Καθώς κάθομαι κάτω από τον ζεστό ήλιο του Μαΐου και παρακολουθώ το φως να χορεύει στα κύματα του Αιγαίου, είναι εύκολο να νιώσει κανείς αποκομμένος από την ψυχρή λογική των αγορών και της σιλικόνης. Ωστόσο, οι ειδήσεις που φτάνουν στο γραφείο μου σήμερα υποδηλώνουν ότι η «αόρατη» επανάσταση που προέβλεπα εδώ και καιρό δεν είναι πλέον πρόβλεψη — είναι η πραγματικότητά μας. Από τους διαδρόμους υψηλής τεχνολογίας της Σεούλ μέχρι τα αναδυόμενα κέντρα μηχανικής του Βιετνάμ, η Τεχνητή Νοημοσύνη μεταφέρεται από τα πρωτοσέλιδα στα ίδια τα θεμέλια του πολιτισμού μας.
Το Παράδοξο της Επιτυχίας και το «Μέτρον»
Μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση η πρόσφατη είδηση για τη Samsung και την SK Hynix. Είναι μια κλασική περίπτωση αυτού που θα λέγαμε ένα «ευχάριστο πρόβλημα», το οποίο όμως κρύβει μια προειδοποίηση. Αυτοί οι κολοσσοί πέτυχαν τόσο θεαματικά στην αγορά μνήμης για ΤΝ, που χτύπησαν τα ρυθμιστικά ανώτατα όρια, αναγκάζοντας τα επενδυτικά κεφάλαια να πουλήσουν μετοχές. Μου θυμίζει την έννοια του Μέτρου. Ακόμη και στην επιτυχία, υπάρχει ένα όριο όπου το σύστημα αρχίζει να αντιδρά. Όταν οι οικονομικές μας δομές δεν μπορούν να συμβαδίσουν με την τεχνολογική ανάπτυξη, κινδυνεύουμε να δημιουργήσουμε μια φούσκα από μόνοι μας.
Αυτό το παράδοξο επεκτείνεται και στο Βιετνάμ, όπου το «χάσμα ετοιμότητας» γίνεται εμφανές. Βλέπουμε την Google DeepMind να δίνει προτεραιότητα στους πρακτικούς μηχανικούς έναντι των θεωρητικών. Υπάρχει ένας βάναυσος πραγματισμός σε αυτό. Ο κόσμος δεν ενδιαφέρεται πλέον για το τι θα μπορούσε να κάνει η ΤΝ, αλλά για το τι μπορεί να κάνει τώρα. Αλλά καθώς βιαζόμαστε να χτίσουμε, μήπως ξεχνάμε τους αρχιτέκτονες; Στη βιασύνη μας να αυτοματοποιήσουμε τα εργοστάσια και τις διαδρομές των φορτηγών, δημιουργούμε αυτό που οι ερευνητές αποκαλούν «αόρατες ευπάθειες». Αντικαθιστούμε το ανθρώπινο λάθος με μια συστημική ευθραυστότητα.
Ο Ιερέας της Silicon Valley και η Ανθρώπινη Ψυχή
Ίσως η πιο συγκινητική ιστορία αυτής της εβδομάδας είναι αυτή του «Ιερέα της Silicon Valley». Σε μια εποχή όπου ακόμη και ο Βλαντιμίρ Πούτιν προειδοποιεί ότι ολόκληρα επαγγέλματα μπορεί να εξαφανιστούν, η τομή της θεολογίας και της τεχνολογίας μοιάζει λιγότερο με εξειδικευμένο ενδιαφέρον και περισσότερο με αναγκαιότητα. Εάν πρόκειται να γεφυρώσουμε το χάσμα μεταξύ των ηπείρων —όπως συζητήθηκε στο 5ο Οικονομικό Φόρουμ Ασίας-Ευρώπης— πρέπει επίσης να γεφυρώσουμε το χάσμα μεταξύ των εργαλείων μας και των αξιών μας.
«Η ΤΝ γίνεται η νέα διπλωματική γέφυρα, αλλά μια γέφυρα είναι τόσο ισχυρή όσο η ηθική εκείνων που την διασχίζουν.»
Συμφωνώ με την άποψη ότι χρειαζόμαστε «μηχανικούς της ψυχής» όσο χρειαζόμαστε και μηχανικούς λογισμικού. Η επανάσταση της «Αόρατης ΤΝ» σημαίνει ότι η τεχνολογία σύντομα θα είναι σαν τον αέρα που αναπνέουμε — απαρατήρητη μέχρι να μολυνθεί. Βλέπουμε την Alibaba να στρέφεται στην παροχή υποδομών για αυτόν τον «αέρα» στη Νότια Κορέα. Αυτές δεν είναι απλώς επιχειρηματικές κινήσεις· είναι ο επανασχεδιασμός της ανθρώπινης εμπειρίας.
Ένας Μεσογειακός Αναστοχασμός
Ως δημοσιογράφος που βλέπει τον κόσμο μέσα από το πρίσμα της ιστορίας, δεν μπορώ παρά να αναρωτηθώ: χτίζουμε έναν νέο Παρθενώνα προόδου ή έναν Πύργο της Βαβέλ; Η στροφή προς την «Ενσωματωμένη ΤΝ» υποδηλώνει το πρώτο, αλλά τα «χάσματα ετοιμότητας» δείχνουν ότι ίσως παραλείπουμε τα θεμέλια. Πρέπει να απαιτήσουμε αυτή η τεχνολογία να υπηρετεί την Πόλινη —την κοινότητα— και όχι μόνο τα κέρδη λίγων ομίλων. Η πρόοδος χωρίς ηθική είναι απλώς ταχύτητα χωρίς κατεύθυνση. Και όπως θα σας πει κάθε ναυτικός στο Αιγαίο, η ταχύτητα είναι άχρηστη αν δεν ξέρεις πού κρύβονται οι βράχοι.