Η ελληνική αγορά λιανικής συνεχίζει να επιδεικνύει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, παρά το περιβάλλον των συνεχών πληθωριστικών πιέσεων και της συμπίεσης του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της NielsenIQ, το οργανωμένο λιανεμπόριο στην Ελλάδα κατέγραψε άνοδο της τάξεως του 7,4% κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους, μια επίδοση που αντικατοπτρίζει τόσο την αύξηση των τιμών όσο και μια σταδιακή μεταβολή στις καταναλωτικές συνήθειες των Ελλήνων.
Η Κυριαρχία των Τροφίμων και η Ψυχολογία του Καταναλωτή
Το βασικότερο εύρημα της έρευνας είναι ότι ο κλάδος των τροφίμων και των ποτών παραμένει η ατμομηχανή της ανάπτυξης. Σε μια περίοδο όπου οι καταναλωτές περιορίζουν τις δευτερεύουσες δαπάνες, η ανάγκη για βασικά αγαθά διατηρεί τη δυναμική της αγοράς. Ωστόσο, η ανάλυση της NielsenIQ αποκαλύπτει μια ενδιαφέρουσα δυαδικότητα: ενώ ο τζίρος αυξάνεται, ο όγκος των πωλήσεων δεν ακολουθεί πάντα με τον ίδιο ρυθμό. Αυτό υποδηλώνει ότι ένα σημαντικό μέρος της ανάπτυξης οφείλεται στις ανατιμήσεις, αν και παρατηρείται μια τάση επιστροφής στην κατανάλωση συγκεκριμένων κατηγοριών που είχαν υποχωρήσει το προηγούμενο διάστημα.
Οι Έλληνες καταναλωτές εμφανίζονται πλέον πιο «εκπαιδευμένοι» και στρατηγικοί στις αγορές τους. Η αναζήτηση προσφορών και η στροφή σε προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας (private label) αποτελούν πλέον κανονικότητα και όχι εξαίρεση. Τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας συνεχίζουν να κερδίζουν μερίδιο αγοράς, καθώς οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ επενδύουν στην ποιότητά τους, καθιστώντας τα μια αξιόπιστη εναλλακτική απέναντι στα επώνυμα brands που πλήττονται από το αυξημένο κόστος παραγωγής.
Η Επιστροφή των Hypermarkets και η Ψηφιακή Μετάβαση
Μια από τις πιο αξιοσημείωτες τάσεις του πρώτου τριμήνου είναι η κυριαρχία των μεγάλων καταστημάτων (hypermarkets, άνω των 2.500 τ.μ.). Οι καταναλωτές φαίνεται να επιστρέφουν στις μεγάλες σάλες, αναζητώντας τη μεγαλύτερη ποικιλία και, κυρίως, τις πιο επιθετικές προσφορές που συχνά φιλοξενούνται σε αυτούς τους χώρους. Η δυνατότητα για «one-stop shopping», όπου ο πελάτης μπορεί να βρει τα πάντα σε μία επίσκεψη, εξοικονομώντας χρόνο και καύσιμα, αποδεικνύεται καθοριστική.
Παράλληλα, το online κανάλι συνεχίζει την ανοδική του πορεία. Παρά την επιστροφή στη φυσική επίσκεψη στο κατάστημα, οι ηλεκτρονικές πωλήσεις των σούπερ μάρκετ παρουσιάζουν διψήφια ποσοστά ανάπτυξης. Η επένδυση των μεγάλων παικτών του κλάδου σε logistics και user experience (UX) αποδίδει καρπούς, καθώς οι νεότερες γενιές καταναλωτών ενσωματώνουν τις ψηφιακές αγορές τροφίμων στην καθημερινότητά τους. Το ηλεκτρονικό «καλάθι» τείνει να είναι πιο προγραμματισμένο και λιγότερο παρορμητικό, γεγονός που βοηθά τα νοικοκυριά στον έλεγχο των δαπανών τους.
Προκλήσεις και Προοπτικές για το Υπόλοιπο του Έτους
Παρά τα θετικά πρόσημα, ο δρόμος παραμένει στρωμένος με προκλήσεις. Το λειτουργικό κόστος για τις επιχειρήσεις λιανικής —από την ενέργεια μέχρι τα μεταφορικά— παραμένει σε υψηλά επίπεδα, πιέζοντας τα περιθώρια κέρδους. Επιπλέον, η αβεβαιότητα στο διεθνές γεωπολιτικό περιβάλλον συνεχίζει να επηρεάζει τις τιμές των πρώτων υλών, καθιστώντας δύσκολη την πρόβλεψη για την πορεία του πληθωρισμού στα τρόφιμα.
- Η διατήρηση της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών αποτελεί το μεγάλο στοίχημα για την κυβερνητική πολιτική και την αγορά.
- Η περαιτέρω συγκέντρωση του κλάδου, με εξαγορές και συγχωνεύσεις μικρότερων τοπικών αλυσίδων από τους μεγάλους παίκτες, αναμένεται να συνεχιστεί.
- Η βιωσιμότητα (sustainability) και η μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος εισέρχονται πλέον δυναμικά στην ατζέντα των λιανεμπόρων, καθώς οι καταναλωτές αρχίζουν να αξιολογούν και αυτά τα κριτήρια.
Συμπερασματικά, η ανάπτυξη του 7,4% είναι μια ανάσα αισιοδοξίας, αλλά κρύβει πίσω της έναν διαρκή αγώνα προσαρμογής. Η ελληνική αγορά λιανικής ωριμάζει, γίνεται πιο ψηφιακή και πιο ορθολογική, προσπαθώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στην κερδοφορία και την κοινωνική ευθύνη σε μια εποχή μεγάλων μεταβολών.
