Η συζήτηση για την ελληνική επιχειρηματικότητα συχνά εγκλωβίζεται σε έναν φαύλο κύκλο παραπόνων για το παρελθόν, τη γραφειοκρατία και τις χαμένες ευκαιρίες. Ωστόσο, η πρόσφατη παρέμβαση του προέδρου του ΣΕΒ, Σπύρου Θεοδωρόπουλου, έδωσε έναν διαφορετικό τόνο: «να σταματήσουμε να ασχολούμαστε με το ποιος έχυσε το γάλα και να πάμε μπροστά». Αυτή η φράση δεν είναι απλώς μια προτροπή για αισιοδοξία, αλλά μια επιτακτική ανάγκη για τον επαναπροσδιορισμό του τρόπου με τον οποίο οι Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (ΜμΕ) στην Ελλάδα διαχειρίζονται τους πόρους τους, ειδικά σε μια εποχή που η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) αναδιαμορφώνει το παγκόσμιο οικονομικό τοπίο.
Οι ΜμΕ αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας, αντιπροσωπεύοντας το 99% των επιχειρήσεων και το μεγαλύτερο μέρος της απασχόλησης. Παρόλα αυτά, το παραγωγικό κενό παραμένει μεγάλο. Η εισροή κεφαλαίων από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) και το ΕΣΠΑ προσφέρει μια ιστορική ευκαιρία, αλλά ο κίνδυνος να «πεταχτούν» αυτά τα χρήματα σε επιφανειακές βελτιώσεις χωρίς ουσιαστικό αντίκτυπο στην παραγωγικότητα είναι υπαρκτός. Το στοίχημα είναι αν αυτά τα λεφτά θα «πιάσουν τόπο» μέσω μιας βαθιάς ψηφιακής και οργανωτικής μεταρρύθμισης.
Η ψηφιακή ωριμότητα πέρα από την «ιστοσελίδα»
Για πολλά χρόνια, ο ψηφιακός μετασχηματισμός στις ελληνικές ΜμΕ θεωρούνταν μια απλή διαδικασία απόκτησης ενός e-shop ή η παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Σήμερα, αυτό το μοντέλο είναι ξεπερασμένο. Η πραγματική ψηφιακή ωριμότητα απαιτεί την ενσωμάτωση συστημάτων ERP (Enterprise Resource Planning), CRM (Customer Relationship Management) και, πλέον, εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης που μπορούν να βελτιστοποιήσουν την εφοδιαστική αλυσίδα, να προβλέψουν τη ζήτηση και να αυτοματοποιήσουν τις εσωτερικές διαδικασίες.
Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, οι ελληνικές επιχειρήσεις υστερούν ακόμη στην υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογιών. Ενώ η συνδεσιμότητα έχει βελτιωθεί, η χρήση ανάλυσης δεδομένων (Big Data) και AI παραμένει σε μονοψήφια νούμερα για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις. Η πρόκληση δεν είναι μόνο οικονομική αλλά και εκπαιδευτική. Το ανθρώπινο δυναμικό των ΜμΕ πρέπει να επανεκπαιδευτεί (upskilling) για να μπορεί να χειριστεί αυτά τα νέα εργαλεία. Χωρίς την κατάλληλη γνώση, η αγορά ακριβού λογισμικού είναι σαν να αγοράζεις ένα σπορ αυτοκίνητο για να κινείσαι σε χωματόδρομο.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως καταλύτης επιβίωσης
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι πλέον ένα σενάριο επιστημονικής φαντασίας για τις μεγάλες πολυεθνικές. Για μια ελληνική ΜμΕ, η AI μπορεί να σημαίνει τη διαφορά μεταξύ κέρδους και ζημίας. Φανταστείτε μια μικρή βιοτεχνία τροφίμων που χρησιμοποιεί αλγορίθμους για να μειώσει τη σπατάλη πρώτων υλών ή ένα τουριστικό γραφείο που χρησιμοποιεί generative AI για να προσφέρει εξατομικευμένα πακέτα διακοπών σε χιλιάδες πελάτες ταυτόχρονα.
