Η πολιτική σκηνή του Ισραήλ δονείται από μια νέα, σφοδρή αντιπαράθεση, καθώς οι πληροφορίες για μια επικείμενη «σιωπηρή» συμφωνία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν φέρνουν στο φως τις βαθιές ρωγμές στην εθνική στρατηγική ασφάλειας της χώρας. Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης, Γιαΐρ Λαπίντ, δεν μάσησε τα λόγια του, εξαπολύοντας μια δριμεία επίθεση κατά του Πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, κατηγορώντας τον για «πλήρη και απόλυτη αποτυχία» στην αποτροπή του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης.
Η κριτική του Λαπίντ δεν είναι απλώς μια αντιπολιτευτική κορώνα. Αντικατοπτρίζει μια αυξανόμενη ανησυχία στους κύκλους της ισραηλινής άμυνας και διπλωματίας ότι η χώρα έχει χάσει την επιρροή της στον στενότερο σύμμαχό της, την Ουάσινγκτον. Σύμφωνα με τον Λαπίντ, η κυβέρνηση Νετανιάχου, εγκλωβισμένη σε εσωτερικές διαμάχες και μια αμφιλεγόμενη δικαστική μεταρρύθμιση που έχει διχάσει το έθνος, επέτρεψε στην Τεχεράνη να προχωρήσει ακάθεκτη προς το κατώφλι της πυρηνικής δύναμης, ενώ ταυτόχρονα αποξένωσε τον Λευκό Οίκο.
Η Ανατομία μιας «Αποτυχίας»: Οι Κατηγορίες του Λαπίντ
Στο επίκεντρο της κριτικής του Λαπίντ βρίσκεται η παραδοχή ότι η στρατηγική της «μέγιστης πίεσης», την οποία υποστήριξε ένθερμα ο Νετανιάχου κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Τραμπ και συνέχισε να προωθεί, δεν απέδωσε τα αναμενόμενα καρπούς. Αντιθέτως, ο Λαπίντ υποστηρίζει ότι το Ιράν βρίσκεται σήμερα πιο κοντά από ποτέ στην παραγωγή σχάσιμου υλικού για πυρηνικό όπλο, με το επίπεδο εμπλουτισμού ουρανίου να αγγίζει επικίνδυνα όρια.
«Αυτό που βλέπουμε σήμερα δεν είναι μια συμφωνία, είναι μια συνθηκολόγηση», δήλωσε ο Λαπίντ σε πρόσφατη τοποθέτησή του. «Ο Νετανιάχου υποσχέθηκε ότι θα σταματήσει το Ιράν. Αντ' αυτού, το Ιράν προχωρά και οι ΗΠΑ υπογράφουν συμφωνίες πίσω από την πλάτη μας, επειδή κανείς στην Ουάσινγκτον δεν εμπιστεύεται πλέον την κρίση της παρούσας ισραηλινής κυβέρνησης». Ο Λαπίντ τονίζει ότι η απώλεια της δικομματικής υποστήριξης στο Κογκρέσο και η ψυχρότητα στις σχέσεις με την κυβέρνηση Μπάιντεν έχουν καταστήσει το Ισραήλ «θεατή» στις εξελίξεις που αφορούν την ίδια του την επιβίωση.
Η «Σιωπηρή» Συμφωνία: Τι Περιλαμβάνει και Γιατί Ανησυχεί το Τελ Αβίβ
Οι πληροφορίες που διαρρέουν από διπλωματικές πηγές κάνουν λόγο για μια «μη γραπτή» κατανόηση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η οποία στοχεύει στην αποκλιμάκωση της έντασης χωρίς την ανάγκη μιας επίσημης επιστροφής στο JCPOA του 2015, κάτι που θα απαιτούσε την έγκριση του αμερικανικού Κογκρέσου. Η συμφωνία αυτή φέρεται να περιλαμβάνει τον περιορισμό του εμπλουτισμού ουρανίου από το Ιράν στο 60%, την απελευθέρωση Αμερικανών κρατουμένων και την παύση των επιθέσεων από φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές σε αμερικανικούς στόχους στη Συρία και το Ιράκ.
