Σε μια κίνηση που θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τα παγκόσμια οικονομικά δεδομένα της ψηφιακής εποχής, η Νότια Κορέα έθεσε επίσημα στο τραπέζι την πρόταση για ένα «Μέρισμα του Πολίτη» (Citizen Dividend) που θα χρηματοδοτείται απευθείας από τα κέρδη των εταιρειών Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ). Η πρόταση, η οποία διατυπώθηκε από κορυφαίους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής στη Σεούλ, έρχεται σε μια στιγμή που οι κολοσσοί των ημιαγωγών, όπως η Samsung Electronics και η SK Hynix, καταγράφουν κέρδη-ρεκόρ λόγω της παγκόσμιας ζήτησης για τσιπ ΤΝ, ενώ την ίδια στιγμή η κοινή γνώμη ανησυχεί για τη μαζική αντικατάσταση θέσεων εργασίας από την αυτοματοποίηση.
Η Φιλοσοφία της Αναδιανομής στην Εποχή των Αλγορίθμων
Η κεντρική ιδέα πίσω από το Μέρισμα του Πολίτη δεν είναι απλώς μια παραλλαγή του Καθολικού Βασικού Εισοδήματος (UBI), αλλά μια προσπάθεια σύνδεσης της εθνικής ευημερίας με την τεχνολογική υπεροχή. Οι υποστηρικτές της πρότασης υποστηρίζουν ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη εκπαιδεύεται πάνω σε δεδομένα που παράγονται από το σύνολο της κοινωνίας και βασίζεται σε υποδομές που χρηματοδοτήθηκαν από τον φορολογούμενο. Επομένως, τα «υπερκέρδη» που προκύπτουν από αυτή την τεχνολογία δεν ανήκουν αποκλειστικά στους μετόχους των εταιρειών, αλλά πρέπει να επιστρέφουν μερικώς στους πολίτες.
Η Νότια Κορέα αποτελεί το ιδανικό εργαστήριο για αυτό το πείραμα. Με έναν από τους υψηλότερους ρυθμούς υιοθέτησης ρομποτικής στον κόσμο και μια οικονομία που εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από τις εξαγωγές τεχνολογίας, η χώρα αντιμετωπίζει ήδη τις προκλήσεις της αυτοματοποίησης. Η πρόταση προβλέπει τη δημιουργία ενός ειδικού ταμείου, παρόμοιου με το Μόνιμο Ταμείο της Αλάσκας (Alaska Permanent Fund), το οποίο θα τροφοδοτείται από έναν «Φόρο Τεχνητής Νοημοσύνης» επί των κερδών που προέρχονται από υπηρεσίες και προϊόντα ΤΝ.
Οι Αντιδράσεις των Αγορών και των Chaebols
Η ανακοίνωση της πρότασης προκάλεσε άμεση πτώση στις μετοχές της Samsung και της SK Hynix, καθώς οι επενδυτές εκφράζουν φόβους για τη διάβρωση της κερδοφορίας και τη μείωση των κεφαλαίων που προορίζονται για Έρευνα και Ανάπτυξη (R&D). Τα «Chaebols», οι οικογενειακοί επιχειρηματικοί όμιλοι που κυριαρχούν στην κορεατική οικονομία, προειδοποιούν ότι ένας τέτοιος φόρος θα μπορούσε να υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα της χώρας έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας.
- Πτώση των μετοχών τεχνολογίας κατά την ανακοίνωση των προθέσεων της κυβέρνησης.
- Ανησυχία για φυγή κεφαλαίων σε δικαιοδοσίες με χαμηλότερη φορολογία.
- Ερωτήματα σχετικά με τον ορισμό των «κερδών ΤΝ» – πώς διαχωρίζεται το κέρδος από το υλικό (hardware) από εκείνο του λογισμικού (software);
Ωστόσο, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η κοινωνική σταθερότητα είναι προϋπόθεση για την επιχειρηματική ανάπτυξη. Σε μια χώρα με το χαμηλότερο ποσοστό γεννήσεων παγκοσμίως και έναν ταχέως γηράσκοντα πληθυσμό, το Μέρισμα του Πολίτη θα μπορούσε να λειτουργήσει ως δίχτυ ασφαλείας, ενισχύοντας την κατανάλωση και μειώνοντας τις ανισότητες που διευρύνονται από την τεχνολογική πρόοδο.
Μια Παγκόσμια Τάση ή ένα Τοπικό Πείραμα;
Η κίνηση της Νότιας Κορέας παρακολουθείται στενά από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ενώ η ΕΕ έχει επικεντρωθεί κυρίως στη ρύθμιση της ηθικής και της ασφάλειας της ΤΝ μέσω του AI Act, η οικονομική διάσταση της αναδιανομής παρέμενε μέχρι πρόσφατα στο περιθώριο. Η Σεούλ φαίνεται να πρωτοπορεί, μετατρέποντας τη συζήτηση από «πώς θα ελέγξουμε την ΤΝ» σε «πώς θα πληρωθούμε από την ΤΝ».
«Δεν πρόκειται για τιμωρία της επιτυχίας, αλλά για τη διασφάλιση ότι η ψηφιακή επανάσταση δεν θα αφήσει πίσω της μια ολόκληρη γενιά», δήλωσε ανώτατος αξιωματούχος του Υπουργείου Οικονομικών της Κορέας.
Συμπερασματικά, η πρόταση για το Μέρισμα του Πολίτη σηματοδοτεί την αρχή μιας νέας εποχής στις σχέσεις κράτους-επιχειρήσεων. Εάν η Νότια Κορέα καταφέρει να εφαρμόσει αυτό το μοντέλο χωρίς να πνίξει την καινοτομία, θα προσφέρει έναν οδικό χάρτη για όλες τις ανεπτυγμένες οικονομίες που παλεύουν με το φάντασμα της «τεχνολογικής ανεργίας». Η πρόκληση παραμένει η λεπτή ισορροπία ανάμεσα στη φορολογική δικαιοσύνη και τη διατήρηση του κινήτρου για την επόμενη μεγάλη ανακάλυψη.
