Σε μια κίνηση που προκαλεί τριγμούς στα θεμέλια της εξωτερικής πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση εναντίον στελεχών του ίδιου του του κόμματος, χαρακτηρίζοντάς τους «χαμένους» (losers). Η αφορμή είναι η διαφαινόμενη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός και διπλωματικής προσέγγισης με το Ιράν, μια εξέλιξη που πολλοί παραδοσιακοί Ρεπουμπλικανοί θεωρούν ιστορικό σφάλμα. Η ρήξη αυτή δεν είναι απλώς μια εσωκομματική διαμάχη, αλλά μια θεμελιώδης σύγκρουση μεταξύ του απομονωτισμού του δόγματος «Πρώτα η Αμερική» και του παραδοσιακού παρεμβατισμού των Ρεπουμπλικανικών γερακιών.

Η Εξέγερση των Γερακιών: Κρουζ, Γκράχαμ και Ουίκερ

Τις τελευταίες ημέρες, η Ουάσινγκτον αντηχεί από τις προειδοποιήσεις προσωπικοτήτων όπως ο Τεντ Κρουζ, ο Λίντσεϊ Γκράχαμ και ο Ρότζερ Ουίκερ. Οι τρεις γερουσιαστές, που άλλοτε αποτελούσαν τη σπονδυλική στήλη της υποστήριξης του Τραμπ στο Κογκρέσο, τώρα εκφράζουν βαθιά ανησυχία ότι ο Λευκός Οίκος ετοιμάζεται να υπογράψει μια συμφωνία που θα αφήσει το Ιράν με τις πυρηνικές του υποδομές άθικτες, ενώ ταυτόχρονα θα του προσφέρει οικονομική ανάσα μέσω της άρσης των κυρώσεων. Ο Ρότζερ Ουίκερ, επικεφαλής των Ρεπουμπλικανών στην Επιτροπή Ενόπλων Δυνάμεων, χαρακτήρισε την προσέγγιση «συνταγή για καταστροφή», υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη δεν μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστος εταίρος.

Ο Τεντ Κρουζ, από την πλευρά του, προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε συμφωνία δεν περνά από την έγκριση της Γερουσίας ως επίσημη συνθήκη θα είναι «νεκρή με την άφιξή της», υπενθυμίζοντας στον Τραμπ τις δικές του επικρίσεις κατά της συμφωνίας του Μπαράκ Ομπάμα το 2015. Η ειρωνεία της κατάστασης δεν διαφεύγει από κανέναν αναλυτή: ο άνθρωπος που κατέστρεψε το JCPOA τώρα κατηγορείται από τους δικούς του ότι δημιουργεί κάτι ακόμα πιο αδύναμο.

Η Απάντηση Τραμπ: Η Αυτοπεποίθηση του «Dealmaker»

Ο Τραμπ, πιστός στο ύφος του, χρησιμοποίησε τα κοινωνικά δίκτυα για να υποβαθμίσει τις ανησυχίες. «Και οι δύο πλευρές πρέπει να πάρουν τον χρόνο τους και να το κάνουν σωστά. Δεν επιτρέπονται λάθη!» δήλωσε, προσθέτοντας το χαρακτηριστικό «Μην ακούτε τους χαμένους». Για τον Τραμπ, η εξωτερική πολιτική είναι μια σειρά από συναλλαγές. Πιστεύει ακράδαντα ότι η προσωπική του σχέση με τους ηγέτες –ακόμα και με εκείνους των εχθρικών κρατών– μπορεί να επιτύχει αποτελέσματα που η παραδοσιακή διπλωματία αδυνατεί να φέρει.

Η στρατηγική του φαίνεται να εστιάζει στην αποφυγή ενός νέου πολέμου στη Μέση Ανατολή, κάτι που θα ήταν καταστροφικό για την εσωτερική του ατζέντα και την οικονομία. Ωστόσο, οι επικριτές του επισημαίνουν ότι η επιθυμία του για μια «μεγάλη συμφωνία» τον καθιστά ευάλωτο σε τακτικισμούς από την πλευρά των Ιρανών διαπραγματευτών, οι οποίοι γνωρίζουν την ανάγκη του για μια επικοινωνιακή νίκη.

Γεωπολιτικές Επιπτώσεις και η Στάση του Ισραήλ

Η ανησυχία επεκτείνεται πέρα από τον λόφο του Καπιτωλίου. Στην Ιερουσαλήμ, η κυβέρνηση παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα. Αν και ο Τραμπ υπήρξε ο στενότερος σύμμαχος του Ισραήλ, η πιθανότητα μιας συμφωνίας που θα νομιμοποιούσε το καθεστώς της Τεχεράνης προκαλεί νευρικότητα. Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο, όπως η Σαουδική Αραβία, βρίσκονται επίσης σε δίλημμα: από τη μία επιθυμούν τη μείωση της έντασης, από την άλλη φοβούνται την ηγεμονική επέκταση του Ιράν.

  • Η συμφωνία ενδέχεται να περιλαμβάνει μερική άρση των κυρώσεων στις εξαγωγές πετρελαίου.
  • Το Ιράν φέρεται να ζητά εγγυήσεις ότι καμία μελλοντική κυβέρνηση δεν θα αποσυρθεί ξανά μονομερώς.
  • Η Ουάσινγκτον πιέζει για περιορισμό του προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων, κάτι που η Τεχεράνη αρνείται πεισματικά.
«Δεν πρόκειται για διπλωματία, αλλά για μια προσπάθεια του Τραμπ να αποδείξει ότι είναι καλύτερος από όλους τους προκατόχους του μαζί, ακόμα και αν το τίμημα είναι η εθνική μας ασφάλεια», δήλωσε ανώνυμα ανώτερος αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Συμπέρασμα: Μια Ιστορική Καμπή

Είμαστε μάρτυρες μιας ιστορικής μεταστροφής. Αν ο Τραμπ προχωρήσει, θα έχει αναδιαμορφώσει πλήρως το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, μετατρέποντάς το από ένα κόμμα στρατιωτικής ισχύος σε ένα κόμμα «συναλλακτικής ειρήνης». Το αν αυτή η προσέγγιση θα φέρει τη σταθερότητα ή θα ανοίξει τον δρόμο για μια νέα κρίση, μένει να φανεί. Το σίγουρο είναι ότι ο Τραμπ δεν σκοπεύει να αφήσει κανέναν «χαμένο» να του χαλάσει το σενάριο της μεγάλης επιστροφής στη διεθνή σκηνή.