Η παρουσίαση του νέου βιβλίου του Μιχάλη Σάλλα, με τίτλο «Τι πήγε λάθος στην Ελλάδα», στην Εθνική Πινακοθήκη, δεν ήταν απλώς μια εκδοτική εκδήλωση· ήταν μια συγκέντρωση της πολιτικής και επιχειρηματικής ελίτ της χώρας που αναζητά απαντήσεις σε ερωτήματα δεκαετιών. Ο άνθρωπος που ταυτίστηκε με τη γιγάντωση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος και την πορεία της Τράπεζας Πειραιώς, επιχειρεί τώρα μια θαρραλέα ανατομία των λαθών που οδήγησαν στην πολυετή κρίση, ενώ ταυτόχρονα καταθέτει μια οραματική πρόταση για το πώς η Ελλάδα μπορεί να καταστεί μια σύγχρονη οικονομία έως το 2040.
Η Ιστορική Αναδρομή και τα Δομικά Σφάλματα
Το βιβλίο δεν περιορίζεται στην πρόσφατη οικονομική κρίση των μνημονίων. Ο Σάλλας ανατρέχει στις μεγάλες καμπές της ελληνικής οικονομίας από τη μεταπολίτευση και μετά, εστιάζοντας ιδιαίτερα στην περίοδο της ένταξης στην Ευρωζώνη. Η κεντρική του θέση είναι ότι η Ελλάδα απέτυχε να αξιοποιήσει το «φθηνό χρήμα» και τη σταθερότητα του ευρώ για να μετασχηματίσει την παραγωγική της βάση. Αντί για επενδύσεις στην καινοτομία και την εξωστρέφεια, η χώρα διολίσθησε σε ένα μοντέλο ανάπτυξης βασισμένο στην κατανάλωση και τον δανεισμό.
Σύμφωνα με την ανάλυση του συγγραφέα, οι ελληνικές κυβερνήσεις διαχρονικά παραμέλησαν τη βιομηχανική παραγωγή και την αγροτική ανασυγκρότηση, εστιάζοντας υπέρμετρα στις υπηρεσίες και τον τουρισμό. Αυτή η μονοκαλλιέργεια κατέστησε την οικονομία ευάλωτη σε εξωτερικούς κραδασμούς. Ο Σάλλας επισημαίνει με έμφαση ότι η έλλειψη εθνικού στρατηγικού σχεδιασμού επέτρεψε στον κρατισμό και τη γραφειοκρατία να πνίξουν την ιδιωτική πρωτοβουλία, δημιουργώντας ένα περιβάλλον εχθρικό προς τις μεγάλες ξένες επενδύσεις.
Το Στοίχημα του 2040: Ένα Νέο Παραγωγικό Μοντέλο
Κοιτάζοντας προς το μέλλον, ο Μιχάλης Σάλλας δεν περιορίζεται στην κριτική. Προτείνει έναν οδικό χάρτη με ορίζοντα το 2040, ο οποίος βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: την ψηφιακή μετάβαση, την πράσινη ενέργεια, την εκπαίδευση συνδεδεμένη με την αγορά εργασίας και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής. Υποστηρίζει ότι η Ελλάδα έχει μια μοναδική ευκαιρία να καταστεί ενεργειακός κόμβος για την Ευρώπη, αξιοποιώντας το πλούσιο δυναμικό της σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
- Ενεργειακή Αυτονομία: Η μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας δεν είναι μόνο περιβαλλοντική ανάγκη αλλά και οικονομική στρατηγική για τη μείωση του κόστους παραγωγής.
- Τεχνολογική Επανάσταση: Η υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης και του αυτοματισμού στη δημόσια διοίκηση και τις επιχειρήσεις είναι μονόδρομος για την αύξηση της παραγωγικότητας.
- Δημογραφικό Ζήτημα: Ο Σάλλας κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τη γήρανση του πληθυσμού, προτείνοντας κίνητρα για την επιστροφή των νέων επιστημόνων από το εξωτερικό (brain gain).
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στο ρόλο των τραπεζών. Ως έμπειρος τραπεζίτης, ο Σάλλας υποστηρίζει ότι το τραπεζικό σύστημα πρέπει να ξεφύγει από την εσωστρέφεια της εξυγίανσης των ισολογισμών και να επιστρέψει στον βασικό του ρόλο: τη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της χώρας.
Η Πολιτική Διάσταση και η Εθνική Συνεννόηση
Το βιβλίο καταλήγει σε ένα κάλεσμα για εθνική συνεννόηση. Ο Μιχάλης Σάλλας υπογραμμίζει ότι οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για το 2040 δεν μπορούν να υλοποιηθούν μέσα σε ένα περιβάλλον τοξικής πολιτικής αντιπαράθεσης. Απαιτείται μια «εθνική ομάδα κρούσης» που θα υπερβαίνει τις κομματικές γραμμές και θα εγγυάται τη συνέχεια του κράτους και των επενδυτικών σχεδίων.
«Η Ελλάδα του 2040 δεν θα κριθεί από το πόσα χρήματα θα λάβουμε από το Ταμείο Ανάκαμψης, αλλά από το πόσο αποτελεσματικά θα τα χρησιμοποιήσουμε για να αλλάξουμε το DNA της οικονομίας μας», αναφέρει χαρακτηριστικά στο βιβλίο του.
Η ανάλυση του Σάλλα έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς η χώρα προσπαθεί να εδραιώσει τη θέση της στη μετά-μνημονιακή εποχή, αντιμετωπίζοντας παράλληλα τις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής και της γεωπολιτικής αστάθειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Το ερώτημα παραμένει: θα τολμήσει το πολιτικό σύστημα να εφαρμόσει τις τομές που προτείνει ένας από τους πρωταγωνιστές της οικονομικής ιστορίας των τελευταίων 40 ετών;
