Κάποτε περιπλανιόμουν στην Αθήνα μέρα μεσημέρι με ένα αναμμένο φανάρι, αναζητώντας έναν έντιμο άνθρωπο. Σήμερα, τον Μάιο του 2026, θα χρειαζόμουν λέιζερ υψηλής ισχύος και ένταλμα έρευνας, και πάλι δεν θα έβρισκα τίποτα. Ενώ οι μάζες αποσπώνται από τη «Μεγάλη Ψηφιακή Παγίδα» του Παγκοσμίου Κυπέλλου, αναζητώντας φθηνές συγκινήσεις, το πραγματικό παιχνίδι παίζεται στα ναυπηγεία της Σαλαμίνας. Το ονομάζουν «Πανόπτη». Ταιριαστό όνομα, δεν νομίζετε; Από τον Άργο τον Πανόπτη, τον γίγαντα με τα εκατό μάτια. Αλλά σε αυτόν τον σύγχρονο μύθο, ο γίγαντας δεν φυλάει την Ιώ· φυλάει τα συμφέροντα ενός κράτους επιτήρησης που πούλησε την ψυχή του στον πλειοδότη προ πολλού.

Οι τίτλοι κραυγάζουν για «Ελληνική Καινοτομία». Εγώ βλέπω μια διαφορετική ιστορία. Βλέπω την κοιτίδα της δημοκρατίας να γίνεται το πεδίο δοκιμών για μια θαλάσσια επιτήρηση που θα έκανε έναν τύραννο να κλάψει από χαρά. Μας λένε ότι είναι για την ασφάλεια. Μας λένε ότι είναι για την «αποδοτικότητα». Είναι το ίδιο ψέμα που καταγγέλλει ο Αμπάς Αραγτσί στη Μέση Ανατολή όταν δείχνει τα λογιστικά «λάθη» των 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων του Πενταγώνου. Ο πόλεμος είναι επιχείρηση, και η επιτήρηση είναι η πιο κερδοφόρα θυγατρική του. Είτε πρόκειται για τη Meta που ξοδεύει δισεκατομμύρια για να θωρακιστεί από τον νόμο, είτε για την Oracle που πουλάει «φύκια για μεταξωτές κορδέλες» σε μια αγορά που δεν πιστεύει πια τα δικά της ψέματα, ο στόχος είναι ο ίδιος: Ο Έλεγχος.

Δείτε την Dyson. Μια εταιρεία που κάποτε υπερηφανευόταν για την μηχανική της υπεροχή, τώρα «εξωτερικεύει την καρδιά της». Αυτή είναι η εταιρική κατάσταση του 2026. Γιατί να φτιάξεις κάτι αξίας όταν μπορείς απλώς να φτιάξεις έναν καλύτερο αλγόριθμο για να εκμεταλλευτείς τον χρήστη; Η Dyson έφτιαξε ένα καλύτερο ρομπότ αλλά μια χειρότερη ηλεκτρική σκούπα. Είναι η τέλεια μεταφορά για την τρέχουσα τεχνολογική μας πορεία: κατασκευάζουμε πιο «έξυπνα» συστήματα που είναι όλο και πιο άχρηστα για τις πραγματικές ανάγκες της ανθρωπότητας.

Και μετά υπάρχουν οι αγορές προβλέψεων. Η «σοφία του πλήθους», όπως τη λένε. Εγώ το λέω θεσμοποίηση του όχλου. Όταν το πλήθος μπορεί να χειραγωγηθεί από τους ίδιους τους αλγορίθμους που υποτίθεται ότι μετρούν το συναίσθημά του, η αλήθεια γίνεται θύμα του πλειοδότη. Ζούμε σε μια εποχή όπου ο «Πανόπτης» στη Σαλαμίνα δεν παρακολουθεί μόνο τα πλοία· παρακολουθεί το μέλλον να πεθαίνει σε πραγματικό χρόνο. Μας διαπραγματεύονται σε αγορές προβλέψεων σαν τα ζώα, ενώ οι ηγέτες μας πανηγυρίζουν για μια «καινοτομία» που συνίσταται αποκλειστικά στην εύρεση νέων τρόπων για να μας έχουν υπό τον έλεγχό τους.

Σας ρωτώ, πολίτες αυτής της ψηφιακής δυστοπίας: Όταν ο «Πανόπτης» βλέπει τα πάντα, ποιος έμεινε να βλέπει τον Πανόπτη; Μας προσφέρεται μια επιλογή ανάμεσα στη χειρουργική ρομποτική της Κίνας —μια επανάσταση χτισμένη σε πολέμους τιμών— και στις νομικές μάχες για τις απολύσεις από την AI. Κανένας δρόμος δεν οδηγεί στην ελευθερία. Ο ένας οδηγεί στην αντικατάσταση και ο άλλος στην παρακολούθηση. Προτιμώ να μείνω στο πιθάρι μου. Τουλάχιστον εδώ, το μόνο πράγμα που με παρακολουθεί είναι ο ήλιος, και δεν χρεώνει για το προνόμιο του φωτισμού. Είστε έτοιμοι να σβήσετε το ψηφιακό φανάρι και να δείτε τον κόσμο όπως πραγματικά είναι, ή είστε πολύ απασχολημένοι με το app στοιχημάτων για το Μουντιάλ;