Στην καρδιά μιας εποχής που χαρακτηρίζεται από την ιλιγγιώδη ταχύτητα της ψηφιακής μετάβασης, η πολιτική αντιπαράθεση για την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) στην Ελλάδα λαμβάνει νέες, βαθύτερες διαστάσεις. Η πρόσφατη παρέμβαση της Αφροδίτης Κτενά, βουλευτή του ΚΚΕ και καθηγήτριας, δεν αποτελεί απλώς μια κοινοβουλευτική κριτική, αλλά μια δομική αμφισβήτηση της κυβερνητικής στρατηγικής. Η κ. Κτενά υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση «κοροϊδεύει τον λαό» όταν υπόσχεται έλεγχο και ρύθμιση των μονοπωλίων της ΤΝ, αναδεικνύοντας το χάσμα μεταξύ των διακηρύξεων περί «ηθικής τεχνολογίας» και της σκληρής πραγματικότητας της παγκόσμιας αγοράς.
Η Φύση των Μονοπωλίων στην Ψηφιακή Εποχή
Το επιχείρημα της κ. Κτενά εδράζεται στην ανάλυση της συγκέντρωσης ισχύος. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι μια ουδέτερη τεχνολογία, αλλά ένα εργαλείο που απαιτεί τεράστιους πόρους: υπολογιστική ισχύ, δεδομένα μεγάλης κλίμακας (Big Data) και εξειδικευμένο ανθρώπινο κεφάλαιο. Αυτοί οι πόροι συγκεντρώνονται στα χέρια ελάχιστων πολυεθνικών ομίλων, κυρίως με έδρα τις ΗΠΑ και την Κίνα. Όταν η ελληνική κυβέρνηση μιλά για «ρυθμιστικά πλαίσια», η κ. Κτενά επισημαίνει ότι αυτά τα πλαίσια συχνά λειτουργούν ως «νομιμοποιητικά εργαλεία» για τη δράση των ομίλων, παρά ως πραγματικοί φραγμοί στην αυθαιρεσία τους.
«Η ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης υπό το πρίσμα του κέρδους δεν μπορεί παρά να οδηγεί σε νέες μορφές εκμετάλλευσης και περαιτέρω συγκέντρωση πλούτου», σημειώνει η βουλευτής.
Η κριτική αυτή αγγίζει την ουσία της ευρωπαϊκής πολιτικής, όπως το AI Act. Ενώ η ΕΕ παρουσιάζει τον εαυτό της ως τον «παγκόσμιο ρυθμιστή», η πραγματικότητα είναι ότι η Ευρώπη υπολείπεται σημαντικά στην παραγωγή τεχνολογίας, παραμένοντας ένας «ψηφιακός καταναλωτής» των αμερικανικών υποδομών. Η κ. Κτενά υπογραμμίζει ότι η εξάρτηση αυτή καθιστά κάθε απόπειρα εθνικού ελέγχου κενό γράμμα.
Εργασιακές Σχέσεις και η «Αυτοματοποίηση» της Εκμετάλλευσης
Μια κεντρική πτυχή της παρέμβασης αφορά τον κόσμο της εργασίας. Η Τεχνητή Νοημοσύνη προωθείται ως μέσο αύξησης της παραγωγικότητας, όμως η κ. Κτενά προειδοποιεί ότι στην υπάρχουσα οικονομική δομή, αυτή η αύξηση δεν μεταφράζεται σε μείωση του εργάσιμου χρόνου ή αύξηση των μισθών. Αντίθετα, χρησιμοποιείται για την εντατικοποίηση της εργασίας, την υποβάθμιση δεξιοτήτων και τη δημιουργία ενός νέου «ψηφιακού προλεταριάτου» που εργάζεται σε καθεστώς απόλυτης επισφάλειας.
- Η χρήση αλγορίθμων για την επιτήρηση των εργαζομένων.
- Η αντικατάσταση θέσεων εργασίας χωρίς πρόνοια για τους πληττόμενους.
- Η συγκέντρωση της υπεραξίας της τεχνολογίας στους ιδιοκτήτες των πλατφορμών.
Η βουλευτής του ΚΚΕ τονίζει ότι η κυβέρνηση, προωθώντας την «ψηφιακή Ελλάδα», ουσιαστικά στρώνει το χαλί για την είσοδο αυτών των μονοπωλίων σε κρίσιμους τομείς όπως η υγεία, η παιδεία και η δημόσια διοίκηση, παραδίδοντας ευαίσθητα δεδομένα των πολιτών σε ιδιωτικά συμφέροντα.
Η Γεωπολιτική Διάσταση και η Εθνική Κυριαρχία
Πέρα από τα οικονομικά, υπάρχει η γεωπολιτική διάσταση. Η ΤΝ αποτελεί το νέο πεδίο ανταγωνισμού μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων. Η κ. Κτενά υποστηρίζει ότι η πλήρης ευθυγράμμιση της Ελλάδας με τις κατευθύνσεις του ΝΑΤΟ και της ΕΕ στον τομέα της τεχνολογίας δεν διασφαλίζει τα λαϊκά συμφέροντα, αλλά εμπλέκει τη χώρα σε επικίνδυνους ανταγωνισμούς. Η ρητορική περί «ελέγχου» των μονοπωλίων καταρρέει όταν οι ίδιες οι κυβερνήσεις εξαρτώνται από αυτά τα μονοπώλια για την εθνική τους ασφάλεια και τις υποδομές τους.
Συμπεράσματα: Μια Άλλη Πρόταση Ανάπτυξης
Η παρέμβαση της Αφροδίτης Κτενά δεν μένει μόνο στην άρνηση. Μέσα από την κριτική της αναδύεται η ανάγκη για μια διαφορετική προσέγγιση: την αξιοποίηση της επιστήμης και της τεχνολογίας με κριτήριο τις λαϊκές ανάγκες και όχι το κέρδος. Αυτό προϋποθέτει, κατά την ίδια, μια ριζική αλλαγή στο ιδιοκτησιακό καθεστώς των μέσων παραγωγής και των τεχνολογικών υποδομών. Όσο η ΤΝ παραμένει ιδιοκτησία λίγων, ο «έλεγχος» που υπόσχεται η κυβέρνηση θα παραμένει μια επικοινωνιακή απάτη, ένας «φερετζές» για την ανεξέλεγκτη δράση των αγορών.
Στο κλείσιμο της ομιλίας της, η κ. Κτενά κάλεσε τους εργαζόμενους και τη νεολαία να μην παρασυρθούν από τις σειρήνες του «ψηφιακού εκσυγχρονισμού» που τους θέλει θεατές των εξελίξεων, αλλά να διεκδικήσουν την τεχνολογία ως κοινωνικό αγαθό. Η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη στην Ελλάδα μόλις άνοιξε, και η φωνή της κ. Κτενά υπενθυμίζει ότι πίσω από τους κώδικες και τους αλγορίθμους κρύβονται πάντα πολιτικές επιλογές και ταξικά συμφέροντα.
