Σε μια κρίσιμη καμπή για την ευρωπαϊκή και την ελληνική οικονομία, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, κατέθεσε μια ολοκληρωμένη πρόταση για τη δημιουργία ενός Εθνικού Σχεδίου για την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ). Η παρέμβαση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια τεχνοκρατική εισήγηση, αλλά μια στρατηγική έκκληση για την αναμόρφωση του παραγωγικού μοντέλου της χώρας, σε μια εποχή που η τεχνολογική σύγκλιση καθορίζει τη γεωπολιτική και οικονομική ισχύ.

Ο κ. Στουρνάρας, μιλώντας σε πρόσφατο συνέδριο, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να παραμείνει απλός θεατής των εξελίξεων. Η Τεχνητή Νοημοσύνη, σύμφωνα με τον Διοικητή, αποτελεί το «κλειδί» για την επίλυση χρόνιων παθογενειών της ελληνικής οικονομίας, όπως η χαμηλή παραγωγικότητα της εργασίας και η γραφειοκρατική δυσκαμψία του δημόσιου τομέα. Η πρότασή του εστιάζει στη δημιουργία ενός οικοσυστήματος που θα ευνοεί την καινοτομία, διασφαλίζοντας παράλληλα την κοινωνική συνοχή και την ηθική χρήση της τεχνολογίας.

Η Παραγωγικότητα ως Εθνικό Διακύβευμα

Το κεντρικό επιχείρημα του Γιάννη Στουρνάρα περιστρέφεται γύρω από την παραγωγικότητα. Μετά από μια δεκαετία κρίσης και μια περίοδο σταθεροποίησης, η ελληνική οικονομία χρειάζεται μια νέα «μηχανή» ανάπτυξης. Η ΤΝ προσφέρει τη δυνατότητα αυτοματοποίησης σύνθετων διαδικασιών, βελτιστοποίησης της εφοδιαστικής αλυσίδας και ενίσχυσης της λήψης αποφάσεων μέσω δεδομένων (data-driven decision making). Σύμφωνα με αναλύσεις της Τράπεζας της Ελλάδος, η υιοθέτηση της ΤΝ θα μπορούσε να προσθέσει έως και 2 ποσοστιαίες μονάδες στο ετήσιο ΑΕΠ της χώρας μεσοπρόθεσμα.

Ωστόσο, ο Διοικητής προειδοποίησε ότι η αύξηση της παραγωγικότητας δεν θα έρθει αυτόματα. Απαιτείται η ριζική αναδιάρθρωση των επιχειρηματικών μοντέλων. Οι ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας, βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα ψηφιακό χάσμα. Το Εθνικό Σχέδιο πρέπει να περιλαμβάνει συγκεκριμένα χρηματοδοτικά εργαλεία και κίνητρα για τον ψηφιακό μετασχηματισμό των ΜμΕ, ώστε η ΤΝ να μην γίνει προνόμιο μόνο των μεγάλων ομίλων.

Εκπαίδευση και Εργασία: Η Πρόκληση του Reskilling

Μία από τις πιο ευαίσθητες πτυχές της πρότασης Στουρνάρα αφορά την αγορά εργασίας. Η ανησυχία για την αντικατάσταση θέσεων εργασίας από αλγορίθμους είναι υπαρκτή. Ο Διοικητής, ωστόσο, υιοθετεί μια πιο αισιόδοξη προσέγγιση, τονίζοντας ότι η ΤΝ θα λειτουργήσει συμπληρωματικά προς την ανθρώπινη εργασία, αρκεί να υπάρξει η κατάλληλη προετοιμασία. Η πρόταση περιλαμβάνει:

  • Επανασχεδιασμό των προγραμμάτων σπουδών σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης με έμφαση στον ψηφιακό εγγραμματισμό.
  • Εκτεταμένα προγράμματα επανακατάρτισης (reskilling) και αναβάθμισης δεξιοτήτων (upskilling) για το υφιστάμενο εργατικό δυναμικό.
  • Σύνδεση της πανεπιστημιακής έρευνας με την αγορά εργασίας για την παραγωγή εγχώριας τεχνολογίας αιχμής.

Ο κ. Στουρνάρας έκανε ιδιαίτερη μνεία στο φαινόμενο του «brain drain», υποστηρίζοντας ότι η δημιουργία ενός ισχυρού κλάδου ΤΝ στην Ελλάδα μπορεί να αποτελέσει πόλο έλξης για τους Έλληνες επιστήμονες του εξωτερικού, μετατρέποντας τη φυγή εγκεφάλων σε «brain gain».

Δημόσια Διοίκηση και Ηθική Διακυβέρνηση

Το Εθνικό Σχέδιο δεν περιορίζεται στον ιδιωτικό τομέα. Ο εκσυγχρονισμός της Δημόσιας Διοίκησης μέσω της ΤΝ αποτελεί προτεραιότητα. Από την ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης έως την αποτελεσματικότερη φορολογική συμμόρφωση και τη βελτίωση των υπηρεσιών υγείας, οι εφαρμογές είναι αμέτρητες. Ο Διοικητής τόνισε ότι η χρήση της ΤΝ στο κράτος θα μειώσει τα λειτουργικά κόστη και θα αυξήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς.

«Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι απλώς ένα εργαλείο, είναι μια νέα γλώσσα ισχύος. Η Ελλάδα πρέπει να μάθει να τη μιλάει άπταιστα για να διασφαλίσει τη θέση της στον σκληρό πυρήνα της Ευρωζώνης», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, τέθηκε το ζήτημα της ηθικής. Ο κ. Στουρνάρας ευθυγραμμίζεται με την Ευρωπαϊκή Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), υπογραμμίζοντας ότι η ανάπτυξη της τεχνολογίας πρέπει να γίνεται με σεβασμό στα θεμελιώδη δικαιώματα, την ιδιωτικότητα και τη διαφάνεια των αλγορίθμων. Η δημιουργία ενός Εθνικού Συμβουλίου Δεοντολογίας για την ΤΝ είναι ένα από τα βασικά σημεία της πρότασής του.

Συμπέρασμα: Η Ώρα της Υλοποίησης

Η πρόταση του Γιάννη Στουρνάρα έρχεται σε μια στιγμή που η Ευρώπη προσπαθεί να βρει τη δική της φωνή ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Κίνα. Για την Ελλάδα, το στοίχημα είναι διπλό: να καλύψει το χαμένο έδαφος του παρελθόντος και να πρωταγωνιστήσει στο ψηφιακό μέλλον. Η επιτυχία ενός τέτοιου Εθνικού Σχεδίου απαιτεί πολιτική συναίνεση, στενή συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και, κυρίως, τη δέσμευση ότι η τεχνολογική πρόοδος θα λειτουργήσει προς όφελος του συνόλου της κοινωνίας. Ο οδικός χάρτης έχει τεθεί· η πρόκληση τώρα μετατοπίζεται στην ταχύτητα και την αποτελεσματικότητα της υλοποίησής του.