Η ατμόσφαιρα στο φετινό Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών ήταν φορτισμένη με μια αίσθηση επείγοντος, καθώς οι γεωπολιτικές αναταράξεις στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής άρχισαν να ρίχνουν τη βαριά σκιά τους στην ελληνική οικονομία. Ο Απόστολος Τζιτζικώστας, από το βήμα του φόρουμ, προχώρησε σε μια δήλωση που προκάλεσε αίσθηση: τα αποθέματα αεροπορικών καυσίμων της χώρας επαρκούν μόλις μέχρι τον Ιούνιο. Η παραδοχή αυτή δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική λεπτομέρεια, αλλά μια σαφή προειδοποίηση για την ευαλωτότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων σε μια περίοδο που η Ελλάδα προετοιμάζεται για μια ακόμη δυναμική τουριστική σεζόν.
Η Σκιά των Στενών του Ορμούζ
Η βασική αιτία αυτής της πίεσης εντοπίζεται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, στα Στενά του Ορμούζ. Η αυξανόμενη ένταση στην περιοχή έχει προκαλέσει αρρυθμίες στη ροή του πετρελαίου και των παραγώγων του, επηρεάζοντας άμεσα τις τιμές και τη διαθεσιμότητα των αεροπορικών καυσίμων (Jet A1). Ο κ. Τζιτζικώστας υπογράμμισε ότι η εξάρτηση της Ευρώπης, και ειδικότερα της Ελλάδας, από αυτές τις διόδους παραμένει η αχίλλειος πτέρνα της ενεργειακής μας ασφάλειας. Η ανησυχία εντείνεται από το γεγονός ότι ο Ιούνιος αποτελεί τον μήνα-κλειδί για την έναρξη της μαζικής προσέλευσης τουριστών, και οποιαδήποτε έλλειψη ή υπέρμετρη αύξηση του κόστους θα μπορούσε να μετακυλιστεί άμεσα στις τιμές των εισιτηρίων, πλήττοντας την ανταγωνιστικότητα του ελληνικού τουριστικού προϊόντος.
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η κατάσταση απαιτεί άμεση ενεργοποίηση των στρατηγικών αποθεμάτων και αναζήτηση εναλλακτικών οδών εφοδιασμού. Ωστόσο, η παγκόσμια αγορά καυσίμων είναι ήδη πιεσμένη, και η στροφή προς τα Βιώσιμα Αεροπορικά Καύσιμα (SAF) δεν έχει προχωρήσει ακόμη σε βαθμό που να μπορεί να καλύψει το κενό που αφήνουν τα παραδοσιακά ορυκτά καύσιμα σε περιόδους κρίσης.
Το Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Μεταφορών
Παρά τις δυσοίωνες προβλέψεις για τα καύσιμα, το Φόρουμ των Δελφών αποτέλεσε και την πλατφόρμα για την παρουσίαση του οράματος της επόμενης δεκαετίας. Ο Υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, μαζί με τον κ. Τζιτζικώστα, ανέλυσαν το πλάνο για την αναβάθμιση των υποδομών της χώρας. Το επίκεντρο βρίσκεται στη διασυνδεσιμότητα: ο σιδηρόδρομος πρέπει επιτέλους να συναντήσει τα λιμάνια. Το πλάνο περιλαμβάνει επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ για τον εκσυγχρονισμό του σιδηροδρομικού δικτύου, με έμφαση στη γραμμή Θεσσαλονίκη - Τοξότες και τη σύνδεση των μεγάλων λιμένων της χώρας (Πειραιάς, Θεσσαλονίκη, Αλεξανδρούπολη) με το ευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών.
- Εκσυγχρονισμός του σιδηροδρομικού άξονα Βορρά-Νότου.
- Ψηφιοποίηση των συστημάτων ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας για μείωση των καθυστερήσεων.
- Ενίσχυση των logistics centers για την ανάδειξη της Ελλάδας σε πύλη της Ασίας προς την Ευρώπη.
- Προώθηση της ηλεκτροκίνησης στις αστικές συγκοινωνίες.
Ο κ. Δήμας τόνισε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να παραμείνει ένας παθητικός παρατηρητής των εξελίξεων. Η ανάπτυξη των υποδομών είναι ο μόνος τρόπος για να θωρακιστεί η οικονομία απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις. Η «σιδηροδρομική Εγνατία» και η αναβάθμιση των περιφερειακών αεροδρομίων αποτελούν τα δομικά στοιχεία μιας στρατηγικής που στοχεύει στη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα, ενώ παράλληλα αυξάνει την επιχειρησιακή ικανότητα της χώρας.
Η Πρόκληση της Πράσινης Μετάβασης
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκε και η ανάγκη για ταχύτερη υιοθέτηση των SAF. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω της πρωτοβουλίας ReFuelEU Aviation, επιβάλλει σταδιακά την ανάμειξη βιώσιμων καυσίμων με τα παραδοσιακά. Ωστόσο, το κόστος παραγωγής των SAF παραμένει απαγορευτικό για πολλές αεροπορικές εταιρείες. Ο κ. Τζιτζικώστας επισήμανε ότι η κρίση στα Στενά του Ορμούζ ίσως λειτουργήσει ως καταλύτης για την επιτάχυνση των επενδύσεων σε εγχώριες μονάδες παραγωγής βιοκαυσίμων, μειώνοντας έτσι την εξάρτηση από τις εισαγωγές από ασταθείς περιοχές.
«Δεν έχουμε την πολυτέλεια να περιμένουμε την επόμενη κρίση για να δράσουμε. Ο Ιούνιος είναι κοντά, αλλά το 2030 είναι ακόμη πιο κοντά όσον αφορά τις υποχρεώσεις μας για το κλίμα», δήλωσε χαρακτηριστικά κορυφαίο στέλεχος του κλάδου των αερομεταφορών στο περιθώριο του συνεδρίου.
Συμπερασματικά, η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι. Από τη μία πλευρά, η άμεση απειλή της έλλειψης καυσίμων απαιτεί λεπτούς χειρισμούς και διπλωματική εγρήγορση. Από την άλλη, το μακρόπνοο σχέδιο για τις υποδομές υπόσχεται μια χώρα πιο ανθεκτική και συνδεδεμένη. Η επιτυχία θα κριθεί από την ταχύτητα υλοποίησης των έργων και την ικανότητα της κυβέρνησης να εξασφαλίσει τη ροή ενέργειας σε ένα περιβάλλον που θυμίζει ολοένα και περισσότερο «ναρκοπέδιο».
