Η εποχή των ανεξέλεγκτων και εξαιρετικά φθηνών αγορών από την Κίνα και άλλες χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης φτάνει στο τέλος της. Με την αντίστροφη μέτρηση για την 1η Ιουλίου 2026 να έχει ξεκινήσει, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) εξέδωσε αναλυτικές οδηγίες για την εφαρμογή ενός νέου, οριζόντιου εισαγωγικού δασμού ύψους 3 ευρώ ανά διαφορετικό είδος αγαθού για παραγγελίες αξίας έως 150 ευρώ. Το μέτρο αυτό, το οποίο αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής στρατηγικής για την προστασία της εσωτερικής αγοράς, αναμένεται να αναδιαμορφώσει πλήρως τις καταναλωτικές συνήθειες των Ελλήνων και να θέσει νέα εμπόδια στους κολοσσούς του ultra-fast fashion και των φθηνών ηλεκτρονικών ειδών.
Η φιλοσοφία πίσω από τον «δασμό των 3 ευρώ»
Μέχρι σήμερα, τα προϊόντα που εισάγονταν από τρίτες χώρες με αξία κάτω των 150 ευρώ απαλλάσσονταν από δασμούς, αν και από το 2021 επιβαρύνονται κανονικά με ΦΠΑ. Αυτό το «παράθυρο» εκμεταλλεύτηκαν δεκάδες πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου, οι οποίες κατέκλυσαν την ευρωπαϊκή αγορά με εκατομμύρια μικροδέματα καθημερινά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπίστωσε ότι η απουσία δασμών δημιουργούσε συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, οι οποίες επιβαρύνονται με υψηλότερα κόστη παραγωγής, περιβαλλοντικά τέλη και αυστηρότερους κανόνες ασφαλείας.
Ο νέος δασμός των 3 ευρώ δεν είναι αναλογικός, αλλά σταθερός. Αυτό σημαίνει ότι ένα αντικείμενο αξίας 5 ευρώ θα επιβαρύνεται με το ίδιο ποσό δασμού όσο και ένα αντικείμενο αξίας 140 ευρώ. Στόχος είναι να καταστεί οικονομικά ασύμφορη η αποστολή μεμονωμένων, πολύ φθηνών αντικειμένων που συχνά έχουν τεράστιο περιβαλλοντικό αποτύπωμα λόγω της μεταφοράς τους. Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι ο δασμός επιβάλλεται ανά «διαφορετικό είδος αγαθού» (HS code), γεγονός που σημαίνει ότι αν μια παραγγελία περιλαμβάνει τρία διαφορετικά είδη (π.χ. ένα μπλουζάκι, ένα καλώδιο φόρτισης και ένα παιχνίδι), ο συνολικός δασμός μπορεί να φτάσει τα 9 ευρώ, ακόμη και αν η συνολική αξία είναι χαμηλή.
Οι τεχνικές λεπτομέρειες και ο ρόλος της ΑΑΔΕ
Σύμφωνα με την εγκύκλιο της ΑΑΔΕ, η είσπραξη του δασμού θα γίνεται κατά κύριο λόγο μέσω του συστήματος IOSS (Import One Stop Shop). Οι μεγάλες πλατφόρμες θα είναι υποχρεωμένες να ενσωματώνουν τον δασμό στην τελική τιμή που βλέπει ο καταναλωτής στο «καλάθι» του. Με αυτόν τον τρόπο, αποφεύγονται οι καθυστερήσεις στα τελωνεία και οι δυσάρεστες εκπλήξεις κατά την παράδοση του δέματος από τον διανομέα. Ωστόσο, για πλατφόρμες που δεν είναι εγγεγραμμένες στο σύστημα IOSS, ο δασμός θα εισπράττεται από τις εταιρείες ταχυμεταφορών (courier) ή τα ΕΛΤΑ, οι οποίες θα χρεώνουν επιπλέον και τα δικά τους έξοδα εκτελωνισμού.
