Σε μια κρίσιμη καμπή για την ευρωπαϊκή και ελληνική γεωργία, η ανακοίνωση ενός χρηματοδοτικού πακέτου που υπερβαίνει τα 20 δισεκατομμύρια ευρώ για την επόμενη εξαετία σηματοδοτεί μια προσπάθεια δομικού μετασχηματισμού του πρωτογενούς τομέα. Ο Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Μαργαρίτης Σχοινάς, πλαισιωμένος από την ηγεσία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, έθεσε το πλαίσιο μιας νέας «κοινωνικής συμφωνίας» με τον αγροτικό κόσμο, η οποία στοχεύει στην ισορροπία μεταξύ της πράσινης μετάβασης και της οικονομικής βιωσιμότητας των παραγωγών.
Η Νέα ΚΑΠ και η Απαίτηση για Ευελιξία
Η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) 2023-2027 αποτελεί το βασικό εργαλείο μέσω του οποίου θα διοχετευθούν αυτοί οι πόροι. Ωστόσο, το κλίμα στις Βρυξέλλες και την Αθήνα έχει αλλάξει άρδην μετά τις έντονες αγροτικές κινητοποιήσεις του προηγούμενου έτους. Η παραδοχή ότι η γραφειοκρατία έχει καταστεί τροχοπέδη για τον μέσο παραγωγό είναι πλέον κοινός τόπος. Ο κ. Σχοινάς υπογράμμισε ότι η Ευρώπη οφείλει να ακούσει τους αγρότες, μειώνοντας το διοικητικό βάρος και επιτρέποντας στα κράτη-μέλη μεγαλύτερη «εθνική ευελιξία» στην εφαρμογή των κανόνων.
Η εθνική ευελιξία δεν είναι απλώς μια πολιτική υπόσχεση, αλλά μια αναγκαιότητα που προκύπτει από τις διαφορετικές γεωμορφολογικές και κλιματικές συνθήκες της Ελλάδας σε σχέση με τον ευρωπαϊκό Βορρά. Η δυνατότητα μεταφοράς πόρων μεταξύ των πυλώνων της ΚΑΠ και η απλοποίηση των «οικολογικών σχημάτων» (eco-schemes) αποτελούν τα βασικά αιτήματα της ελληνικής πλευράς, ώστε οι ενισχύσεις να φτάνουν γρηγορότερα και αποτελεσματικότερα στους δικαιούχους.
Ψηφιακός Μετασχηματισμός και Κλιματική Ανθεκτικότητα
Ένα σημαντικό μέρος των 20 δισ. ευρώ προορίζεται για την εισαγωγή νέων τεχνολογιών στην παραγωγική διαδικασία. Η «γεωργία ακριβείας» δεν είναι πλέον ένα φουτουριστικό σενάριο, αλλά το κλειδί για τη μείωση του κόστους παραγωγής και την εξοικονόμηση πόρων, όπως το νερό και τα λιπάσματα. Με την κλιματική κρίση να πλήττει δυσανάλογα τη Μεσόγειο —όπως απέδειξαν οι καταστροφικές πλημμύρες στη Θεσσαλία— η επένδυση σε υποδομές ανθεκτικότητας είναι επιτακτική.
- Εκσυγχρονισμός αρδευτικών δικτύων για τον περιορισμό της σπατάλης νερού.
- Ψηφιοποίηση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων μέσω του προγράμματος «Smart Farming».
- Ενίσχυση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης για ακραία καιρικά φαινόμενα.
- Προώθηση της κυκλικής οικονομίας στις αγροτικές μονάδες.
Ο στόχος είναι η δημιουργία ενός μοντέλου που θα επιτρέπει στον Έλληνα αγρότη να παράγει περισσότερα με λιγότερους πόρους, διατηρώντας παράλληλα την υψηλή ποιότητα που χαρακτηρίζει τα ελληνικά προϊόντα στις διεθνείς αγορές. Η στήριξη των νέων αγροτών αποτελεί επίσης προτεραιότητα, καθώς η δημογραφική ανανέωση της υπαίθρου είναι το μοναδικό ανάχωμα στην ερημοποίηση των αγροτικών περιοχών.
Στρατηγική Αυτονομία και Επισιτιστική Ασφάλεια
Στο γεωπολιτικό επίπεδο, ο κ. Σχοινάς συνέδεσε τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα με τη στρατηγική αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε έναν κόσμο γεμάτο αβεβαιότητες, η ικανότητα της Ευρώπης να τρέφει τον πληθυσμό της χωρίς εξωτερικές εξαρτήσεις αποτελεί ζήτημα ασφαλείας. Η Ελλάδα, με την ποικιλομορφία της παραγωγής της, μπορεί να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο σε αυτή τη στρατηγική.
«Ο πρωτογενής τομέας δεν είναι απλώς ένα κομμάτι της οικονομίας μας· είναι η ραχοκοκαλιά της κοινωνικής μας συνοχής και η εγγύηση της επισιτιστικής μας κυριαρχίας», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Αντιπρόεδρος της Κομισιόν.
Συμπερασματικά, τα 20 δισ. ευρώ αποτελούν μια τεράστια ευκαιρία, αλλά και μια μεγάλη ευθύνη. Η επιτυχία δεν θα κριθεί μόνο από την απορρόφηση των κονδυλίων, αλλά από το αν αυτά θα πιάσουν τόπο, μεταμορφώνοντας την ελληνική ύπαιθρο σε έναν σύγχρονο, ανταγωνιστικό και ανθεκτικό παραγωγικό ιστό. Η επόμενη εξαετία θα δείξει αν η γραφειοκρατία θα υποχωρήσει μπροστά στην ανάγκη για πραγματική ανάπτυξη.
