Η γεωπολιτική αρχιτεκτονική της Ανατολικής Μεσογείου βρίσκεται σε μια από τις πιο εύθραυστες καμπές της σύγχρονης ιστορίας της, με τον Λίβανο να αποτελεί τον κεντρικό κρίκο σε μια αλυσίδα ασφαλείας που εκτείνεται από τις ακτές της Λεβαντίνης έως την καρδιά της Ευρώπης. Μιλώντας από το βήμα του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, η Υφυπουργός Εξωτερικών, Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, έθεσε το ζήτημα της εδαφικής ακεραιότητας και της κυριαρχίας του Λιβάνου όχι απλώς ως μια διπλωματική ευχή, αλλά ως μια απόλυτη αναγκαιότητα για την περιφερειακή ευστάθεια.
Η Στρατηγική Εγγύτητα και το Ευρωπαϊκό Διακύβευμα
Η κ. Παπαδοπούλου ήταν σαφής: η Μέση Ανατολή δεν είναι μια απομακρυσμένη περιοχή συγκρούσεων, αλλά η «άμεση γειτονιά» της Ευρώπης. Η διαπίστωση αυτή φέρει βαρύνουσα σημασία, καθώς η Ελλάδα, ως το ανατολικότερο σύνορο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αντιλαμβάνεται πρώτη τους κραδασμούς από οποιαδήποτε αποσταθεροποίηση στο εσωτερικό του Λιβάνου. Η Υφυπουργός τόνισε ότι η διατήρηση ενός λειτουργικού και κυρίαρχου λιβανέζικου κράτους αποτελεί το μοναδικό ανάχωμα απέναντι στην εξάπλωση του χάους, το οποίο θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέα κύματα προσφυγικών ροών και να ενισχύσει τη δράση εξτρεμιστικών στοιχείων.
Η ανάλυση της κ. Παπαδοπούλου εστιάζει στο γεγονός ότι ο Λίβανος, παρά τις εσωτερικές του προκλήσεις και το πολιτικό αδιέξοδο που ταλανίζει τη χώρα εδώ και χρόνια, παραμένει ένας παίκτης-κλειδί. Η κατάρρευση των θεσμών του ή η παραβίαση της κυριαρχίας του από εξωτερικούς παράγοντες θα σήμαινε αυτόματα το άνοιγμα του «ασκού του Αιόλου» για ολόκληρη τη λεκάνη της Μεσογείου. Η Ελλάδα, διατηρώντας παραδοσιακά άριστες σχέσεις με τον αραβικό κόσμο αλλά και στρατηγική συμμαχία με το Ισραήλ, επιδιώκει να λειτουργήσει ως έντιμος διαμεσολαβητής που προτάσσει το διεθνές δίκαιο.
Ο Λίβανος στη Δίνη των Περιφερειακών Ανταγωνισμών
Η κατάσταση στον Λίβανο περιπλέκεται από την έντονη παρουσία της Χεζμπολάχ και τις συνεχείς τριβές στη «Γαλάζια Γραμμή» με το Ισραήλ. Η κ. Παπαδοπούλου υπογράμμισε ότι η κυριαρχία του Λιβάνου πρέπει να είναι ουσιαστική και όχι προσχηματική. Αυτό προϋποθέτει την ενίσχυση των επίσημων ενόπλων δυνάμεων της χώρας (LAF) και την εφαρμογή των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπως η απόφαση 1701. Χωρίς ένα κράτος που να ελέγχει το σύνολο της επικράτειάς του, η περιοχή θα παραμένει δέσμια των επιδιώξεων τρίτων δυνάμεων, όπως το Ιράν, που χρησιμοποιούν τον Λίβανο ως πεδίο αντιπαράθεσης δι' αντιπροσώπων.
- Η ανάγκη για άμεση εκλογή Προέδρου στον Λίβανο για την πλήρωση του πολιτικού κενού.
- Η οικονομική στήριξη της χώρας υπό τον όρο των δομικών μεταρρυθμίσεων.
- Η προστασία των συνόρων από κάθε μορφής αυθαιρεσία ή στρατιωτική επέμβαση.
- Η διαχείριση του τεράστιου αριθμού προσφύγων (κυρίως από τη Συρία) που φιλοξενεί η χώρα.
Η Υφυπουργός σημείωσε επίσης ότι η Ευρώπη οφείλει να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο. Δεν αρκεί η παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας· απαιτείται μια συγκροτημένη πολιτική στρατηγική που θα προσφέρει στον Λίβανο μια προοπτική εξόδου από την κρίση. Η Ελλάδα, μέσω του Delphi Forum, στέλνει το μήνυμα ότι η σταθερότητα στη Βηρυτό είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ασφάλεια στην Αθήνα, τη Λευκωσία και τη Ρώμη.
Η Γεωπολιτική Σημασία για την Ελλάδα
Για την ελληνική εξωτερική πολιτική, ο Λίβανος δεν είναι απλώς ένας γείτονας, αλλά ένας στρατηγικός εταίρος στην προσπάθεια για μια ειρηνική Ανατολική Μεσόγειο. Η κ. Παπαδοπούλου ανέδειξε το γεγονός ότι η Ελλάδα επενδύει στη σταθερότητα της περιοχής προκειμένου να προχωρήσουν τα μεγάλα ενεργειακά και αναπτυξιακά έργα. Η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ, η οποία επιτεύχθηκε με διεθνή διαμεσολάβηση, αποτελεί ένα παράδειγμα προς μίμηση, δείχνοντας ότι ακόμη και σε συνθήκες ακραίας έντασης, η διπλωματία μπορεί να παράγει αποτελέσματα.
«Η κυριαρχία του Λιβάνου είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο πρέπει να χτιστεί η νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας της περιοχής. Οποιαδήποτε άλλη επιλογή οδηγεί σε έναν φαύλο κύκλο βίας που η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να αγνοήσει», δήλωσε χαρακτηριστικά η κ. Παπαδοπούλου.
Συμπερασματικά, η τοποθέτηση της Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών αναδεικνύει την ωριμότητα της ελληνικής διπλωματίας, η οποία αναγνωρίζει τις σύνθετες προκλήσεις της εποχής. Ο Λίβανος βρίσκεται στο χείλος του γκρεμού, και η διεθνής κοινότητα –με την Ελλάδα στην πρώτη γραμμή– οφείλει να διασφαλίσει ότι η χώρα αυτή θα παραμείνει όρθια, κυρίαρχη και εδαφικά ακέραιη, για το καλό ολόκληρης της ηπείρου.
