Η γεωπολιτική σκακιέρα της Ευρασίας βρίσκεται σε μια από τις πιο κρίσιμες καμπές της, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να τετραγωνίσει τον κύκλο: να αυξήσει την πίεση στη Ρωσία χωρίς να προκαλέσει έμφραγμα στη δική της βιομηχανική καρδιά. Η πρόσφατη πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μια εννεάμηνη εξαίρεση από τις κυρώσεις για μια συγκεκριμένη κινεζική εταιρεία παραγωγής ημιαγωγών αποτελεί την πιο ξεκάθαρη ομολογία της εξάρτησης της Γηραιάς Ηπείρου από την κινεζική εφοδιαστική αλυσίδα.
Η Αχίλλειος Πτέρνα της Ευρωπαϊκής Αυτοκινητοβιομηχανίας
Η απόφαση αυτή δεν ελήφθη εν κενώ. Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία, ο στυλοβάτης της γερμανικής και γαλλικής οικονομίας, βρίσκεται ακόμα σε φάση ανάρρωσης από τις διαταραχές που προκάλεσε η πανδημία και η ενεργειακή κρίση. Οι μικροεπεξεργαστές (microchips) είναι το «νέο πετρέλαιο» για τα σύγχρονα οχήματα, από τα συστήματα πέδησης μέχρι τη διαχείριση της μπαταρίας στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Η στοχοποίηση κινεζικών εταιρειών που θεωρούνται ύποπτες για την παροχή τεχνολογίας διπλής χρήσης στη Μόσχα είναι απαραίτητη για τη διπλωματική αξιοπιστία της ΕΕ, αλλά οι οικονομικές συνέπειες ενός απότομου «διαζυγίου» θα ήταν καταστροφικές.
Σύμφωνα με πηγές από τις Βρυξέλλες, η συγκεκριμένη εταιρεία προμηθεύει κρίσιμα εξαρτήματα χαμηλής τεχνολογίας (legacy chips), τα οποία αν και δεν είναι αιχμής, είναι απαραίτητα για τη μαζική παραγωγή αυτοκινήτων. Μια άμεση απαγόρευση θα σήμαινε το σταμάτημα γραμμών παραγωγής σε ολόκληρη την Ευρώπη, οδηγώντας σε απολύσεις και περαιτέρω μείωση της ανταγωνιστικότητας έναντι των αμερικανικών και κινεζικών κολοσσών.
Το Δίλημμα των Κυρώσεων και η Πίεση του Βερολίνου
Το 14ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας είναι το πιο περίπλοκο μέχρι σήμερα, καθώς εστιάζει στην παράκαμψη των υφιστάμενων περιορισμών μέσω τρίτων χωρών. Η Κίνα βρίσκεται στο επίκεντρο, με την Ουάσιγκτον να πιέζει τις Βρυξέλλες για μια πιο σκληρή στάση. Ωστόσο, το Βερολίνο και το Παρίσι φαίνεται να έχουν ασκήσει έντονη παρασκηνιακή πίεση για την εισαγωγή αυτής της «περιόδου χάριτος».
- Η 9μηνη εξαίρεση επιτρέπει στις ευρωπαϊκές εταιρείες να εκτελέσουν υφιστάμενες συμβάσεις.
- Παρέχει τον απαραίτητο χρόνο για την εύρεση εναλλακτικών προμηθευτών, αν και αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολο βραχυπρόθεσμα.
- Αποτρέπει μια άμεση διπλωματική ρήξη με το Πεκίνο, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε αντίποινα κατά των ευρωπαϊκών εξαγωγών.
«Δεν μπορούμε να κόψουμε το κλαδί στο οποίο καθόμαστε ενώ προσπαθούμε να διορθώσουμε το δέντρο», δήλωσε ανώτατος Ευρωπαίος διπλωμάτης, περιγράφοντας την ανάγκη για ρεαλισμό.
Η Στρατηγική Αυτονομία ως Μακρινό Όνειρο
Η ανάγκη για αυτή την εξαίρεση υπογραμμίζει την αποτυχία – ή τουλάχιστον την καθυστέρηση – των προσπαθειών για «στρατηγική αυτονομία». Παρά το European Chips Act, η Ευρώπη παραμένει δέσμια των παγκόσμιων αλυσίδων αξίας. Η εξάρτηση από την Κίνα για ημιαγωγούς παλαιότερης γενιάς είναι τόσο βαθιά ριζωμένη που οποιαδήποτε απότομη κίνηση μοιάζει με οικονομική αυτοχειρία. Η 9μηνη παράταση είναι ουσιαστικά μια παραδοχή ότι η Ευρώπη δεν είναι ακόμα έτοιμη να αποσυνδεθεί (de-risk) από την κινεζική οικονομία, παρά τη ρητορική των Βρυξελλών.
Στο μέλλον, το ερώτημα δεν είναι αν θα επιβληθούν κυρώσεις, αλλά πώς θα οικοδομηθεί μια εσωτερική παραγωγική βάση που θα επιτρέπει στην ΕΕ να ασκεί εξωτερική πολιτική χωρίς να φοβάται την οικονομική κατάρρευση. Μέχρι τότε, οι «εξαιρέσεις» θα παραμείνουν το απαραίτητο εργαλείο μιας Ένωσης που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις αξίες της και τις ανάγκες της αγοράς της.