Η ΑΑΔΕ τονίζει ότι η νέα διαδικασία απαιτεί αυστηρότερο έλεγχο των δηλωθέντων στοιχείων. Οι τελωνειακές αρχές θα χρησιμοποιούν προηγμένα συστήματα ανάλυσης κινδύνου για να εντοπίζουν περιπτώσεις υποτιμολόγησης ή τεχνητού κατακερματισμού των παραγγελιών. Πρόκειται για μια πρακτική όπου μια μεγάλη παραγγελία σπάει σε πολλά μικρά δέματα για να αποφευχθεί το όριο των 150 ευρώ, μια τακτική που πλέον θα καθίσταται ζημιογόνος λόγω του σταθερού δασμού ανά δέμα.
Επιπτώσεις στην αγορά και τον καταναλωτή
Η εφαρμογή του μέτρου αναμένεται να προκαλέσει «σοκ» στην αγορά του ultra-fast fashion. Πλατφόρμες όπως το Shein και το Temu, που βασίζουν τη στρατηγική τους στις εξαιρετικά χαμηλές τιμές (συχνά κάτω από 10 ευρώ), θα δουν την ανταγωνιστικότητά τους να μειώνεται σημαντικά. Για έναν Έλληνα καταναλωτή που συνήθιζε να αγοράζει μικροπράγματα των 2-5 ευρώ, η προσθήκη του δασμού των 3 ευρώ συν τον ΦΠΑ 24% καθιστά το τελικό κόστος σχεδόν διπλάσιο.
«Δεν πρόκειται απλώς για έναν φόρο, αλλά για μια προσπάθεια επαναφοράς της λογικής στην κατανάλωση», αναφέρει στέλεχος της αγοράς λιανικής. «Η Ευρώπη δεν μπορεί να συνεχίσει να δέχεται εκατομμύρια δέματα που δεν πληρούν κανένα πρότυπο βιωσιμότητας, επιδοτώντας ουσιαστικά την παραγωγή τρίτων χωρών εις βάρος των δικών της καταστημάτων».
Από την άλλη πλευρά, οι εγχώριοι έμποροι βλέπουν το μέτρο ως μια δικαίωση των πάγιων αιτημάτων τους. Η Ελληνική Συνομοσπονδία Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ) έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι το ηλεκτρονικό εμπόριο από τρίτες χώρες λειτουργούσε σε ένα καθεστώς «γκρίζας ζώνης», στερώντας έσοδα από το κράτος και πελάτες από τα φυσικά καταστήματα. Με τον νέο δασμό, η ψαλίδα των τιμών κλείνει, ενθαρρύνοντας τους καταναλωτές να αναζητήσουν προϊόντα εντός της ΕΕ, όπου οι χρόνοι παράδοσης είναι μικρότεροι και οι εγγυήσεις ποιότητας ισχυρότερες.
Συμπέρασμα: Προς ένα πιο «ακριβό» αλλά δίκαιο διαδίκτυο;
Η 1η Ιουλίου 2026 θα αποτελέσει ορόσημο για το παγκόσμιο εμπόριο. Ενώ οι καταναλωτές μπορεί αρχικά να αντιδράσουν στην αύξηση του κόστους, η μακροπρόθεσμη επιδίωξη είναι η δημιουργία ενός πιο βιώσιμου μοντέλου. Η επιβολή του δασμού των 3 ευρώ είναι ένα σαφές μήνυμα προς τις ασιατικές πλατφόρμες ότι η πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά των 450 εκατομμυρίων καταναλωτών έχει πλέον ένα συγκεκριμένο τίμημα. Οι αγοραστές θα πρέπει πλέον να είναι πιο προσεκτικοί, να ομαδοποιούν τις παραγγελίες τους και να αξιολογούν αν η «ευκαιρία» από το εξωτερικό παραμένει πραγματική ευκαιρία μετά την προσθήκη των νέων επιβαρύνσεων.
