Η συζήτηση για τη φαρμακευτική καινοτομία στην Ελλάδα συχνά εγκλωβίζεται σε έναν στείρο διάλογο περί δημοσιονομικών περιορισμών. Ωστόσο, η παρέμβαση του Ιωάννη Κόκκοτου, Country Lead & Head of Immunology (South Eastern Europe) της UCB, μέσω της πρόσφατης συνέντευξής του στο Fortune Greece, θέτει το δάχτυλο επί τον τύπον των ήλων: το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη επιστημονικής προόδου, αλλά η γραφειοκρατική και οικονομική δυσκινησία που στερεί από τους Έλληνες ασθενείς το δικαίωμα στην έγκαιρη θεραπεία.

Το Παράδοξο της Ελληνικής Αγοράς

Στην Ελλάδα παρατηρείται ένα οξύμωρο σχήμα. Ενώ η επιστημονική κοινότητα είναι απόλυτα ενημερωμένη για τις διεθνείς εξελίξεις και οι φαρμακευτικές εταιρείες είναι έτοιμες να διαθέσουν σκευάσματα αιχμής, ο χρόνος που μεσολαβεί από την έγκριση ενός φαρμάκου από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA) μέχρι την ουσιαστική πρόσβαση του ασθενή σε αυτό, παραμένει απογοητευτικός. Σύμφωνα με τον κ. Κόκκοτο, η καινοτομία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια πολυτέλεια που επιβαρύνει τον προϋπολογισμό, αλλά ως μια στρατηγική επένδυση με πολλαπλασιαστικά οφέλη για την κοινωνία και την οικονομία.

Η καθυστέρηση αυτή δεν είναι απλώς ένας αριθμός σε κάποια στατιστική έκθεση. Μεταφράζεται σε χαμένες ώρες εργασίας, επιδείνωση της ποιότητας ζωής και, σε πολλές περιπτώσεις, σε μη αναστρέψιμες βλάβες για την υγεία των πολιτών. Ο κ. Κόκκοτος υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα χρειάζεται ένα σταθερό και προβλέψιμο πλαίσιο, το οποίο θα επιτρέπει στις εταιρείες να προγραμματίζουν τις επενδύσεις τους και στους ασθενείς να γνωρίζουν ότι θα έχουν την ίδια αντιμετώπιση με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους συμπολίτες τους.

Από το Κόστος στην Αξία: Μια Αναγκαία Μετατόπιση

Μία από τις κεντρικές θέσεις του επικεφαλής της UCB είναι η ανάγκη για την υιοθέτηση του μοντέλου «Value-Based Healthcare» (Φροντίδα Υγείας Βασισμένη στην Αξία). Σήμερα, το ελληνικό σύστημα εστιάζει σχεδόν αποκλειστικά στην τιμή του φαρμάκου. Αυτή η προσέγγιση είναι κοντόφθαλμη. Μια ακριβή καινοτόμος θεραπεία μπορεί να μειώσει δραστικά τις ημέρες νοσηλείας, να εξαλείψει την ανάγκη για χειρουργικές επεμβάσεις ή να επιτρέψει σε έναν ασθενή με χρόνια πάθηση να επιστρέψει στην παραγωγική διαδικασία.

  • Η αξιολόγηση πρέπει να περιλαμβάνει το συνολικό κοινωνικό όφελος.
  • Η χρήση δεδομένων από την πραγματική κλινική πρακτική (Real World Evidence) είναι απαραίτητη.
  • Η ψηφιοποίηση της υγείας μπορεί να προσφέρει τα εργαλεία για τον έλεγχο της αποτελεσματικότητας.

Ο κ. Κόκκοτος επισημαίνει ότι η UCB επενδύει σταθερά στην έρευνα για νευρολογικές και ανοσολογικές παθήσεις, τομείς όπου οι ανάγκες των ασθενών παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ακάλυπτες. Η επιτυχία αυτών των θεραπειών όμως εξαρτάται από το αν το κράτος μπορεί να αναγνωρίσει την αξία τους πέρα από το λογιστικό κόστος της στιγμής.

Το Αγκάθι του Clawback και η Βιωσιμότητα

Δεν θα μπορούσε να λείπει από τη συζήτηση το φλέγον ζήτημα των αυτόματων επιστροφών (clawback). Το σύστημα αυτό, που ξεκίνησε ως έκτακτο μνημονιακό μέτρο, έχει μετατραπεί σε μια μόνιμη στρέβλωση που απειλεί τη βιωσιμότητα του κλάδου. Οι φαρμακευτικές εταιρείες στην Ελλάδα καλούνται να καλύψουν ένα τεράστιο μέρος της δημόσιας δαπάνης, το οποίο υπερβαίνει τους κλειστούς προϋπολογισμούς.

«Η καινοτομία δεν είναι απλώς ένα κόστος, αλλά επένδυση που αποδίδει στην κοινωνία και την οικονομία», δηλώνει χαρακτηριστικά ο κ. Κόκκοτος.

Η υπερβολική επιβάρυνση μέσω του clawback λειτουργεί ως αντικίνητρο για την εισαγωγή νέων φαρμάκων. Αν μια εταιρεία γνωρίζει ότι θα κληθεί να επιστρέψει το 50% ή και περισσότερο των εσόδων της στο κράτος, η απόφαση για την κυκλοφορία μιας νέας θεραπείας γίνεται εξαιρετικά δύσκολη. Αυτό δημιουργεί ασθενείς δύο ταχυτήτων στην Ευρώπη, με την Ελλάδα να κινδυνεύει να μείνει στον «προθάλαμο» των εξελίξεων.

Η Ψηφιακή Μεταρρύθμιση ως Καταλύτης

Για να λυθεί ο γρίφος της πρόσβασης, ο κ. Κόκκοτος προτείνει την πλήρη αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων. Η ηλεκτρονική συνταγογράφηση στην Ελλάδα είναι ένα εξαιρετικό πρώτο βήμα, αλλά πρέπει να προχωρήσουμε παρακάτω. Χρειαζόμαστε θεραπευτικά πρωτόκολλα που τηρούνται αυστηρά και συστήματα που καταγράφουν το αποτέλεσμα της θεραπείας στον ασθενή. Μόνο έτσι θα μπορεί το Υπουργείο Υγείας να γνωρίζει πού πιάνουν τόπο τα χρήματα των φορολογουμένων και ποιες θεραπευτικές επιλογές είναι πραγματικά αποδοτικές.

Συμπερασματικά, η συνέντευξη του Ιωάννη Κόκκοτου αποτελεί μια υπενθύμιση ότι η υγεία δεν είναι ένας στατικός τομέας δαπανών, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που απαιτεί συνεχή εκσυγχρονισμό. Η καινοτομία είναι εδώ, οι λύσεις υπάρχουν, αυτό που λείπει είναι η πολιτική βούληση για μια ριζική αναδιάρθρωση του τρόπου με τον οποίο η χώρα μας αξιολογεί και αποζημιώνει την ιατρική πρόοδο.