Σε μια κίνηση που αναμένεται να αναδιαμορφώσει τον ψηφιακό χάρτη της Γηραιάς Ηπείρου, η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά στη θεσμοθέτηση αυστηρότατων κριτηρίων για τις υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους (cloud computing). Σύμφωνα με πληροφορίες που είδαν το φως της δημοσιότητας μέσω του Reuters, το νέο προσχέδιο για το Ευρωπαϊκό Σχήμα Πιστοποίησης Κυβερνοασφάλειας (EUCS) στοχεύει στον περιορισμό της εξάρτησης από μη ευρωπαϊκές δυνάμεις, θέτοντας όρους που πρακτικά αποκλείουν αμερικανικούς κολοσσούς όπως η Amazon, η Google και η Microsoft από συμβάσεις που αφορούν κρίσιμες υποδομές και ευαίσθητα κρατικά δεδομένα.
Η Σύγκρουση για την Ψηφιακή Κυριαρχία
Η καρδιά του ζητήματος βρίσκεται στην έννοια της «ψηφιακής κυριαρχίας». Για χρόνια, η Ευρώπη βασιζόταν στις υποδομές των αμερικανικών εταιρειών (Hyperscalers) λόγω της τεχνολογικής τους υπεροχής και των οικονομιών κλίμακας που προσφέρουν. Ωστόσο, η θεσμοθέτηση του αμερικανικού Cloud Act —το οποίο επιτρέπει στις αρχές των ΗΠΑ να έχουν πρόσβαση σε δεδομένα που αποθηκεύονται από αμερικανικές εταιρείες, ανεξάρτητα από το πού βρίσκονται οι διακομιστές— έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στις Βρυξέλλες. Το νέο σχέδιο της ΕΕ επιδιώκει να δημιουργήσει ένα «τείχος προστασίας» που θα διασφαλίζει ότι τα δεδομένα των Ευρωπαίων πολιτών και των στρατηγικών οργανισμών δεν θα υπόκεινται σε εξωεδαφικούς νόμους τρίτων χωρών.
Τα προτεινόμενα κριτήρια για το υψηλότερο επίπεδο πιστοποίησης (High Level) απαιτούν από τους παρόχους cloud να έχουν την έδρα τους στην ΕΕ και να λειτουργούν τις υπηρεσίες τους ανεξάρτητα από οποιονδήποτε έλεγχο μη ευρωπαϊκής μητρικής εταιρείας. Αυτό σημαίνει ότι οι αμερικανικοί κολοσσοί θα έπρεπε να παραχωρήσουν τον πλήρη έλεγχο των ευρωπαϊκών τους δραστηριοτήτων σε τοπικές οντότητες, κάτι που έρχεται σε άμεση σύγκρουση με το επιχειρηματικό τους μοντέλο.
Οι Αντιδράσεις της Βιομηχανίας και ο Διχασμός
Η πρωτοβουλία αυτή δεν έχει γίνει δεκτή με ομοφωνία. Από τη μία πλευρά, ευρωπαϊκές εταιρείες όπως η γαλλική OVHcloud, η ιταλική Aruba και η γερμανική T-Systems βλέπουν μια χρυσή ευκαιρία να ανακτήσουν μερίδιο αγοράς. Υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη πρέπει να αναπτύξει το δικό της οικοσύστημα για να μην είναι όμηρος των γεωπολιτικών διαθέσεων της Ουάσιγκτον ή του Πεκίνου.
«Η πιστοποίηση δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ζήτημα, είναι ζήτημα πολιτικής επιβίωσης στον 21ο αιώνα»,αναφέρει χαρακτηριστικά στέλεχος του κλάδου.
Από την άλλη πλευρά, μεγάλες ευρωπαϊκές βιομηχανίες που χρησιμοποιούν ήδη τις υπηρεσίες της Amazon (AWS) ή της Microsoft (Azure) εκφράζουν φόβους για τεχνολογική οπισθοδρόμηση. Επιχειρηματικοί σύνδεσμοι προειδοποιούν ότι ο αποκλεισμός των πιο προηγμένων τεχνολογικά παρόχων θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος και να μειώσει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Επιπλέον, υπάρχει ο κίνδυνος αντιποίνων από τις ΗΠΑ, γεγονός που θα μπορούσε να πυροδοτήσει έναν νέο εμπορικό πόλεμο στον τομέα της τεχνολογίας.
Η Γεωπολιτική Σκακιέρα και το Μέλλον
Η κίνηση της ΕΕ εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο προστατευτισμού που παρατηρείται παγκοσμίως. Μετά την πανδημία και τον πόλεμο στην Ουκρανία, η ανάγκη για αυτάρκεια σε κρίσιμους τομείς έχει γίνει προτεραιότητα. Το cloud δεν είναι πλέον μόνο αποθήκευση δεδομένων· είναι η υποδομή πάνω στην οποία χτίζεται η Τεχνητή Νοημοσύνη, η διαχείριση της ενέργειας και η εθνική άμυνα. Αν η Ευρώπη καταφέρει να επιβάλει αυτά τα κριτήρια, θα δημιουργήσει ένα προηγούμενο που ίσως ακολουθήσουν και άλλες περιοχές, όπως η Νοτιοανατολική Ασία ή η Λατινική Αμερική.
Συμπερασματικά, η απόφαση για το EUCS θα αποτελέσει το τεστ αντοχής για την ευρωπαϊκή ενότητα. Θα επικρατήσει η ανάγκη για ασφάλεια και αυτονομία ή ο ρεαλισμός της παγκόσμιας αγοράς; Οι επόμενοι μήνες θα είναι κρίσιμοι, καθώς οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κορυφώνονται. Το σίγουρο είναι ότι οι μέρες της ανεξέλεγκτης κυριαρχίας της Silicon Valley στην Ευρώπη πλησιάζουν στο τέλος τους, καθώς η ήπειρος αναζητά τον δικό της «τρίτο δρόμο» στην ψηφιακή εποχή.