Σε αντάλλαγμα, η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να επιτρέψει στο Ιράν την πρόσβαση σε δεσμευμένα κεφάλαια δισεκατομμυρίων δολαρίων για ανθρωπιστικούς σκοπούς και να χαλαρώσει την επιβολή ορισμένων κυρώσεων στις εξαγωγές πετρελαίου. Για το Ισραήλ, αυτή η προσέγγιση είναι «εξαιρετικά επικίνδυνη». Η ηγεσία της χώρας φοβάται ότι τα κεφάλαια αυτά θα διοχετευθούν στην τρομοκρατία και ότι ο περιορισμός στο 60% είναι απλώς μια προσωρινή παύση που νομιμοποιεί την ικανότητα του Ιράν να φτάσει στο 90% (στρατιωτικό επίπεδο) μέσα σε λίγες εβδομάδες αν το αποφασίσει.
Το Δίλημμα του Νετανιάχου και η Εσωτερική Πίεση
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου βρίσκεται σε μια εξαιρετικά δύσκολη θέση. Από τη μία πλευρά, πρέπει να διατηρήσει την εικόνα του «εγγυητή της ασφάλειας» για το εσωτερικό του ακροατήριο, και από την άλλη, να διαχειριστεί μια Ουάσινγκτον που φαίνεται αποφασισμένη να κλείσει το «μέτωπο» του Ιράν για να επικεντρωθεί στην Κίνα και την Ουκρανία. Η απάντηση του γραφείου του Πρωθυπουργού στις επικρίσεις του Λαπίντ ήταν άμεση, κατηγορώντας τον αρχηγό της αντιπολίτευσης ότι «υπονομεύει την εθνική θέση του Ισραήλ για μικροπολιτικούς λόγους».
Ωστόσο, η πραγματικότητα στο πεδίο είναι αμείλικτη. Οι ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες και ο στρατός προετοιμάζονται για όλα τα ενδεχόμενα, συμπεριλαμβανομένης μιας μονομερούς στρατιωτικής δράσης, αν κριθεί ότι η «κόκκινη γραμμή» έχει ξεπεραστεί. Αλλά μια τέτοια κίνηση χωρίς την κάλυψη των ΗΠΑ θα ήταν εξαιρετικά ριψοκίνδυνη. Ο Λαπίντ επιμένει ότι η αποτυχία του Νετανιάχου δεν είναι μόνο διπλωματική αλλά και επιχειρησιακή, καθώς η εσωτερική αναταραχή στο Ισραήλ έχει επηρεάσει την ετοιμότητα των εφέδρων και τη συνοχή των ενόπλων δυνάμεων, στέλνοντας σήμα αδυναμίας στους εχθρούς της χώρας.
Συμπέρασμα: Προς μια Νέα Περιφερειακή Ισορροπία;
Η αντιπαράθεση Λαπίντ-Νετανιάχου δεν αφορά μόνο το παρελθόν, αλλά το μέλλον της Μέσης Ανατολής. Αν η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν προχωρήσει, το Ισραήλ θα κληθεί να προσαρμοστεί σε μια νέα πραγματικότητα όπου η στρατιωτική επιλογή θα παραμένει στο τραπέζι, αλλά η διπλωματική απομόνωση θα την καθιστά όλο και πιο δύσκολη. Η «πλήρης αποτυχία» που καταλογίζει ο Λαπίντ στον Νετανιάχου μπορεί να αποδειχθεί το τέλος μιας εποχής για την ισραηλινή εξωτερική πολιτική, αναγκάζοντας τη χώρα να αναζητήσει νέες συμμαχίες ή να επανεκτιμήσει ριζικά τη σχέση της με τη μοναδική υπερδύναμη που την υποστηρίζει διαχρονικά.
