Όταν η Niantic κυκλοφόρησε το Pokémon Go το 2016, ο κόσμος είδε μια επανάσταση στην επαυξημένη πραγματικότητα (AR). Ωστόσο, μια δεκαετία σχεδόν αργότερα, η αθώα αναζήτηση ψηφιακών πλασμάτων στους δρόμους των πόλεων φαίνεται να έχει μια πολύ πιο σκοτεινή και στρατιωτικοποιημένη πλευρά. Σύμφωνα με πρόσφατες αναλύσεις και αναφορές που είδαν το φως της δημοσιότητας, η τεράστια βάση δεδομένων τρισδιάστατων σαρώσεων που δημιουργήθηκε από τους παίκτες χρησιμοποιείται πλέον για την εκπαίδευση μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης που προορίζονται για αυτόνομα drones, ειδικά σε περιβάλλοντα όπου το σήμα GPS είναι ανύπαρκτο ή μπλοκαρισμένο.

Το Μεγάλο Γεωχωρικό Μοντέλο (LGM)

Η Niantic ανακοίνωσε πρόσφατα την ανάπτυξη αυτού που αποκαλεί «Large Geospatial Model» (LGM). Πρόκειται για ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης που, αντί να εκπαιδεύεται σε κείμενο ή εικόνες από το διαδίκτυο, εκπαιδεύεται στις τρισδιάστατες σαρώσεις του πραγματικού κόσμου που έχουν στείλει οι παίκτες του Pokémon Go και του Ingress. Κάθε φορά που ένας παίκτης «σαρώνει» ένα PokéStop ή ένα Gym για να κερδίσει ανταμοιβές, προσφέρει στην εταιρεία μια υψηλής ακρίβειας 3D απεικόνιση ενός δημόσιου χώρου.

Αυτά τα δεδομένα είναι μοναδικά. Ενώ οι δορυφόροι βλέπουν τον κόσμο από ψηλά και τα αυτοκίνητα της Google από το επίπεδο του δρόμου, οι παίκτες του Pokémon Go παρέχουν δεδομένα από γωνίες που κανένα άλλο σύστημα δεν μπορεί να φτάσει: εισόδους κτιρίων, στενά σοκάκια, πλατείες και εσωτερικούς χώρους μνημείων. Αυτή η «πρώτη ύλη» επιτρέπει στην AI να κατανοήσει τη γεωμετρία του χώρου με τρομακτική λεπτομέρεια.

Από το Gaming στο Πεδίο της Μάχης

Το ερώτημα που προκύπτει είναι γιατί αυτά τα δεδομένα είναι τόσο πολύτιμα για τον στρατό. Η απάντηση βρίσκεται στην πλοήγηση σε «περιβάλλοντα άρνησης GPS» (GPS-denied environments). Στον σύγχρονο πόλεμο, η ικανότητα ενός drone να προσανατολίζεται χωρίς τη βοήθεια δορυφόρων είναι κρίσιμη. Χρησιμοποιώντας το LGM της Niantic, ένα drone μπορεί να «βλέπει» το περιβάλλον του μέσω των καμερών του και να συγκρίνει τις εικόνες σε πραγματικό χρόνο με το τρισδιάστατο μοντέλο που έχουν χτίσει οι παίκτες.

  • Οπτική Τοπικοποίηση: Το drone αναγνωρίζει συγκεκριμένα αρχιτεκτονικά στοιχεία για να προσδιορίσει τη θέση του με ακρίβεια εκατοστών.
  • Αποφυγή Εμποδίων: Η βαθιά κατανόηση της γεωμετρίας του χώρου επιτρέπει την αυτόνομη πτήση σε πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές.
  • Στρατηγική Χαρτογράφηση: Η δυνατότητα δημιουργίας ενημερωμένων χαρτών σε πραγματικό χρόνο χωρίς την ανάγκη εξωτερικών συστημάτων πλοήγησης.
«Δεν πρόκειται πλέον για ένα παιχνίδι, αλλά για την πιο εκτεταμένη επιχείρηση χαρτογράφησης στην ιστορία της ανθρωπότητας, η οποία χρηματοδοτείται από τους ίδιους τους χρήστες που παραδίδουν τα δεδομένα τους δωρεάν», αναφέρουν αναλυτές της ψηφιακής ηθικής.

Η Ηθική της «Ακούσιας» Συνδρομής

Το ηθικό δίλημμα είναι τεράστιο. Οι παίκτες, στην πλειονότητά τους, δεν γνωρίζουν ότι η ψυχαγωγία τους μπορεί να συμβάλλει στην ανάπτυξη τεχνολογιών που χρησιμοποιούνται σε πολεμικές συρράξεις. Οι όροι χρήσης των εφαρμογών είναι συχνά δυσνόητοι και καλύπτουν την «εμπορική χρήση των δεδομένων» με γενικούς όρους, χωρίς να διευκρινίζουν τις στρατιωτικές εφαρμογές.

Επιπλέον, τίθεται το ζήτημα της κυριαρχίας του δημόσιου χώρου. Οι παίκτες σαρώνουν δημόσιες πλατείες, πάρκα και ιστορικά μνημεία, μετατρέποντας τον κοινόχρηστο χώρο σε ιδιωτική περιουσία μιας εταιρείας, η οποία στη συνέχεια μπορεί να τον «πουλήσει» ως δεδομένα σε αμυντικούς εργολάβους. Αυτή η μορφή «ψηφιακού εξορύξεως» (digital extractivism) υπονομεύει την έννοια της ιδιωτικότητας στον δημόσιο χώρο.

Συμπέρασμα: Το Μέλλον του Play-to-Train

Η περίπτωση του Pokémon Go είναι μόνο η αρχή. Καθώς η επαυξημένη πραγματικότητα γίνεται κομμάτι της καθημερινότητάς μας μέσω γυαλιών AR και έξυπνων συσκευών, η γραμμή μεταξύ παιχνιδιού και επιτήρησης θα γίνεται όλο και πιο δυσδιάκριτη. Η κοινωνία πρέπει να απαιτήσει μεγαλύτερη διαφάνεια από τις εταιρείες τεχνολογίας σχετικά με το πού καταλήγουν τα δεδομένα μας. Αν δεν το πράξουμε, κινδυνεύουμε να μετατρέψουμε κάθε μας βήμα στην πόλη σε μια ακούσια πράξη στρατιωτικής αναγνώρισης. Ο Pikachu ίσως είναι χαριτωμένος, αλλά τα δεδομένα που συλλέγει για λογαριασμό των δημιουργών του είναι ένα ισχυρό όπλο στα χέρια εκείνων που σχεδιάζουν τους πολέμους του αύριο.