Σε μια κρίσιμη καμπή για την ευρωπαϊκή οικονομία, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, έδωσε το στίγμα των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Ευρωζώνη κατά την προσέλευσή του στη συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών στις Βρυξέλλες. Με φόντο τις συνεχιζόμενες πιέσεις στο κόστος διαβίωσης, ο κ. Πιερρακάκης ανέδειξε το στεγαστικό ζήτημα όχι απλώς ως μια οικονομική παράμετρο, αλλά ως μια υπαρξιακή απειλή για την κοινωνική συνοχή της Γηραιάς Ηπείρου.
Η Στέγαση ως «Κοινωνική Βόμβα» στην Καρδιά της Ευρώπης
Η δήλωση του κ. Πιερρακάκη ότι «η στέγαση είναι ζήτημα κοινωνικής συνοχής για την Ευρώπη» αντανακλά μια βαθιά αλλαγή στην ιεράρχηση των προτεραιοτήτων της Ευρωζώνης. Για δεκαετίες, η στεγαστική πολιτική θεωρούνταν αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών-μελών, με ελάχιστη παρέμβαση από τα κεντρικά όργανα της ΕΕ. Ωστόσο, η εκρηκτική άνοδος των ενοικίων και των τιμών των ακινήτων σε ολόκληρη την επικράτεια της Ένωσης έχει καταστήσει το πρόβλημα συστημικό.
Σύμφωνα με τον κ. Πιερρακάκη, η αδυναμία των νέων ανθρώπων και της μεσαίας τάξης να αποκτήσουν πρόσβαση σε ποιοτική και προσιτή στέγη δημιουργεί ένα χάσμα που μπορεί να τροφοδοτήσει τον πολιτικό εξτρεμισμό και την κοινωνική αποξένωση. Στην Ελλάδα, το πρόβλημα είναι ακόμα πιο έντονο, καθώς η δεκαετής οικονομική κρίση περιόρισε την οικοδομική δραστηριότητα, ενώ η άνοδος της βραχυχρόνιας μίσθωσης (Airbnb) και των προγραμμάτων «Golden Visa» μείωσε δραματικά το απόθεμα διαθέσιμων κατοικιών για τους μόνιμους κατοίκους.
«Δεν μπορούμε να μιλάμε για μια ανταγωνιστική Ευρώπη, όταν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος των πολιτών μας απορροφάται από το κόστος της στέγης», τόνισε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος του Eurogroup.
Στασιμοπληθωρισμός: Τάση ή Πραγματικότητα;
Ένα από τα πιο τεχνικά αλλά και ουσιώδη σημεία της τοποθέτησης του υπουργού αφορούσε την κατάσταση της μακροοικονομίας. Ο κ. Πιερρακάκης παραδέχθηκε την ύπαρξη μιας «στασιμοπληθωριστικής τάσης» (stagflationary trend), διευκρινίζοντας ωστόσο ότι η Ευρωζώνη δεν βρίσκεται σε κατάσταση στασιμοπληθωρισμού. Η διάκριση αυτή είναι λεπτή αλλά κρίσιμη για τις αγορές και τη νομισματική πολιτική.
Ο στασιμοπληθωρισμός —ο συνδυασμός στάσιμης οικονομικής δραστηριότητας και υψηλού πληθωρισμού— αποτελεί τον «εφιάλτη» των οικονομολόγων, καθώς τα παραδοσιακά εργαλεία (όπως η αύξηση των επιτοκίων) που καταπολεμούν τον πληθωρισμό, τείνουν να επιδεινώνουν την ύφεση. Ο κ. Πιερρακάκης υποστήριξε ότι, παρά την επιβράδυνση της ανάπτυξης και την επιμονή ορισμένων πληθωριστικών πιέσεων (κυρίως στις υπηρεσίες και την ενέργεια), οι αγορές εργασίας παραμένουν ανθεκτικές και τα δημοσιονομικά ελλείμματα υπό έλεγχο.
- Ανθεκτικότητα Απασχόλησης: Τα ποσοστά ανεργίας στην Ευρωζώνη παραμένουν σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, γεγονός που αποτρέπει την πλήρη διολίσθηση στον στασιμοπληθωρισμό.
- Επενδύσεις RRF: Το Ταμείο Ανάκαμψης συνεχίζει να διοχετεύει κεφάλαια στην πραγματική οικονομία, στηρίζοντας την ανάπτυξη.
- Δημοσιονομική Πειθαρχία: Η επιστροφή στους νέους δημοσιονομικούς κανόνες απαιτεί προσεκτική ισορροπία μεταξύ περικοπών και επενδύσεων.
Η Ελληνική Στρατηγική και το Μέλλον
Για την Ελλάδα, η τοποθέτηση του κ. Πιερρακάκη έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Ως υπουργός Εθνικής Οικονομίας, καλείται να διαχειριστεί μια οικονομία που αναπτύσσεται με ρυθμούς ταχύτερους από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αλλά αντιμετωπίζει το «τέρας» της ακρίβειας. Η στρατηγική της κυβέρνησης φαίνεται να επικεντρώνεται στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών μέσω προγραμμάτων όπως το «Σπίτι μου», αλλά και στην αυστηροποίηση του πλαισίου για τη βραχυχρόνια μίσθωση.
Ωστόσο, η πρόκληση παραμένει ευρωπαϊκή. Ο κ. Πιερρακάκης κάλεσε τους ομολόγους του να εξετάσουν κοινές δράσεις για τη χρηματοδότηση της κοινωνικής στέγασης και την άρση των εμποδίων στις κατασκευές. Η Ευρώπη του 2026 βρίσκεται μπροστά σε ένα δίλημμα: ή θα καταφέρει να εξασφαλίσει αξιοπρεπή διαβίωση για τους πολίτες της, ή θα δει το κοινωνικό της οικοδόμημα να τρίζει υπό το βάρος των οικονομικών ανισοτήτων. Η συζήτηση στο Eurogroup είναι μόνο η αρχή μιας μακράς και δύσκολης διαπραγμάτευσης για το πώς η δημοσιονομική σταθερότητα μπορεί να συμβαδίσει με την κοινωνική δικαιοσύνη.
