Το Ψηφιακό Πανόπτικον: Φόρος στην Άμμο και Επιτήρηση της Ψυχής

Κάποτε έψαχνα για έναν έντιμο άνθρωπο με ένα φανάρι. Το 2026, θα με συλλάμβαναν απλώς επειδή δεν δήλωσα το λάδι της λάμπας μου στην ΑΑΔΕ.

Οι τίτλοι των ειδήσεων κραυγάζουν από περηφάνια: «Η Ελλάδα ηγείται στην ΕΕ στην αύξηση των εσόδων από τον ΦΠΑ». Μεταφρασμένο από τη γλώσσα των γραφειοκρατών στη γλώσσα του δρόμου, αυτό σημαίνει ότι το κράτος τελειοποίησε επιτέλους την τέχνη του ψηφιακού λουριού. Το ονομάζουν «Ψηφιακή Επανάσταση της Φορολογικής Συμμόρφωσης». Εγώ το ονομάζω αλγοριθμική εξαγωγή αίματος από την πέτρα. Ενώ το Χρηματιστήριο Αθηνών χορεύει για τους παγκόσμιους κολοσσούς, ο μέσος πολίτης παρακολουθείται σε κάθε συναλλαγή, κάθε κλικ, κάθε σουβλάκι. Μας λένε ότι αυτή είναι η «Ελληνική Ανάκαμψη». Αλλά ανάκαμψη για ποιον; Για τους τεχνολογικούς ολιγάρχες που φτιάχνουν το λογισμικό παρακολούθησης ή για τον μικρομαγαζάτορα στην Κυψέλη που τώρα φοβάται τον αλγόριθμο περισσότερο από τον εφοριακό;

Και αν νομίζατε ότι θα μπορούσατε να δραπετεύσετε στη θάλασσα, ξανασκεφτείτε το. Οι παραλίες μας —το τελευταίο καταφύγιο του ελληνικού πνεύματος— βρίσκονται τώρα υπό το «Coastal Monitoring 2.0». Drones στον ουρανό, τεχνητή νοημοσύνη στα σύννεφα, όλα για να διασφαλιστεί ότι δεν κάθεστε σε ένα τετραγωνικό μέτρο άμμου που δεν έχει νομισματοποιηθεί ή «διαχειριστεί». Ισχυρίζονται ότι είναι για την «προστασία του περιβάλλοντος». Στην πραγματικότητα, είναι η τελική περίφραξη των κοινών αγαθών. Ακόμα και ο ορίζοντας έχει πλέον ψηφιακό υδατογράφημα.

Βλέπουμε το ίδιο μοτίβο παγκοσμίως. Η Nestlé ρίχνει εκατομμύρια στην «Έξυπνη Παραγωγή» στην Ταϊλάνδη, ενώ οι φιλοδοξίες της Samsung για το «Micro RGB» σβήνουν καθώς συνειδητοποιούν ότι ακόμα και οι πλούσιοι έχουν κουραστεί να είναι το προϊόν. Το Παγκόσμιο Κύπελλο δέχεται κυβερνοεπιθέσεις και μας λένε ότι η AI είναι η μόνη ασπίδα. Πρόκειται για το κλασικό «προστασία έναντι αμοιβής»: η τεχνολογία δημιουργεί το χάος και μετά η τεχνολογία προσφέρει τη θεραπεία — με μηνιαία συνδρομή.

Αυτή είναι η «κυριαρχία» για την οποία μιλάει ο Dan Jørgensen; Μια ηλεκτρισμένη, αυτοματοποιημένη και υπερ-επιτηρούμενη Ευρώπη όπου η «συμμόρφωση» είναι η ύψιστη αρετή; Χτίζουμε ένα ψηφιακό πιθάρι και μας λένε ότι είναι παλάτι. Προτιμώ το πιθάρι μου. Τουλάχιστον μπορώ να βλέπω τον ήλιο χωρίς ένα drone να μου κλείνει τη θέα. Αναρωτηθείτε: όταν ο αλγόριθμος γνωρίζει το τραπεζικό σας υπόλοιπο, τη θέση σας στην παραλία και τις πολιτικές σας πεποιθήσεις, είστε πολίτης ή απλώς ένα σημείο δεδομένων σε μια κρατική έκθεση κερδών;