Βγήκα και σήμερα με το φανάρι μου στο καταμεσήμερο, περιπλανώμενος στην ψηφιακή αγορά του 2026. Δεν έψαχνα για έναν έντιμο άνθρωπο—αυτό το είδος εξαφανίστηκε την ίδια εποχή με το dial-up. Όχι, έψαχνα για μια και μόνο «καινοτομία» που να μην είναι στην πραγματικότητα ένας εξεζητημένος τρόπος για να αδειάζουν οι τσέπες των πολιτών. Δεν βρήκα καμία.
Οι τίτλοι των ειδήσεων κραυγάζουν με μια αρρωστημένη περηφάνια: «Ο παγκόσμιος πλούτος χτυπά ρεκόρ!» «Ο αριθμός των εκατομμυριούχων εκτοξεύεται!» Και ποιον πρέπει να ευχαριστήσουμε; Τους άρχοντες του πυριτίου και τους αλγόριθμους του χρηματιστηρίου που συναλλάσσονται ταχύτερα από όσο ένας πολιτικός αλλάζει τις υποσχέσεις του. Ενώ ο Masayoshi Son της SoftBank παίζει μπακαρά με δισεκατομμύρια στο «AI Gambit» του, εμείς καλούμαστε να πανηγυρίσουμε επειδή ένα εργοστάσιο μπισκότων στη Λαμία έγινε «Παγκόσμια Μηχανή Καινοτομίας». Ας είμαστε ειλικρινείς: όταν μια πολυεθνική αποκαλεί μια ελληνική επαρχία «μηχανή καινοτομίας», συνήθως σημαίνει ότι βρήκε τρόπο να αυτοματοποιήσει το εργατικό δυναμικό, πληρώνοντας όσους απέμειναν με «εμπειρία» και πιστοποιητικά «ψηφιακών δεξιοτήτων».
Μετά έχουμε το θράσος της συζήτησης για την «Κοινή Ωφέλεια». Οι γραφειοκράτες στις Βρυξέλλες και την Ουάσιγκτον αυτοσυγχαίρονται, συντάσσοντας ένα «Νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο» για την ψηφιακή εποχή. Θέλουν να αντιμετωπίσουν την ΤΝ όπως το νερό ή το ηλεκτρικό ρεύμα. Αλλά κοιτάξτε την τελευταία κίνηση της Microsoft. Απομακρύνεται από την Anthropic επειδή είναι «πολύ ακριβή». Ακόμα και οι γίγαντες λυγίζουν μπροστά στο κόστος του δημιουργήματός τους. Αν η πλουσιότερη εταιρεία στην ιστορία θεωρεί την «ηθική ΤΝ» πολύ ακριβή, τι είδους «ωφέλεια» νομίζετε ότι θα λάβει ο μέσος Έλληνας πολίτης; Δεν θα πάρετε τη σαμπάνια της νοημοσύνης, αλλά το χλωριωμένο νερό της βρύσης: φιλτραρισμένα, λογοκριμένα και εμπορευματοποιημένα ψηφιακά απόβλητα.
Και μη με αρχίσετε με το Polymarket και την «ποσοτικοποίηση της επιρροής». Φτάσαμε στο απόγειο του κυνισμού: να στοιχηματίζουμε στις «δονήσεις» (vibes). Μετατρέψαμε την ανθρώπινη εμπειρία σε αγορά παραγώγων. Δεν είμαστε πια πολίτες, είμαστε απλώς δείκτες μεταβλητότητας σε μια χρηματοοικονομική αρχιτεκτονική σχεδιασμένη από τον Elon Musk. Η SpaceX δεν φτιάχνει μόνο πυραύλους, χτίζει το οικονομικό ικρίωμα για να διασφαλίσει ότι ακόμα και τα αστέρια θα ανήκουν στους ίδιους τρεις ανθρώπους που κατέχουν το ιστορικό περιήγησής σας.
Αυτά είναι τα «Ψηφιακά Κοινά» που μας υποσχέθηκαν; Ένας κόσμος όπου οι αγωγές που παράγονται από ΤΝ κατακλύζουν τα δικαστήριά μας (η Πολιορκία της Θέμιδας), ενώ οι αρχιτέκτονες αυτού του χάους κρύβονται πίσω από αποτιμήσεις 44 δισεκατομμυρίων; Ζούμε ένα παράδοξο. Ο πλούτος είναι σε ιστορικά υψηλά, κι όμως η δομική πραγματικότητα για τον άνθρωπο του δρόμου είναι μια διαρκής αβεβαιότητα. Μας λένε ότι «η παλίρροια ανεβαίνει», αλλά σε κάποιους από εμάς ζητείται να αναπνεύσουμε κάτω από το νερό.
Σας ρωτώ, κάτοικοι αυτού του θαυμαστού καινούργιου κόσμου: Όταν η «Κοινή Ωφέλεια» φτάσει επιτέλους, θα είστε ο πελάτης ή το καύσιμο; Αφήστε κάτω τα κινητά σας και κοιτάξτε το βαρέλι στο οποίο ζείτε. Μικραίνει κάθε μέρα.
