Η εικόνα ενός εφήβου να ελίσσεται με ταχύτητα ανάμεσα σε σταματημένα αυτοκίνητα, χωρίς κράνος και με τα ακουστικά στα αυτιά, έχει γίνει σχεδόν καθημερινό φαινόμενο στους δρόμους της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Ωστόσο, αυτή η «ψηφιακή» αντίληψη της πραγματικότητας, όπου η οδική ασφάλεια μοιάζει με επίπεδο σε βίντεοπαιχνίδι, πρόκειται σύντομα να προσκρούσει στον τοίχο της νομοθεσίας. Ο Υφυπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Κωνσταντίνος Κυρανάκης, με πρόσφατες δηλώσεις του, έθεσε το πλαίσιο για μια ριζική αλλαγή: την πλήρη απαγόρευση κυκλοφορίας ανηλίκων με ηλεκτρικά πατίνια (ΕΠΗΟ) σε δημόσιους δρόμους.

Η Ψυχολογία του «Video Game» και οι Κίνδυνοι του Δρόμου

Σύμφωνα με τον κ. Κυρανάκη, το βασικό πρόβλημα έγκειται στην αντίληψη των νέων χρηστών. Η ευκολία χρήσης των ηλεκτρικών πατινιών και η αίσθηση ελευθερίας που προσφέρουν, οδηγούν πολλούς ανήλικους στο να υποτιμούν τους κινδύνους της ασφάλτου. «Αντιμετωπίζουν την οδήγηση με πατίνι περίπου ως βίντεοπαιχνίδι», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η έλλειψη κυκλοφοριακής αγωγής σε συνδυασμό με την ταχύτητα που μπορούν να αναπτύξουν αυτά τα μέσα (έως και 25 χλμ/ώρα) αποτελεί «εκρηκτικό» μείγμα. Η κυβέρνηση φαίνεται να καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ωριμότητα που απαιτείται για τη διαχείριση ενός οχήματος σε συνθήκες έντονης κίνησης δεν είναι δεδομένη στις ηλικίες κάτω των 18 ετών.

Η στατιστική των ατυχημάτων, αν και συχνά ελλιπής λόγω της δυσκολίας καταγραφής των μικροεπεισοδίων με πατίνια, δείχνει μια ανησυχητική αυξητική τάση. Οι τραυματισμοί κεφαλής και τα κατάγματα στα άκρα είναι οι συχνότερες συνέπειες πτώσεων, οι οποίες στην περίπτωση των ανηλίκων συμβαίνουν συχνά λόγω έλλειψης εμπειρίας στην ανάγνωση των κινδύνων του οδοστρώματος, όπως οι λακκούβες ή η ξαφνική αλλαγή πορείας ενός αυτοκινήτου.

Από τη Ρύθμιση στην Καθολική Απαγόρευση

Μέχρι σήμερα, το νομικό πλαίσιο (Νόμος 4784/2021) επέτρεπε τη χρήση ηλεκτρικών πατινιών από άτομα άνω των 15 ετών, ή και από 12 ετών εφόσον συνοδεύονταν από ενήλικα. Ωστόσο, η εφαρμογή αυτών των κανόνων αποδείχθηκε στην πράξη αδύνατη. Η Τροχαία αδυνατεί να ελέγξει την ηλικία κάθε αναβάτη, ενώ οι εταιρείες ενοικίασης, παρά τους περιορισμούς στις εφαρμογές τους, δεν μπορούν να εμποδίσουν έναν ανήλικο από το να χρησιμοποιήσει τον λογαριασμό ενός γονέα.

Η σχεδιαζόμενη νέα ρύθμιση στοχεύει στην απλοποίηση των κανόνων: αν είσαι ανήλικος, δεν κυκλοφορείς στον δρόμο με πατίνι. Τελεία. Αυτή η αυστηροποίηση δεν αποτελεί ελληνική πρωτοτυπία, καθώς πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αναθεωρούν τη στάση τους απέναντι στη μικροκινητικότητα. Το Παρίσι, για παράδειγμα, προχώρησε σε πλήρη απαγόρευση των ενοικιαζόμενων πατινιών, ενώ άλλες πόλεις επιβάλλουν αυστηρά ηλικιακά όρια και υποχρεωτική χρήση κράνους για όλους.

Υποδομές και Πολιτική Ευθύνη

Ωστόσο, η απαγόρευση από μόνη της δεν λύνει το πρόβλημα της αστικής μετακίνησης. Οι επικριτές της απόφασης επισημαίνουν ότι η εστίαση στην «ανωριμότητα» των ανηλίκων αποσπά την προσοχή από το πραγματικό πρόβλημα: την τραγική έλλειψη υποδομών. Στην Ελλάδα, τα ηλεκτρικά πατίνια αναγκάζονται να μοιράζονται τον δρόμο με τα αυτοκίνητα επειδή δεν υπάρχουν ποδηλατόδρομοι. Όταν ένας έφηβος οδηγεί ένα πατίνι σε έναν δρόμο χωρίς λωρίδα προστασίας, ο κίνδυνος δεν πηγάζει μόνο από τη δική του οδηγική συμπεριφορά, αλλά από τον εγγενή σχεδιασμό των πόλεων που δίνει προτεραιότητα στο αυτοκίνητο.

  • Η έλλειψη διαχωρισμένων λωρίδων κυκλοφορίας αυξάνει τις πιθανότητες σύγκρουσης.
  • Η κακή ποιότητα του οδοστρώματος είναι μοιραία για τους μικρούς τροχούς των πατινιών.
  • Η απουσία παιδείας από την πλευρά των οδηγών αυτοκινήτων προς τους πιο ευάλωτους χρήστες του δρόμου.

Η κυβέρνηση, μέσω του κ. Κυρανάκη, φαίνεται να προκρίνει τη λύση της απαγόρευσης ως ένα άμεσο μέτρο «αναχαίτισης» των ατυχημάτων, ενώ παράλληλα προωθείται η ψηφιακή ταυτοποίηση των χρηστών μέσω του Gov.gr Wallet για τις εταιρείες ενοικίασης. Αυτό σημαίνει ότι στο μέλλον, για να ξεκλειδώσει κανείς ένα πατίνι, θα πρέπει να αποδεικνύει την ηλικία του ψηφιακά, καθιστώντας την παράκαμψη των ορίων πολύ πιο δύσκολη.

Το Κοινωνικό Διακύβευμα

Πέρα από το νομικό σκέλος, το ζήτημα αγγίζει και την οικογενειακή ευθύνη. Πολλοί γονείς αγοράζουν ηλεκτρικά πατίνια στα παιδιά τους ως δώρα, θεωρώντας τα παιχνίδια και όχι οχήματα. Η ρητορική του Υπουργείου στοχεύει ακριβώς σε αυτή την αντίληψη. Η μετάβαση στη βιώσιμη κινητικότητα απαιτεί σοβαρότητα και όχι απλώς υιοθέτηση νέων gadgets. Αν η Ελλάδα θέλει να δει τις πόλεις της να αποσυμφορούνται, πρέπει να βρει τη χρυσή τομή ανάμεσα στην ασφάλεια και την ενθάρρυνση των εναλλακτικών μέσων. Η απαγόρευση για τους ανήλικους ίσως είναι ένα αναγκαίο «φρένο» πριν η κατάσταση βγει εκτός ελέγχου, αλλά η πραγματική πρόκληση παραμένει η δημιουργία δρόμων που να χωρούν όλους τους χρήστες με ασφάλεια.