Σε μια περίοδο που η Silicon Valley υπόσχεται έναν κόσμο αφθονίας μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), ο γερουσιαστής του Βερμόντ, Μπέρνι Σάντερς, υψώνει μια προειδοποιητική φωνή που αντηχεί σε όλο το πολιτικό και οικονομικό φάσμα των Ηνωμένων Πολιτειών. Μιλώντας πρόσφατα στο Fox Business και σε άλλα μεγάλα δίκτυα, ο Σάντερς χαρακτήρισε την άνοδο της AI ως την «πιο μετασχηματιστική οικονομική επανάσταση στην ιστορία αυτής της χώρας», προειδοποιώντας ότι χωρίς άμεση κυβερνητική παρέμβαση, τα οφέλη αυτής της τεχνολογίας θα καταλήξουν αποκλειστικά στις τσέπες των δισεκατομμυριούχων ιδιοκτητών των μεγάλων τεχνολογικών κολοσσών.
Η Παραγωγικότητα και το Παράδοξο της Εργασίας
Ο πυρήνας του επιχειρήματος του Σάντερς δεν αφορά την ίδια την τεχνολογία, αλλά την κατανομή των καρπών της. Ιστορικά, κάθε μεγάλη τεχνολογική πρόοδος υποσχόταν τη μείωση του ανθρώπινου μόχθου. Ωστόσο, ο Σάντερς επισημαίνει ότι τις τελευταίες δεκαετίες, παρά την τεράστια αύξηση της παραγωγικότητας λόγω των υπολογιστών και του αυτοματισμού, ο μέσος Αμερικανός εργαζόμενος εργάζεται περισσότερες ώρες για πραγματικούς μισθούς που έχουν παραμείνει στάσιμοι. «Εάν η τεχνητή νοημοσύνη πρόκειται να αυξήσει την παραγωγικότητα των εργαζομένων κατά 10%, 20% ή 50%, ποιος θα ωφεληθεί από αυτό;» διερωτάται ο γερουσιαστής.
Η πρότασή του είναι ριζοσπαστική αλλά, όπως υποστηρίζει, αναπόφευκτη: η καθιέρωση της εργάσιμης εβδομάδας των 32 ωρών χωρίς καμία μείωση στις αποδοχές. Σύμφωνα με τον Σάντερς, η AI προσφέρει την ιστορική ευκαιρία να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με την εργασία. Αν οι μηχανές μπορούν να κάνουν τη δουλειά πιο γρήγορα, τότε οι άνθρωποι θα πρέπει να έχουν περισσότερο ελεύθερο χρόνο για τις οικογένειές τους, την εκπαίδευση και την προσωπική τους ανάπτυξη, αντί να βλέπουν τις θέσεις εργασίας τους να καταργούνται προς όφελος των μερισμάτων των μετόχων.
Η Απειλή της Μαζικής Ανεργίας και η Συγκέντρωση Πλούτου
Ο Σάντερς προειδοποιεί για έναν «οικονομικό Αρμαγεδδώνα» για τη μεσαία τάξη, εάν η μετάβαση στην AI αφεθεί αποκλειστικά στις δυνάμεις της ελεύθερης αγοράς. Αναφέρει ότι εκατομμύρια θέσεις εργασίας σε τομείς όπως η συγγραφή κώδικα, η λογιστική, η εξυπηρέτηση πελατών και οι μεταφορές κινδυνεύουν με πλήρη αυτοματοποίηση. Το ερώτημα που θέτει είναι πολιτικό: Θα χρησιμοποιηθεί η AI για να βελτιώσει τη ζωή όλων ή για να δημιουργήσει μια νέα τάξη «τεχνολογικών φεουδαρχών»;
- Φορολόγηση των Ρομπότ: Ο Σάντερς έχει επανειλημμένα αναφερθεί στην ανάγκη φορολόγησης των εταιρειών που αντικαθιστούν ανθρώπους με AI, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν προγράμματα επαγγελματικής επανεκπαίδευσης.
- Εγγυημένο Εισόδημα: Παρόλο που δεν είναι η κύρια αιχμή του, η συζήτηση για το Καθολικό Βασικό Εισόδημα (UBI) επανέρχεται στο προσκήνιο ως δίχτυ ασφαλείας.
- Ενίσχυση των Συνδικάτων: Ο γερουσιαστής υποστηρίζει ότι οι εργαζόμενοι πρέπει να έχουν λόγο στον τρόπο εφαρμογής της AI στους χώρους εργασίας τους μέσω συλλογικών συμβάσεων.
Η Αντίδραση του Κατεστημένου και η Διεθνής Διάσταση
Οι επικριτές του Σάντερς, κυρίως από τον χώρο των Ρεπουμπλικανών και των συντηρητικών οικονομολόγων, υποστηρίζουν ότι η μείωση των ωρών εργασίας θα καταστήσει την αμερικανική οικονομία μη ανταγωνιστική έναντι της Κίνας. Ισχυρίζονται ότι η AI θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας που δεν μπορούμε ακόμη να φανταστούμε, όπως συνέβη με το διαδίκτυο. Ωστόσο, ο Σάντερς αντικρούει αυτό το επιχείρημα, τονίζοντας ότι η ταχύτητα της AI επανάστασης είναι εκθετική και δεν συγκρίνεται με τίποτα από το παρελθόν.
Στο πλαίσιο αυτό, η συζήτηση για την AI μετατρέπεται σε μια παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα. Αν οι ΗΠΑ υιοθετήσουν αυστηρούς κανόνες προστασίας των εργαζομένων, θα ακολουθήσει η Ευρώπη; Ή μήπως θα οδηγηθούμε σε έναν «αγώνα δρόμου προς τον πάτο», όπου οι εργαζόμενοι θα θυσιάζονται στον βωμό της τεχνολογικής κυριαρχίας; Ο Σάντερς επιμένει ότι η ηθική διάσταση της τεχνολογίας πρέπει να προηγείται της κερδοφορίας.
«Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε στους λίγους και ισχυρούς να χρησιμοποιήσουν αυτή την τεχνολογία για να καταστρέψουν τη ζωή των πολλών. Η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να ανήκει στην υπηρεσία της ανθρωπότητας, όχι το αντίστροφο.»
Συμπερασματικά, η παρέμβαση του Μπέρνι Σάντερς θέτει το πλαίσιο για τη μεγάλη πολιτική σύγκρουση της δεκαετίας του 2020. Δεν πρόκειται πλέον για το αν η AI θα αλλάξει τον κόσμο —αυτό θεωρείται δεδομένο— αλλά για το ποιος θα κατέχει τα κλειδιά αυτού του νέου κόσμου. Η πρόταση για την εβδομάδα των 32 ωρών είναι μόνο η αρχή μιας ευρύτερης συζήτησης για την κοινωνική δικαιοσύνη στην εποχή των αλγορίθμων.
