυλοι επικοινωνίας μέσω του Ομάν και της Ελβετίας. Ο Τραμπ, ο οποίος πάντα αυτοπροβάλλεται ως ο κορυφαίος διαπραγματευτής («dealmaker»), φαίνεται να αναζητά μια συμφωνία που θα ξεπερνά το JCPOA του 2015, το οποίο ο ίδιος είχε καταγγείλει ως «τη χειρότερη συμφωνία στην ιστορία». Οι απαιτήσεις των ΗΠΑ παραμένουν υψηλές: πλήρης τερματισμός του πυρηνικού προγράμματος, περιορισμός του βαλλιστικού προγράμματος και διακοπή της στήριξης σε περιφερειακές οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ και οι Χούθι.
Ωστόσο, στο εσωτερικό της κυβέρνησης υπάρχουν δύο σαφείς τάσεις. Από τη μία πλευρά, οι «ρεαλιστές» υποστηρίζουν ότι μια γρήγορη συμφωνία θα σταθεροποιούσε τις τιμές της ενέργειας και θα επέτρεπε στις ΗΠΑ να επικεντρωθούν στον ανταγωνισμό με την Κίνα. Από την άλλη, οι «σκληροπυρηνικοί» –πολλοί από τους οποίους έχουν στενούς δεσμούς με την κυβέρνηση Νετανιάχου στο Ισραήλ– θεωρούν ότι οποιαδήποτε χαλάρωση των κυρώσεων θα ήταν «δώρο» σε ένα καθεστώς που βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Η αναβολή της απόφασης υποδηλώνει ότι αυτές οι δύο τάσεις δεν έχουν βρει ακόμη κοινό τόπο.
Η Σκιά του Ισραήλ και οι Περιφερειακές Ισορροπίες
Δεν μπορεί να αγνοηθεί ο ρόλος του Τελ Αβίβ σε αυτή την εξίσωση. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τραμπ λίγες ώρες πριν από τη σύσκεψη στο Situation Room. Το Ισραήλ έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα αποδεχθεί καμία συμφωνία που δεν εγγυάται την πλήρη αποδόμηση των πυρηνικών υποδομών του Ιράν. Η σιωπή του Λευκού Οίκου ίσως οφείλεται στην ανάγκη για περαιτέρω διαβουλεύσεις με τους συμμάχους στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας, η οποία ακολουθεί μια πιο προσεκτική προσέγγιση, επιδιώκοντας μια ισορροπία μεταξύ αποτροπής και αποκλιμάκωσης.
«Η αναβολή δεν είναι απαραίτητα δείγμα αδυναμίας, αλλά ίσως η τελευταία ανάσα πριν από μια ιστορική ανακοίνωση – είτε αυτή αφορά την ειρήνη είτε την οριστική ρήξη», αναφέρει αναλυτής του Ινστιτούτου Brookings.
Η αβεβαιότητα αυτή επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς αγορές. Παρά το γεγονός ότι η σύσκεψη δεν αφορούσε αμιγώς οικονομικά ζητήματα, η τιμή του πετρελαίου Brent παρουσίασε αυξημένη μεταβλητότητα, καθώς οι έμποροι προσπαθούν να προεξοφλήσουν το αποτέλεσμα μιας πιθανής συμφωνίας που θα επανέφερε το ιρανικό αργό στις αγορές ή, αντίθετα, ενός νέου γύρου κυρώσεων που θα περιόριζε ακόμη περισσότερο την παγκόσμια προσφορά.
Τι μέλλει γενέσθαι: Το «Παράθυρο» του Ιουνίου
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι ο Πρόεδρος Τραμπ δεν θα κρατήσει το χαρτί του κλειστό για πολύ. Με τις ενδιάμεσες εκλογές να πλησιάζουν (αν και βρισκόμαστε στο 2026), μια μεγάλη εξωτερική επιτυχία θα ήταν το ιδανικό αφήγημα. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, αντιμετωπίζει εσωτερικές πιέσεις και κοινωνική αναταραχή, γεγονός που καθιστά την ανάγκη για οικονομική ανάσα επιτακτική. Το ερώτημα παραμένει: Είναι ο Ανώτατος Ηγέτης Αλί Χαμενεΐ έτοιμος να πιει το «δηλητηριασμένο ποτήρι» μιας συμφωνίας με τον Τραμπ, ή θα επιλέξει την οδό της αντίστασης μέχρι τέλους;
Η επόμενη εβδομάδα θεωρείται κρίσιμη. Αν δεν υπάρξει ανακοίνωση μέχρι την Τρίτη, οι πιθανότητες για μια διπλωματική «έκρηξη» μειώνονται, και το σενάριο της διατήρησης του στάτους κβο –με όλους τους κινδύνους που αυτό συνεπάγεται– γίνεται το επικρατέστερο. Ο κόσμος περιμένει να δει αν ο «The Donald» θα υπογράψει μια νέα συνθήκη ή αν θα δώσει το πράσινο φως για μια ακόμη πιο επιθετική στάση στην περιοχή.
