Σε μια κίνηση που αναμένεται να αναδιαμορφώσει το ψηφιακό τοπίο για τους ανηλίκους στην Ευρώπη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την Τετάρτη 29 Απριλίου 2026, ότι η Meta –η μητρική εταιρεία του Facebook και του Instagram– παραβιάζει τις διατάξεις της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act - DSA). Μετά από μια εξαντλητική έρευνα δύο ετών, οι ρυθμιστικές αρχές των Βρυξελλών κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο τεχνολογικός γίγαντας απέτυχε συστηματικά να εμποδίσει παιδιά κάτω των 13 ετών να εισέρχονται στις πλατφόρμες του, ενώ παράλληλα διατήρησε σχεδιαστικά στοιχεία που ενθαρρύνουν τον εθισμό.
Το χρονικό μιας προαναγγελθείσας σύγκρουσης
Η προκαταρκτική απόφαση της Κομισιόν δεν αποτελεί κεραυνό εν αιθρία. Εδώ και χρόνια, οργανώσεις προστασίας παιδιών και ψυχολόγοι προειδοποιούσαν για τις επιπτώσεις του Instagram και του Facebook στην ψυχική υγεία των εφήβων. Ωστόσο, η νομική βάση της παρούσας δίωξης εδράζεται στο DSA, το αυστηρό κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ που απαιτεί από τις «Πολύ Μεγάλες Επιγραμμικές Πλατφόρμες» (VLOPs) να διενεργούν εκτιμήσεις κινδύνου και να εφαρμόζουν αποτελεσματικά μέτρα μείωσης αυτών των κινδύνων για τους ανηλίκους.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, τα συστήματα επαλήθευσης ηλικίας της Meta είναι «εύκολα προσπελάσιμα» και «αναποτελεσματικά». Η πρακτική του να ζητείται απλώς από τον χρήστη να δηλώσει την ημερομηνία γέννησής του θεωρείται πλέον παρωχημένη και επικίνδυνη. Η ΕΕ υποστηρίζει ότι η Meta γνώριζε για την παρουσία εκατομμυρίων ανηλίκων στις πλατφόρμες της, αλλά επέλεξε να μην εφαρμόσει αυστηρότερα φίλτρα, προκειμένου να μην περιορίσει την ανάπτυξη της βάσης των χρηστών της.
Εθιστικοί αλγόριθμοι και η «τρύπα του λαγού»
Πέρα από την απλή πρόσβαση, η έρευνα επικεντρώθηκε στον ίδιο τον σχεδιασμό των εφαρμογών. Οι ρυθμιστικές αρχές κατηγορούν τη Meta για τη χρήση «σκοτεινών μοτίβων» (dark patterns) και αλγορίθμων που εκμεταλλεύονται την ευάλωτη ψυχολογία των παιδιών. Η ατέρμονη ροή περιεχομένου (infinite scroll), οι ειδοποιήσεις που προκαλούν άγχος και το σύστημα επιβράβευσης μέσω των «likes» δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο εξάρτησης.
«Η προστασία των παιδιών στον ψηφιακό κόσμο δεν είναι προαιρετική επιλογή, είναι νομική υποχρέωση βάσει του DSA», δήλωσε ανώτατος αξιωματούχος της ΕΕ. «Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε σε αλγόριθμους να θυσιάζουν την ψυχική υγεία μιας γενιάς στον βωμό των διαφημιστικών εσόδων».
Η Meta από την πλευρά της υποστηρίζει ότι έχει εισαγάγει πάνω από 50 εργαλεία για την προστασία των εφήβων και των γονέων. Ωστόσο, η Επιτροπή κρίνει ότι αυτά τα εργαλεία είναι συχνά κρυμμένα βαθιά στις ρυθμίσεις ή απαιτούν δράση από τους γονείς, μεταθέτοντας την ευθύνη από την εταιρεία στον χρήστη.
Οικονομικές επιπτώσεις και το μέλλον της Meta στην Ευρώπη
Αν η προκαταρκτική απόφαση οριστικοποιηθεί, η Meta βρίσκεται αντιμέτωπη με πρόστιμα-μαμούθ που μπορούν να φτάσουν έως και το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών της. Για μια εταιρεία με τα μεγέθη της Meta, αυτό μεταφράζεται σε δισεκατομμύρια ευρώ. Επιπλέον, η ΕΕ μπορεί να επιβάλει δομικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των αλγορίθμων της στην ευρωπαϊκή επικράτεια.
- Επιβολή βιομετρικής επαλήθευσης ηλικίας ή χρήσης επίσημων εγγράφων ταυτοποίησης.
- Απενεργοποίηση των εθιστικών χαρακτηριστικών για όλους τους χρήστες κάτω των 18 ετών από προεπιλογή.
- Πλήρης διαφάνεια στον τρόπο με τον οποίο οι αλγόριθμοι προτείνουν περιεχόμενο σε ανηλίκους.
Η υπόθεση αυτή αποτελεί ένα κρίσιμο τεστ για την ισχύ του DSA. Αν η ΕΕ καταφέρει να αναγκάσει τη Meta σε υποχώρηση, θα στείλει ένα ηχηρό μήνυμα σε ολόκληρη τη βιομηχανία της τεχνολογίας: η εποχή της ανεξέλεγκτης συλλογής δεδομένων από ανηλίκους έχει τελειώσει οριστικά.
