Στους διαδρόμους της SoftBank στο Τόκιο, η ατμόσφαιρα είναι ηλεκτρισμένη, αλλά όχι απαραίτητα με τον ενθουσιασμό που θα περίμενε κανείς για μια ιστορική επένδυση. Ο Masayoshi Son, ο αινιγματικός ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος του ομίλου, αποφάσισε να ρίξει 60 δισεκατομμύρια δολάρια στην OpenAI, την εταιρεία πίσω από το ChatGPT. Πρόκειται για μια κίνηση που είτε θα εδραιώσει τη SoftBank ως τον απόλυτο κυρίαρχο της εποχής της Τεχνητής Νοημοσύνης, είτε θα την οδηγήσει σε μια οικονομική άβυσσο παρόμοια με εκείνη της WeWork.
Το Όραμα της «Μοναδικότητας» και ο Κίνδυνος της Συγκέντρωσης
Για τον Son, η επένδυση αυτή δεν είναι απλώς μια επιχειρηματική κίνηση· είναι μια υπαρξιακή δέσμευση. Ο ίδιος έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι πιστεύει στην έλευση της Τεχνητής Γενικής Νοημοσύνης (AGI) μέσα στην επόμενη δεκαετία, υποστηρίζοντας ότι θα είναι 10.000 φορές εξυπνότερη από τον άνθρωπο. Ωστόσο, οι εσωτερικοί αναλυτές της SoftBank εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις. Το κύριο επιχείρημά τους είναι ο «κίνδυνος συγκέντρωσης» (concentration risk). Η δέσμευση ενός τόσο τεράστιου ποσού σε μία μόνο οντότητα, όσο πρωτοπόρα κι αν είναι η OpenAI, παραβιάζει τους βασικούς κανόνες διαφοροποίησης χαρτοφυλακίου που ο όμιλος υποσχέθηκε να τηρεί μετά τις αποτυχίες του Vision Fund 1.
Σύμφωνα με πηγές προσκείμενες στη διοίκηση, υπάρχει μια αυξανόμενη δυσαρέσκεια για τον τρόπο με τον οποίο ο Son παρακάμπτει τις παραδοσιακές διαδικασίες δέουσας επιμέλειας (due diligence). «Ο Masa λειτουργεί με το ένστικτο, αλλά το ένστικτο του κόστισε δισεκατομμύρια στο παρελθόν», αναφέρει στέλεχος που επιθυμεί να διατηρήσει την ανωνυμία του. Η OpenAI, υπό την ηγεσία του Sam Altman, καίει κεφάλαια με πρωτοφανή ρυθμό για την εκπαίδευση των μοντέλων της και την αγορά επεξεργαστών της Nvidia. Η ανάγκη για συνεχή χρηματοδότηση σημαίνει ότι τα 60 δισεκατομμύρια μπορεί να είναι μόνο η αρχή.
Η Σκιά της WeWork και το Φάντασμα του Παρελθόντος
Η σύγκριση με την WeWork είναι αναπόφευκτη. Και τότε, ο Son είχε γοητευτεί από το όραμα ενός χαρισματικού ηγέτη, επενδύοντας δισεκατομμύρια σε μια εταιρεία που τελικά κατέρρευσε. Οι επικριτές εντός της SoftBank επισημαίνουν ότι η OpenAI, παρά την τεχνολογική της υπεροχή, αντιμετωπίζει έντονο ανταγωνισμό από την Google, τη Meta και την Anthropic. Επιπλέον, το νομικό τοπίο γύρω από τα πνευματικά δικαιώματα και την εκπαίδευση των μοντέλων παραμένει ναρκοπέδιο. Αν η OpenAI χάσει την κυριαρχία της ή αντιμετωπίσει ρυθμιστικά εμπόδια, η SoftBank θα βρεθεί εκτεθειμένη σε μια ζημιά που θα μπορούσε να κλονίσει τα θεμέλιά της.
- Η επένδυση αντιπροσωπεύει ένα τεράστιο ποσοστό της ρευστότητας της SoftBank.
- Υπάρχουν ανησυχίες για τη διακυβέρνηση της OpenAI μετά την κρίση στο διοικητικό της συμβούλιο το 2023.
- Η εξάρτηση από την ARM για τη χρηματοδότηση αυτών των στοιχημάτων δημιουργεί πίεση στη μετοχή της εταιρείας ημιαγωγών.
Στρατηγική ή Μεγαλομανία;
Ο Son δεν είναι άγνωστος στο ρίσκο. Η επένδυσή του στην Alibaba το 2000 θεωρείται μία από τις πιο επιτυχημένες στην ιστορία των venture capitals. Όμως, το 2026 είναι μια διαφορετική εποχή. Οι αγορές είναι πιο επιφυλακτικές και το κόστος του κεφαλαίου υψηλότερο. Η στρατηγική «όλα ή τίποτα» του Son έρχεται σε σύγκρουση με την επιθυμία των μετόχων για σταθερότητα και μερίσματα. Το ερώτημα που πλανάται πάνω από το Τόκιο είναι αν ο Son βλέπει κάτι που όλοι οι άλλοι αγνοούν, ή αν απλώς κυνηγάει μια χίμαιρα σε μια προσπάθεια να δικαιώσει την κληρονομιά του πριν αποσυρθεί.
«Δεν επενδύω σε εταιρείες, επενδύω στο μέλλον της ανθρωπότητας», φέρεται να είπε ο Son σε πρόσφατη εσωτερική συνάντηση.
Για τους υπαλλήλους και τους επενδυτές της SoftBank, αυτό το «μέλλον» μοιάζει υπερβολικά ακριβό και επικίνδυνα αβέβαιο. Καθώς η OpenAI προετοιμάζεται για τον επόμενο γύρο ανάπτυξης των μοντέλων GPT-6, τα μάτια όλου του οικονομικού κόσμου είναι στραμμένα στη σχέση Son-Altman, μια συμμαχία που μπορεί να αλλάξει τον κόσμο ή να προκαλέσει μια από τις μεγαλύτερες οικονομικές εκρήξεις του αιώνα.
