Η εικόνα του τροχονόμου με το μπλοκάκι και το στυλό φαίνεται πως περνά οριστικά στο χρονοντούλαπο της ιστορίας. Στην αυγή μιας νέας ψηφιακής πραγματικότητας, οι ελληνικοί δρόμοι ετοιμάζονται να υποδεχθούν έναν ακοίμητο φρουρό: την Τεχνητή Νοημοσύνη. Η πρόσφατη ανακοίνωση για την εγκατάσταση εκατοντάδων «έξυπνων» καμερών στην Αττική και σε μεγάλους οδικούς άξονες δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική αναβάθμιση, αλλά μια δομική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο το κράτος αλληλεπιδρά με τον πολίτη-οδηγό.
Η Τεχνολογία πίσω από τον Έλεγχο
Οι νέες κάμερες δεν είναι απλές συσκευές καταγραφής εικόνας. Πρόκειται για εξελιγμένα συστήματα υπολογιστικής όρασης (Computer Vision) που τροφοδοτούνται από αλγορίθμους βαθιάς μάθησης (Deep Learning). Αυτά τα συστήματα έχουν την ικανότητα να αναλύουν σε πραγματικό χρόνο τη ροή της κυκλοφορίας και να αναγνωρίζουν συγκεκριμένα μοτίβα συμπεριφοράς. Για παράδειγμα, η κάμερα μπορεί να διακρίνει αν ο οδηγός κρατά κινητό τηλέφωνο στο χέρι του, αν η ζώνη ασφαλείας είναι σωστά τοποθετημένη ή αν ένας μοτοσικλετιστής φοράει κράνος.
Η διαδικασία είναι αυτοματοποιημένη: η κάμερα εντοπίζει την παράβαση, απομονώνει την πινακίδα του οχήματος μέσω τεχνολογίας ALPR (Automated License Plate Recognition) και αποστέλλει τα δεδομένα σε ένα κεντρικό σύστημα. Εκεί, μετά από έναν γρήγορο έλεγχο από ανθρώπινο παράγοντα για την επιβεβαίωση της εγκυρότητας, το πρόστιμο βεβαιώνεται ψηφιακά και αποστέλλεται στον παραβάτη μέσω SMS ή μέσω της πλατφόρμας Gov.gr. Η ταχύτητα αυτής της διαδικασίας εκμηδενίζει το αίσθημα της ατιμωρησίας που συχνά κυριαρχεί στους ελληνικούς δρόμους.
Οδική Ασφάλεια ή Ψηφιακός Πανοπτισμός;
Το κύριο επιχείρημα της κυβέρνησης και των συγκοινωνιολόγων είναι η δραστική μείωση των τροχαίων ατυχημάτων. Η Ελλάδα παραμένει ψηλά στις λίστες της ΕΕ όσον αφορά τους θανάτους στην άσφαλτο, και η κύρια αιτία είναι η έλλειψη αστυνόμευσης και η οδηγική παραβατικότητα. «Η τεχνολογία δεν έρχεται για να τιμωρήσει, αλλά για να προστατεύσει», αναφέρουν πηγές του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Ωστόσο, η κριτική που ασκείται επικεντρώνεται στην ιδιωτικότητα.
«Η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης για τη συνεχή παρακολούθηση των πολιτών εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τα όρια της κρατικής εποπτεπείας και την προστασία των προσωπικών δεδομένων βάσει του GDPR»
Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα θα έχει τον τελευταίο λόγο για το πώς θα αποθηκεύονται αυτά τα δεδομένα, ποιος θα έχει πρόσβαση σε αυτά και για πόσο χρονικό διάστημα. Η ανησυχία για τη δημιουργία ενός «ψηφιακού πανοπτισμού», όπου κάθε κίνηση του πολίτη καταγράφεται και αναλύεται από αλγορίθμους, είναι υπαρκτή και απαιτεί ένα στιβαρό νομικό πλαίσιο που να διασφαλίζει ότι οι κάμερες θα χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για την οδική ασφάλεια και όχι για άλλου είδους κοινωνικό έλεγχο.
Η Πρόκληση της Υλοποίησης και το Μέλλον
Η εγκατάσταση 388 έξυπνων καμερών στην Αττική είναι μόνο η αρχή. Το σχέδιο προβλέπει την επέκταση του δικτύου σε όλη την επικράτεια, ενσωματώνοντας και άλλες λειτουργίες, όπως τον εντοπισμό ανασφάλιστων οχημάτων ή οχημάτων που δεν έχουν περάσει ΚΤΕΟ. Η πρόκληση, ωστόσο, παραμένει η συντήρηση αυτών των συστημάτων και η διασύνδεσή τους με τις βάσεις δεδομένων της ΑΑΔΕ και της Αστυνομίας.
Στο μέλλον, αυτά τα συστήματα θα μπορούσαν να συνδεθούν με «έξυπνα» φανάρια που ρυθμίζουν τη ροή της κυκλοφορίας ανάλογα με τον φόρτο, μειώνοντας το μποτιλιάρισμα και τους ρύπους. Η Τεχνητή Νοημοσύνη στους δρόμους δεν είναι απλώς ένα εργαλείο επιβολής προστίμων, αλλά το πρώτο βήμα προς την οικοδόμηση των «Έξυπνων Πόλεων» (Smart Cities). Το στοίχημα για την ελληνική πολιτεία είναι να πείσει τους πολίτες ότι ο σκοπός είναι η ασφάλεια και η δικαιοσύνη, και όχι η εισπρακτική μανία, διατηρώντας παράλληλα τις απαραίτητες ισορροπίες με τις ατομικές ελευθερίες.
