Σε μια εποχή όπου η ψηφιακή πραγματικότητα αναδιαμορφώνεται ριζικά από την έλευση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), η Δόμνα Μιχαηλίδου θέτει στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου την προστασία της πιο ευάλωτης κοινωνικής ομάδας: των ανηλίκων. Η παρέμβασή της δεν αποτελεί απλώς μια πολιτική τοποθέτηση, αλλά μια κραυγή αγωνίας για την ψυχική υγεία και τη γνωστική ανάπτυξη των παιδιών που μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον κυριαρχούμενο από αλγορίθμους. Η ανάγκη για ένα σαφές, διαφανές και ηθικά προσανατολισμένο πλαίσιο λειτουργίας της ΤΝ δεν είναι πλέον μια θεωρητική άσκηση, αλλά μια επιτακτική κοινωνική αναγκαιότητα.
Ο Αλγοριθμικός Εθισμός και η Ψυχολογία του Ανήλικου
Η Τεχνητή Νοημοσύνη, μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των πλατφορμών ψυχαγωγίας, χρησιμοποιεί εξελιγμένους αλγορίθμους που έχουν σχεδιαστεί για να μεγιστοποιούν τον χρόνο παραμονής του χρήστη. Για έναν ενήλικα, αυτό αποτελεί πρόκληση· για έναν ανήλικο, του οποίου ο προμετωπιαίος φλοιός βρίσκεται ακόμη υπό ανάπτυξη, αυτό μπορεί να αποβεί καταστροφικό. Η κ. Μιχαηλίδου επισημαίνει ότι οι μηχανισμοί «ανταμοιβής» που ενεργοποιούνται από την ΤΝ —όπως τα εξατομικευμένα feeds και οι συνεχείς ειδοποιήσεις— δημιουργούν πρότυπα συμπεριφοράς που προσομοιάζουν με τον εθισμό σε ουσίες.
Η προστασία από αυτές τις «εθιστικές συμπεριφορές» απαιτεί μια διπλή προσέγγιση. Από τη μία πλευρά, την επιβολή περιορισμών στις εταιρείες τεχνολογίας ώστε να μην χρησιμοποιούν χειραγωγικές τακτικές (dark patterns) σε περιεχόμενο που απευθύνεται σε παιδιά. Από την άλλη, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ίδιων των παιδιών μέσω της παιδείας. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι ένα ουδέτερο εργαλείο· είναι μια δύναμη που μπορεί να διαμορφώσει προσωπικότητες, και χωρίς το κατάλληλο πλαίσιο, η διαμόρφωση αυτή γίνεται ερήμην της κοινωνίας και της οικογένειας.
Εκπαίδευση Γονέων: Η Πρώτη Γραμμή Άμυνας
Το πιο ρηξικέλευθο σημείο της πρότασης της Δόμνας Μιχαηλίδου είναι η εστίαση στην εκπαίδευση των γονέων. Συχνά, υπάρχει ένα «ψηφιακό χάσμα» μεταξύ των γενεών, όπου οι γονείς αισθάνονται ανήμποροι να παρακολουθήσουν τις τεχνολογικές εξελίξεις που υιοθετούν τα παιδιά τους. Η κ. Μιχαηλίδου υποστηρίζει ότι το κράτος πρέπει να αναλάβει ενεργό ρόλο στην επιμόρφωση των κηδεμόνων, ώστε να μπορούν να αναγνωρίζουν τα πρώιμα σημάδια του ψηφιακού εθισμού και της απομόνωσης.
- Κατανόηση του τρόπου λειτουργίας των αλγορίθμων σύστασης περιεχομένου.
- Αναγνώριση των κινδύνων από τα deepfakes και την παραπληροφόρηση.
- Θέσπιση υγιών ορίων στη χρήση της τεχνολογίας εντός του σπιτιού.
- Χρήση εργαλείων γονικού ελέγχου που βασίζονται στην ΤΝ για την προστασία των παιδιών.
Η εκπαίδευση αυτή δεν πρέπει να είναι μια απλή ενημέρωση, αλλά ένα δομημένο πρόγραμμα που θα ενσωματωθεί στις κοινωνικές υπηρεσίες και τα σχολεία. Ο στόχος είναι να μετατραπεί ο γονέας από παθητικό παρατηρητή σε ενεργό ψηφιακό μέντορα.
Το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο και η Ελληνική Πρωτοβουλία
Η συζήτηση για την ΤΝ στην Ελλάδα δεν διεξάγεται σε κενό αέρος. Η Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) της Ευρωπαϊκής Ένωσης θέτει τις βάσεις, αλλά η εξειδίκευση σε εθνικό επίπεδο είναι αυτή που θα κρίνει την αποτελεσματικότητα των μέτρων. Η Δόμνα Μιχαηλίδου τονίζει ότι η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να πρωτοπορήσει στην εφαρμογή πολιτικών που συνδυάζουν την τεχνολογική καινοτομία με την κοινωνική πρόνοια. Η προστασία των ανηλίκων δεν είναι εμπόδιο στην ανάπτυξη, αλλά προϋπόθεση για μια βιώσιμη ψηφιακή οικονομία.
«Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι το μέλλον, αλλά το μέλλον αυτό ανήκει στα παιδιά μας. Αν δεν διασφαλίσουμε ότι θα μεγαλώσουν σε ένα ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον, τότε η τεχνολογική πρόοδος θα έχει αποτύχει στον βασικότερο σκοπό της: την υπηρεσία του ανθρώπου», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Συμπερασματικά, η πρόταση για ένα σαφές πλαίσιο στην ΤΝ και η επένδυση στην εκπαίδευση των γονέων αποτελούν μια ολιστική απάντηση στις προκλήσεις του 21ου αιώνα. Είναι μια μάχη για την προσοχή, τη σκέψη και την ψυχή της νέας γενιάς, και σε αυτή τη μάχη, η πολιτεία οφείλει να είναι παρούσα με θάρρος και διορατικότητα.
