Η ελληνική αγορά, η οποία επί σειρά ετών βρισκόταν στη δίνη ενός επίμονου πληθωρισμού, φαίνεται να εισέρχεται σε μια φάση διορθωτικής σταθεροποίησης. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Διεύθυνσης Διαχείρισης Δεδομένων και Οικονομικών Ελέγχων (ΔΙΜΕΑ) και του Υπουργείου Ανάπτυξης, η εφαρμογή της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (ΠΝΠ) για την καταπολέμηση της αθέμιτης κερδοφορίας έχει επιφέρει θεαματικά αποτελέσματα, με τον ρυθμό των ανατιμήσεων σε βασικά καταναλωτικά αγαθά να επιβραδύνεται έως και 50 φορές σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Η Ακτινογραφία της Αποκλιμάκωσης
Η ανάλυση των δεδομένων δείχνει ότι η κρατική παρέμβαση, αν και αρχικά αντιμετωπίστηκε με σκεπτικισμό από την αγορά, λειτούργησε ως ισχυρός αποτρεπτικός παράγοντας για περαιτέρω αυξήσεις. Συγκεκριμένα, σε κατηγορίες όπως τα είδη προσωπικής υγιεινής, τα απορρυπαντικά και τα τρόφιμα πρώτης ανάγκης, οι ανατιμήσεις που παρατηρήθηκαν το τελευταίο τρίμηνο είναι σχεδόν μηδαμινές σε σύγκριση με το εκρηκτικό κλίμα του 2024 και 2025. Η επιβολή πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους, το οποίο δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει το αντίστοιχο του 2021, ανάγκασε τις επιχειρήσεις να αναθεωρήσουν την τιμολογιακή τους πολιτική.
Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί έχουν πραγματοποιήσει χιλιάδες ελέγχους, επιβάλλοντας πρόστιμα εκατομμυρίων ευρώ σε περιπτώσεις που διαπιστώθηκε υπέρβαση του ορίου κέρδους. Αυτό το «κυνήγι» της κερδοσκοπίας φαίνεται πως απέδωσε καρπούς, καθώς οι μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ και οι προμηθευτές προτιμούν πλέον τη συμμόρφωση από τη δημόσια διαπόμπευση και τις βαριές οικονομικές κυρώσεις. Η ΔΙΜΕΑ αναφέρει ότι η συμμόρφωση των επιχειρήσεων έχει αγγίξει το 90%, ένα ποσοστό πρωτόγνωρο για τα ελληνικά δεδομένα.
Από τις Ανατιμήσεις στις «Μόνιμες Μειώσεις Τιμών»
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της έκθεσης είναι η στροφή της αγοράς προς τις μόνιμες μειώσεις τιμών. Αντί για πρόσκαιρες προσφορές τύπου «1+1», πολλές εταιρείες επιλέγουν πλέον να μειώσουν την ονομαστική τιμή του προϊόντος στο ράφι. Αυτό οφείλεται εν μέρει και στη νομοθετική ρύθμιση που απαγορεύει τις προωθητικές ενέργειες για τρεις μήνες σε προϊόντα που έχουν υποστεί ανατίμηση. Έτσι, οι επιχειρήσεις «εγκλωβίζονται» σε μια στρατηγική χαμηλών τιμών προκειμένου να διατηρήσουν το μερίδιο αγοράς τους.
- Μείωση των τιμών σε πάνω από 2.000 κωδικούς προϊόντων.
- Σταθεροποίηση των τιμών στο βρεφικό γάλα μετά την επιβολή ειδικού πλαφόν.
- Αύξηση του ανταγωνισμού μεταξύ των ιδιωτικών ετικετών (private labels) και των επώνυμων προϊόντων.
Η πίεση που ασκείται από το Υπουργείο Ανάπτυξης δεν περιορίζεται μόνο στους ελέγχους, αλλά επεκτείνεται και στη διαφάνεια. Η πλατφόρμα e-Katanalotis έχει αναβαθμιστεί, επιτρέποντας στους πολίτες να συγκρίνουν τιμές σε πραγματικό χρόνο, ενισχύοντας τη δύναμη του καταναλωτή να επιλέγει το φθηνότερο σημείο πώλησης.
Η Πρόκληση της Διάρκειας και το Διεθνές Περιβάλλον
Παρά τα θετικά μηνύματα, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η μάχη δεν έχει κερδηθεί οριστικά. Ο πληθωρισμός της απληστίας (greedflation) μπορεί να έχει αναχαιτιστεί, αλλά οι εξωγενείς παράγοντες παραμένουν απρόβλεπτοι. Οι τιμές της ενέργειας και το κόστος των πρώτων υλών στις διεθνείς αγορές εξακολουθούν να ασκούν πιέσεις. Ωστόσο, η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται αποφασισμένη να διατηρήσει τα μέτρα όσο διαρκεί η κρίση κόστους διαβίωσης.
«Δεν πρόκειται για μια προσωρινή παρέμβαση, αλλά για μια δομική αλλαγή στον τρόπο που λειτουργεί ο έλεγχος της αγοράς στην Ελλάδα», δηλώνουν πηγές του Υπουργείου.
Συμπερασματικά, η δραματική επιβράδυνση των ανατιμήσεων αποτελεί μια σημαντική ανάσα για τα νοικοκυριά, όμως η πραγματική επιτυχία θα κριθεί από το αν οι τιμές θα παραμείνουν σε χαμηλά επίπεδα όταν οι έκτακτοι έλεγχοι και οι ΠΝΠ πάψουν να υφίστανται. Η αγορά οφείλει να αυτορρυθμιστεί σε ένα περιβάλλον υγιούς ανταγωνισμού, μακριά από πρακτικές καρτέλ που χαρακτήριζαν το παρελθόν.