- Αυτοματοποίηση Ρουτίνας: Απελευθέρωση χρόνου από γραφειοκρατικές εργασίες για επικέντρωση στη δημιουργικότητα και τη στρατηγική.
- Προβλεπτική Συντήρηση: Μείωση του κόστους επισκευών στη μεταποίηση μέσω αισθητήρων και AI.
- Εξατομίκευση Πελάτη: Δυνατότητα στις μικρές επιχειρήσεις να ανταγωνιστούν τους κολοσσούς στην εμπειρία χρήστη.
Ωστόσο, η υιοθέτηση της AI απαιτεί κεφάλαια κίνησης και πρόσβαση σε εξειδικευμένους συμβούλους. Εδώ είναι που η πολιτεία και οι τράπεζες πρέπει να παίξουν το ρόλο τους. Οι επιδοτήσεις δεν πρέπει να δίνονται «οριζόντια», αλλά με βάση συγκεκριμένα πλάνα ψηφιακής αναβάθμισης που αποδεδειγμένα ενισχύουν την εξωστρέφεια και την ανταγωνιστικότητα.
Από τις επιδοτήσεις στις επενδύσεις ουσίας
Το παραδοσιακό μοντέλο των «δωρεάν χρημάτων» στην Ελλάδα έχει συχνά οδηγήσει σε στρεβλώσεις. Πολλές επιχειρήσεις επιδιώκουν την επιδότηση για την επιδότηση, χωρίς να έχουν ένα μακροπρόθεσμο επιχειρηματικό σχέδιο. Όπως τόνισε και ο πρόεδρος του ΣΕΒ, η εστίαση πρέπει να μετατοπιστεί στο μέλλον. Αυτό σημαίνει ότι τα χρηματοδοτικά εργαλεία πρέπει να συνδέονται με μετρήσιμους στόχους (KPIs).
«Η επιτυχία δεν μετριέται από το πόσα χρήματα απορροφήθηκαν, αλλά από το πόσο αυξήθηκε η προστιθέμενη αξία της επιχείρησης μετά την επένδυση.»
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω της «Ψηφιακής Δεκαετίας 2030», θέτει αυστηρούς στόχους. Η Ελλάδα έχει κάνει άλματα στον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους, αλλά ο ιδιωτικός τομέας, και ειδικά οι ΜμΕ, ακολουθεί με πιο αργούς ρυθμούς. Η έλλειψη ρευστότητας και ο αποκλεισμός πολλών μικρών επιχειρήσεων από τον τραπεζικό δανεισμό αποτελούν τροχοπέδη. Είναι απαραίτητο να δημιουργηθούν νέα σχήματα μικροχρηματοδοτήσεων και εγγυοδοτικών εργαλείων που θα επιτρέψουν ακόμα και στον «μικρό» να επενδύσει στην καινοτομία.
Συμπεράσματα για την επόμενη ημέρα
Το να «πιάσουν τόπο» τα λεφτά σημαίνει να δημιουργηθεί ένα οικοσύστημα όπου η τεχνολογία δεν είναι πολυτέλεια, αλλά βασικό εργαλείο δουλειάς. Οι ΜμΕ πρέπει να κατανοήσουν ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν είναι μια δαπάνη, αλλά μια επένδυση επιβίωσης. Από την άλλη, η πολιτεία οφείλει να απλοποιήσει περαιτέρω τις διαδικασίες και να διασφαλίσει ότι η γνώση για την AI και τις νέες τεχνολογίες θα φτάσει σε κάθε γωνιά της χώρας.
Το «χυμένο γάλα» της αποβιομηχάνισης και της κρίσης ανήκει στο παρελθόν. Το μέλλον απαιτεί τόλμη, συνεργασίες και, πάνω από όλα, μια νέα νοοτροπία που βλέπει την τεχνολογία ως τον μεγάλο σύμμαχο της ελληνικής δημιουργικότητας. Αν οι ΜμΕ καταφέρουν να ενσωματώσουν την AI και τις ψηφιακές λύσεις με τρόπο ουσιαστικό, τότε η ελληνική οικονομία δεν θα είναι απλώς ανθεκτική, αλλά πρωταγωνίστρια στην ευρωπαϊκή σκηνή.
