Σε μια περίοδο όπου οι γεωπολιτικές τεκτονικές πλάκες της Ευρώπης μετακινούνται με βίαιο τρόπο, η Ελλάδα καταφέρνει να εξασφαλίσει μια κρίσιμη χρηματοδοτική «ανάσα» για το εξοπλιστικό της πρόγραμμα. Η ανακοίνωση της ένταξης της χώρας στο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο SAFE (Security and Armed Forces Enhancement) με το ποσό των 700 εκατομμυρίων ευρώ δεν αποτελεί απλώς μια λογιστική εγγραφή, αλλά μια σαφή ένδειξη της ωρίμανσης της ευρωπαϊκής αμυντικής στρατηγικής. Για πρώτη φορά, η Ελλάδα, μια χώρα που παραδοσιακά επενδύει δυσανάλογα μεγάλα ποσοστά του ΑΕΠ της στην άμυνα λόγω της γεωγραφικής της θέσης, βλέπει την Ευρωπαϊκή Ένωση να αναλαμβάνει μέρος του βάρους αυτού μέσω κοινών χρηματοδοτικών σχημάτων.
Η Στρατηγική Σημασία του Προγράμματος SAFE
Το πρόγραμμα SAFE δημιουργήθηκε ως απάντηση στην ανάγκη της Ευρώπης να αποκτήσει «στρατηγική αυτονομία». Μετά από δεκαετίες εξάρτησης από την ομπρέλα προστασίας των ΗΠΑ, η ΕΕ αποφάσισε να επενδύσει σε δικά της εργαλεία που θα επιτρέπουν στα κράτη-μέλη να εκσυγχρονίζουν τις ένοπλες δυνάμεις τους με κοινές προδιαγραφές. Τα 700 εκατομμύρια ευρώ που αναλογούν στην Ελλάδα προορίζονται για την αναβάθμιση συστημάτων που ενισχύουν την αποτρεπτική ισχύ στα ανατολικά σύνορα της Ένωσης, αναγνωρίζοντας έμμεσα ότι η ελληνική ασφάλεια αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ευρωπαϊκής σταθερότητας.
Η χρηματοδότηση αυτή δεν είναι μια «λευκή επιταγή». Συνοδεύεται από αυστηρούς όρους που αφορούν την ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία των εξοπλισμών. Αυτό σημαίνει ότι οι δαπάνες θα πρέπει να κατευθυνθούν σε προγράμματα που προάγουν τη διαλειτουργικότητα μεταξύ των ευρωπαϊκών στρατών. Για την Αθήνα, αυτό αποτελεί μια ευκαιρία να απεμπλακεί από το φαύλο κύκλο των αμιγώς εθνικών δαπανών και να ενταχθεί σε ευρύτερες εφοδιαστικές αλυσίδες της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.
Δημοσιονομικός Χώρος και Εθνική Άμυνα
Από οικονομικής σκοπιάς, η ένταξη στο SAFE λειτουργεί ως βαλβίδα αποσυμπίεσης. Η Ελλάδα, παρά την έξοδο από τα μνημόνια και την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας, παραμένει υπό το άγρυπνο βλέμμα των αγορών όσον αφορά το δημόσιο χρέος της. Οι αμυντικές δαπάνες, οι οποίες συχνά ξεπερνούν το 3% του ΑΕΠ, αποτελούσαν πάντα ένα «αγκάθι» στις διαπραγματεύσεις με τις Βρυξέλλες για τα πρωτογενή πλεονάσματα. Με τα 700 εκατ. ευρώ από το SAFE, η κυβέρνηση αποκτά τον απαραίτητο δημοσιονομικό χώρο για να χρηματοδοτήσει άλλες κοινωνικές ανάγκες, χωρίς να υπονομεύει την αμυντική θωράκιση της χώρας.
- Ενίσχυση της κυβερνοάμυνας και των συστημάτων επιτήρησης.
- Αναβάθμιση της υλικοτεχνικής υποδομής στα νησιά του Αιγαίου.
- Συμμετοχή σε κοινά ευρωπαϊκά προγράμματα ανάπτυξης drones.
- Εκπαίδευση προσωπικού σε νέες τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης για το πεδίο της μάχης.
Επιπλέον, η κίνηση αυτή στέλνει ένα μήνυμα στους συμμάχους και τους γείτονες: η ελληνική άμυνα δεν είναι πλέον μια μοναχική πορεία, αλλά μια συλλογική ευρωπαϊκή επένδυση. Η νομιμοποίηση των δαπανών αυτών μέσω ενός ευρωπαϊκού προγράμματος θωρακίζει την Ελλάδα και πολιτικά, απέναντι σε όσους αμφισβητούν τη σκοπιμότητα των εξοπλιστικών προγραμμάτων της.
Προκλήσεις για την Εγχώρια Αμυντική Βιομηχανία
Ωστόσο, το μεγάλο ερώτημα παραμένει η συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας. Τα 700 εκατομμύρια ευρώ θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως καταλύτης για την αναζωογόνηση εταιρειών όπως η ΕΑΒ ή η ΕΛΒΟ, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει ένα σαφές στρατηγικό πλάνο. Η Ευρώπη απαιτεί συνεργασίες. Η Ελλάδα δεν μπορεί πλέον να λειτουργεί ως απλός αγοραστής οπλικών συστημάτων «από το ράφι». Πρέπει να καταστεί συν-δημιουργός.
«Η ασφάλεια της Ευρώπης ξεκινά από τα σύνορα της Ελλάδας. Το πρόγραμμα SAFE είναι η έμπρακτη αναγνώριση ότι η άμυνα είναι δημόσιο αγαθό που πρέπει να χρηματοδοτείται συλλογικά», αναφέρουν κύκλοι του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.
Συμπερασματικά, η ένταξη στο SAFE είναι μια νίκη της ελληνικής διπλωματίας και μια αναγκαία προσαρμογή στη νέα πραγματικότητα. Σε έναν κόσμο που γίνεται όλο και πιο απρόβλεπτος, η μετατροπή των αμυντικών δαπανών από εθνικό βάρος σε ευρωπαϊκή επένδυση είναι ο μόνος δρόμος για τη βιώσιμη ασφάλεια. Το στοίχημα τώρα είναι η αποτελεσματική απορρόφηση αυτών των πόρων και η μετατροπή τους σε πραγματική ισχύ στο πεδίο.
