Η άφιξη του κρουαζιερόπλοιου MV Hondius στο λιμάνι της Σάντα Κρουθ στην Τενερίφη δεν θύμιζε σε τίποτα την τυπική αποβίβαση τουριστών σε έναν από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς του κόσμου. Αντί για εορταστική ατμόσφαιρα, η προκυμαία είχε μετατραπεί σε μια υγειονομική «κόκκινη ζώνη», με ειδικά κλιμάκια των ισπανικών αρχών, επιδημιολόγους και δυνάμεις της Πολιτικής Προστασίας να συντονίζουν μια πρωτόγνωρη επιχείρηση. Το πλοίο, που παρέμεινε σε καραντίνα στα ανοικτά για σχεδόν έναν μήνα μετά την επιβεβαίωση θανάτου επιβάτη από Χανταϊό, αποτελεί πλέον το σύμβολο μιας νέας εποχής υγειονομικής ανασφάλειας στη θάλασσα.
Το Χρονικό μιας Κρίσης στα Ανοιχτά
Όλα ξεκίνησαν πριν από τέσσερις εβδομάδες, όταν ένας επιβάτης του MV Hondius —ενός σκάφους ειδικά σχεδιασμένου για αποστολές σε πολικές και απομακρυσμένες περιοχές— παρουσίασε σοβαρά συμπτώματα πνευμονικού συνδρόμου. Ο θάνατός του λίγες ημέρες αργότερα σήμανε συναγερμό στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και στις λιμενικές αρχές των κρατών της Δυτικής Αφρικής και της Ευρώπης. Ο Χανταϊός, που μεταδίδεται κυρίως μέσω των περιττωμάτων τρωκτικών, είναι σπάνιος σε περιβάλλοντα κρουαζιερόπλοιων, γεγονός που εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την τήρηση των υγειονομικών πρωτοκόλλων κατά τον ανεφοδιασμό του πλοίου.
«Δεν πρόκειται απλώς για μια ιατρική κρίση, αλλά για μια δοκιμασία των διεθνών ναυτιλιακών κανονισμών σε περιπτώσεις ζωονόσων υψηλού κινδύνου», δήλωσε αξιωματούχος του ισπανικού Υπουργείου Υγείας.
Η παραμονή του πλοίου σε διεθνή ύδατα για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα ανέδειξε το κενό στη διεθνή νομοθεσία. Πολλά κράτη αρνήθηκαν την πρόσβαση στο πλοίο, φοβούμενα μια πιθανή διασπορά, παρά το γεγονός ότι ο Χανταϊός δεν μεταδίδεται εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η Τενερίφη τελικά δέχθηκε να φιλοξενήσει την επιχείρηση αποβίβασης, εφαρμόζοντας ωστόσο πρωτόκολλα που θυμίζουν τις πιο σκοτεινές ημέρες της πανδημίας του 2020.
Η Επιχείρηση «Ασπίδα» στην Τενερίφη
Η αποβίβαση των περίπου 200 επιβατών και μελών του πληρώματος πραγματοποιείται σε μικρές ομάδες. Κάθε άτομο υποβάλλεται σε εξαντλητικές ιατρικές εξετάσεις πριν μεταφερθεί σε ελεγχόμενους χώρους καραντίνας στην ξηρά. Οι ισπανικές αρχές έχουν επιστρατεύσει ειδικά ρομπότ απολύμανσης και συστήματα φιλτραρίσματος αέρα HEPA για τον καθαρισμό των αποσκευών και των κοινόχρηστων χώρων του πλοίου.
- Αυστηρός έλεγχος θερμοκρασίας και βιοχημικές εξετάσεις για όλους.
- Μεταφορά των επιβατών σε ειδικά διαμορφωμένα ξενοδοχεία-νοσοκομεία.
- Ψυχολογική υποστήριξη για τους εγκλωβισμένους επιβάτες που παρέμειναν σε καμπίνες για 30 ημέρες.
- Πλήρης απολύμανση του MV Hondius με βιοκτόνα αέρια.
Το ερώτημα που παραμένει αναπάντητο είναι πώς βρέθηκε ο ιός σε ένα πλοίο τέτοιας τεχνολογίας. Οι πρώτες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για μολυσμένες προμήθειες τροφίμων που φορτώθηκαν σε λιμάνι της Νότιας Αμερικής, όπου ο Χανταϊός είναι ενδημικός. Η έρευνα επικεντρώνεται στις αποθήκες του πλοίου, όπου ενδέχεται να υπήρξε παρουσία τρωκτικών που διέφυγαν των ελέγχων.
Γεωπολιτικές Προεκτάσεις και ο Τουρισμός Πολυτελείας
Η περίπτωση του Hondius δεν είναι απλώς ένα μεμονωμένο περιστατικό. Αναδεικνύει την ευαλωτότητα του «τουρισμού αποστολών» (expedition cruising), ενός κλάδου που υπόσχεται πρόσβαση στα πιο παρθένα μέρη του πλανήτη. Η γεωπολιτική διάσταση αφορά την ικανότητα των κρατών-λιμένων να διαχειρίζονται βιολογικές απειλές χωρίς να προκαλούν διπλωματικά επεισόδια ή οικονομική κατάρρευση των εταιρειών.
Η Ισπανία, μέσω της Τενερίφης, επιδιώκει να δείξει ηγετικό ρόλο στην υγειονομική ασφάλεια της Μεσογείου και του Ατλαντικού. Ωστόσο, η καθυστέρηση στην παροχή βοήθειας υπογραμμίζει την απροθυμία της ΕΕ να θεσπίσει ένα ενιαίο πρωτόκολλο για «πλοία υπό κρίση». Η κρίση του Χανταϊού μπορεί να αποτελέσει τον καταλύτη για αυστηρότερους διεθνείς κανονισμούς στον έλεγχο της εφοδιαστικής αλυσίδας των κρουαζιερόπλοιων, μετατρέποντας την υγεία σε βασικό πυλώνα της ναυτιλιακής διπλωματίας.
