Η συνάντηση του Έλληνα Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Γενικό Γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης, Αλέν Μπάιρ (Alain Berset), στο Μέγαρο Μαξίμου, δεν αποτέλεσε απλώς μια εθιμοτυπική διπλωματική επαφή. Στο επίκεντρο βρέθηκε η ανάγκη για μια νέα «ψηφιακή συνταγματικότητα», καθώς η ραγδαία εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) επαναπροσδιορίζει τα όρια της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου. Η Αθήνα, επιδιώκοντας να καταστεί περιφερειακός κόμβος τεχνολογικής αριστείας και ηθικής διακυβέρνησης, βρήκε στο πρόσωπο του κ. Μπάιρ έναν σύμμαχο για την προώθηση της πρώτης διεθνούς νομικά δεσμευτικής συνθήκης για την ΤΝ.
Η Σύμβαση-Πλαίσιο για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στη Σύμβαση-Πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Τεχνητή Νοημοσύνη, η οποία αποτελεί το πρώτο παγκόσμιο εργαλείο που επιδιώκει να διασφαλίσει ότι η τεχνολογική καινοτομία δεν θα αποβεί εις βάρος των θεμελιωδών ελευθεριών. Ο κ. Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η Ελλάδα υποστηρίζει σθεναρά την υιοθέτηση κανόνων που προστατεύουν τους πολίτες από την αδιαφάνεια των αλγορίθμων και τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης. Η χώρα μας, άλλωστε, έχει ήδη συστήσει τη Συμβουλευτική Επιτροπή για την Τεχνητή Νοημοσύνη, η οποία εργάζεται προς την κατεύθυνση της ενσωμάτωσης αυτών των αρχών στην εθνική στρατηγική.
Ο κ. Μπάιρ, από την πλευρά του, εξήρε τον ρόλο της Ελλάδας ως θεματοφύλακα των δημοκρατικών αξιών στην περιοχή. Η Σύμβαση δεν αφορά μόνο τον έλεγχο των κινδύνων, αλλά και τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος εμπιστοσύνης όπου οι επιχειρήσεις και οι πολίτες θα μπορούν να επωφεληθούν από την ΤΝ χωρίς τον φόβο της αυθαιρεσίας. Η πρόκληση είναι τεράστια: πώς μπορεί μια διεθνής συνθήκη να παραμείνει επίκαιρη όταν ο ρυθμός της τεχνολογικής αλλαγής ξεπερνά τη νομοθετική διαδικασία;
Δυτικά Βαλκάνια: Δημοκρατία ως Προϋπόθεση Σταθερότητας
Πέρα από την τεχνολογία, η γεωπολιτική ατζέντα κατείχε κεντρική θέση. Η ευρωπαϊκή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων συζητήθηκε υπό το πρίσμα της συμμόρφωσης με τα πρότυπα του Συμβουλίου της Ευρώπης. Ο Έλληνας Πρωθυπουργός επανέλαβε την πάγια θέση της Αθήνας ότι η ενσωμάτωση των γειτονικών χωρών στην ευρωπαϊκή οικογένεια αποτελεί τη μοναδική εγγύηση για τη μακροπρόθεσμη ειρήνη στην περιοχή. Ωστόσο, η ένταξη αυτή δεν μπορεί να γίνει με εκπτώσεις στο κράτος δικαίου.
- Η ανάγκη για μεταρρυθμίσεις στο δικαστικό σύστημα των βαλκανικών χωρών.
- Η προστασία των μειονοτήτων και η ελευθερία του τύπου ως προαπαιτούμενα.
- Ο ρόλος του Συμβουλίου της Ευρώπης στην παροχή τεχνογνωσίας για τη δημοκρατική μετάβαση.
Η Ελλάδα λειτουργεί ως γέφυρα, μεταφέροντας την εμπειρία της αλλά και ασκώντας πίεση για την τήρηση των διεθνών δεσμεύσεων. Η σταθερότητα στα Βαλκάνια δεν είναι μόνο περιφερειακό ζήτημα, αλλά κρίσιμος παράγοντας για την ασφάλεια ολόκληρης της Ευρώπης, ειδικά σε μια εποχή που εξωτερικές δυνάμεις επιχειρούν να επηρεάσουν την περιοχή μέσω παραπληροφόρησης και υβριδικών απειλών.
Η Θωράκιση των Θεσμών στην Ψηφιακή Εποχή
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της συνάντησης ήταν η ανάλυση του πώς η ΤΝ μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ενίσχυση —και όχι την υπονόμευση— των δημοκρατικών θεσμών. Ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε στις δυνατότητες της ψηφιακής διακυβέρνησης να μειώσει τη γραφειοκρατία και να αυξήσει τη διαφάνεια, καθιστώντας το κράτος πιο φιλικό προς τον πολίτη. Παρόλα αυτά, η απειλή των deepfakes και των στοχευμένων εκστρατειών προπαγάνδας στις εκλογικές διαδικασίες παραμένει στο προσκήνιο.
«Η δημοκρατία είναι πιο εύθραυστη από όσο νομίζουμε στην ψηφιακή αρένα. Η συνεργασία μας με το Συμβούλιο της Ευρώπης είναι η ασπίδα μας απέναντι σε όσους θέλουν να χρησιμοποιήσουν την τεχνολογία ως όπλο κατά της ελευθερίας», σημειώθηκε κατά τη διάρκεια των δηλώσεων.
Συμπερασματικά, η συνάντηση Μητσοτάκη-Μπάιρ σηματοδοτεί μια στροφή προς μια πιο συντονισμένη ευρωπαϊκή δράση. Η Ελλάδα δεν επιδιώκει μόνο να καταναλώνει τεχνολογία, αλλά να συνδιαμορφώνει το πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτή θα αναπτύσσεται. Η επιτυχία αυτής της προσπάθειας θα κριθεί από την ικανότητα των θεσμών να επιβάλουν ηθικούς φραγμούς χωρίς να πνίξουν την καινοτομία, διατηρώντας παράλληλα τη γεωπολιτική ισορροπία σε μια ευαίσθητη γειτονιά όπως τα Βαλκάνια.
