Σε μια κίνηση που υπογραμμίζει την αυξανόμενη ανάγκη για ευελιξία και οικονομική σύνεση στην εξερεύνηση του διαστήματος, η NASA εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο να στείλει ένα εφεδρικό, πυρηνοκίνητο rover —αρχικά προορισμένο για τον Άρη— στη Σελήνη. Η πρόταση αυτή, η οποία κερδίζει έδαφος στους κόλπους της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας, θα μπορούσε να λύσει ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της σεληνιακής εξερεύνησης: την επιβίωση κατά τη διάρκεια της παγωμένης και σκοτεινής σεληνιακής νύχτας, η οποία διαρκεί 14 γήινες ημέρες.
Η πρόκληση της σεληνιακής νύχτας και η πυρηνική λύση
Μέχρι σήμερα, τα περισσότερα σεληνιακά οχήματα βασίζονταν στην ηλιακή ενέργεια. Αυτό σημαίνει ότι με τη δύση του ηλίου, οι αποστολές έπρεπε είτε να τεθούν σε κατάσταση αναμονής («hibernation») είτε να τερματιστούν, καθώς οι θερμοκρασίες πέφτουν στους -170 βαθμούς Κελσίου. Το rover που εξετάζεται, το οποίο αποτελεί ουσιαστικά «δίδυμο» του Perseverance ή του Curiosity, χρησιμοποιεί μια Ραδιοϊσοτοπική Θερμοηλεκτρική Γεννήτρια (MMRTG). Η τεχνολογία αυτή μετατρέπει τη θερμότητα από τη φυσική ραδιενεργή διάσπαση του πλουτωνίου-238 σε ηλεκτρική ενέργεια.
Η χρήση πυρηνικής ενέργειας στη Σελήνη θα επέτρεπε στο rover να λειτουργεί αδιάκοπα, ανεξάρτητα από το φως του ήλιου. Αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για την εξερεύνηση του Νότιου Πόλου της Σελήνης, όπου υπάρχουν «μόνιμα σκιασμένες περιοχές» (Permanently Shadowed Regions - PSRs). Αυτοί οι κρατήρες πιστεύεται ότι περιέχουν τεράστιες ποσότητες πάγου νερού, ο οποίος είναι απαραίτητος για τη μελλοντική ανθρώπινη παρουσία και την παραγωγή καυσίμων για αποστολές βαθύτερα στο ηλιακό σύστημα.
Από τον Άρη στη Σελήνη: Μια αναγκαιότητα λόγω προϋπολογισμού;
Η απόφαση να «μετατεθεί» ένα rover του Άρη στη Σελήνη δεν είναι μόνο τεχνική, αλλά και βαθιά οικονομική. Το πρόγραμμα Mars Sample Return (MSR), το οποίο στοχεύει στη μεταφορά δειγμάτων από τον Άρη στη Γη, αντιμετωπίζει τεράστιες υπερβάσεις κόστους και καθυστερήσεις. Με τον προϋπολογισμό της NASA να δέχεται πιέσεις από το Κογκρέσο, η επαναχρησιμοποίηση ήδη υπαρχόντων εξαρτημάτων και τεχνολογιών που αναπτύχθηκαν για τον Άρη προσφέρει μια οικονομικά αποδοτική εναλλακτική.
Το rover «Vigor» (όπως αναφέρεται συχνά το εφεδρικό υλικό) διαθέτει ήδη ένα εξελιγμένο σύστημα κίνησης, κάμερες υψηλής ανάλυσης και βραχίονες δειγματοληψίας. Η προσαρμογή του για το σεληνιακό περιβάλλον θα απαιτούσε τροποποιήσεις κυρίως στους τροχούς —καθώς η σεληνιακή σκόνη (regolith) είναι πιο αιχμηρή και λειαντική από την αρειανή άμμο— και στο σύστημα τηλεπικοινωνιών, λόγω της μικρότερης απόστασης από τη Γη.
Γεωπολιτικές προεκτάσεις και ο ανταγωνισμός με την Κίνα
Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια στιγμή που ο «δεύτερος αγώνας για τη Σελήνη» εντείνεται. Η Κίνα έχει ήδη επιδείξει εντυπωσιακές ικανότητες με το πρόγραμμα Chang'e, προσεδαφίζοντας οχήματα στην αθέατη πλευρά της Σελήνης και επιστρέφοντας δείγματα. Η αποστολή ενός πυρηνοκίνητου rover θα έδινε στις ΗΠΑ ένα σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα, επιτρέποντας μακροχρόνιες αποστολές σε περιοχές που οι ανταγωνιστές τους δυσκολεύονται να προσεγγίσουν.
- Συνεχής λειτουργία για χρόνια, όχι μόνο για μερικές εβδομάδες.
- Δυνατότητα εξερεύνησης κρατήρων που δεν βλέπουν ποτέ το φως του ήλιου.
- Αξιοποίηση υφιστάμενου υλικού αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων.
- Επιτάχυνση του προγράμματος Artemis για την επιστροφή των αστροναυτών.
«Η δυνατότητα να έχουμε ένα όχημα που δεν φοβάται το σκοτάδι στη Σελήνη θα άλλαζε ριζικά τον τρόπο που σχεδιάζουμε τις μελλοντικές βάσεις μας», δηλώνουν πηγές της NASA.
Συμπερασματικά, η αποστολή ενός «αρειανού» rover στη Σελήνη αποτελεί μια τολμηρή παραδοχή ότι το μέλλον της διαστημικής εξερεύνησης εξαρτάται από την ικανότητά μας να ανακυκλώνουμε όχι μόνο υλικά, αλλά και στρατηγικές. Αν το σχέδιο προχωρήσει, η Σελήνη θα υποδεχθεί σύντομα τον πιο ισχυρό ρομποτικό κάτοικο που έχει δει ποτέ η επιφάνειά της.
