Η έννοια του ESG (Environmental, Social, and Governance) έχει πάψει προ πολλού να αποτελεί μια απλή θεωρητική προσέγγιση ή ένα εργαλείο δημοσίων σχέσεων για τις μεγάλες πολυεθνικές. Στη σημερινή παγκόσμια οικονομία, αποτελεί το βαρόμετρο της βιωσιμότητας και της ανθεκτικότητας κάθε επιχειρηματικής οντότητας. Ωστόσο, στην ελληνική πραγματικότητα, η μετάβαση από τη θεωρία στην πράξη φαίνεται να ακολουθεί μια πορεία γεμάτη προκλήσεις, όπως καταδεικνύει η πρόσφατη έρευνα της ICAP CRIF. Παρά την αυξημένη ευαισθητοποίηση, το χάσμα μεταξύ της αναγνώρισης της σημασίας του ESG και της ουσιαστικής ενσωμάτωσής του στις καθημερινές λειτουργίες παραμένει αξιοσημείωτο.
Η Ακτινογραφία της Ελληνικής Αγοράς
Σύμφωνα με τα ευρήματα της ICAP CRIF, η συντριπτική πλειονότητα των ελληνικών επιχειρήσεων (άνω του 70%) δηλώνει ότι κατανοεί τη στρατηγική σημασία των κριτηρίων ESG. Η κατανόηση αυτή δεν είναι τυχαία, καθώς πηγάζει από την αυξανόμενη πίεση του ρυθμιστικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η Οδηγία για την Υποβολή Εκθέσεων Εταιρικής Βιωσιμότητας (CSRD), αλλά και από τις απαιτήσεις των τραπεζικών ιδρυμάτων για την παροχή χρηματοδότησης. Εντούτοις, όταν η συζήτηση περνάει στο επίπεδο της εφαρμογής, τα ποσοστά μειώνονται δραματικά. Μόνο ένα μικρό κλάσμα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ) διαθέτει συγκροτημένη στρατηγική ESG ή εξειδικευμένο προσωπικό για τη διαχείριση αυτών των θεμάτων.
Η έρευνα αναδεικνύει μια «Ελλάδα δύο ταχυτήτων». Από τη μία πλευρά, οι εισηγμένες εταιρείες και οι μεγάλοι όμιλοι έχουν προχωρήσει σημαντικά, επενδύοντας σε τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών άνθρακα και υιοθετώντας αυστηρά πρότυπα διακυβέρνησης. Από την άλλη, οι ΜμΕ, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας, βρίσκονται ακόμα στο στάδιο της διερεύνησης. Για αυτές τις επιχειρήσεις, το κόστος συμμόρφωσης και η πολυπλοκότητα της συλλογής δεδομένων αποτελούν τα κυριότερα εμπόδια. Η έλλειψη τεχνογνωσίας οδηγεί συχνά σε μια αποσπασματική προσέγγιση, όπου το ESG αντιμετωπίζεται ως μια υποχρέωση «συμπλήρωσης φορμών» και όχι ως μοχλός ανάπτυξης.
Περιβάλλον, Κοινωνία και Διακυβέρνηση: Πού εντοπίζονται οι καθυστερήσεις;
Εξετάζοντας τους τρεις πυλώνες ξεχωριστά, ο περιβαλλοντικός (Environmental) φαίνεται να συγκεντρώνει τη μεγαλύτερη προσοχή, κυρίως λόγω της ενεργειακής κρίσης. Οι ελληνικές επιχειρήσεις έχουν στραφεί στην ενεργειακή αναβάθμιση και στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όχι μόνο για λόγους βιωσιμότητας, αλλά πρωτίστως για τη μείωση του λειτουργικού κόστους. Η μείωση του αποτυπώματος άνθρακα είναι πλέον συνώνυμη με την οικονομική επιβίωση σε ένα περιβάλλον υψηλών τιμών ενέργειας.
Ωστόσο, ο πυλώνας της Διακυβέρνησης (Governance) παραμένει ο «φτωχός συγγενής» στην ελληνική επιχειρηματική κουλτούρα. Η παραδοσιακή δομή των ελληνικών επιχειρήσεων, οι οποίες στην πλειονότητά τους είναι οικογενειακές, συχνά συγκρούεται με τις απαιτήσεις για διαφάνεια, πολυμορφία στα διοικητικά συμβούλια και αυστηρούς εσωτερικούς ελέγχους. Η ICAP CRIF επισημαίνει ότι η βελτίωση της διακυβέρνησης είναι κρίσιμη, καθώς αποτελεί το θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίζονται οι άλλοι δύο πυλώνες. Χωρίς ισχυρή διακυβέρνηση, οι δράσεις για το περιβάλλον και την κοινωνία κινδυνεύουν να χαρακτηριστούν ως «greenwashing» (πράσινο ξέπλυμα).
«Το ESG δεν είναι ένας προορισμός, αλλά ένα συνεχές ταξίδι μετασχηματισμού. Οι ελληνικές επιχειρήσεις πρέπει να καταλάβουν ότι η βιωσιμότητα είναι ο μόνος δρόμος για την πρόσβαση σε κεφάλαια και την παραμονή στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες», σημειώνουν αναλυτές της αγοράς.
Ο Ρόλος της Τεχνολογίας και η Επόμενη Μέρα
Η λύση στο πρόβλημα της αργής ενσωμάτωσης φαίνεται να βρίσκεται στην τεχνολογία. Η χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης και αυτοματοποιημένων συστημάτων αναφοράς μπορεί να μειώσει το διοικητικό βάρος για τις επιχειρήσεις. Η ICAP CRIF προτείνει την υιοθέτηση ψηφιακών πλατφορμών που επιτρέπουν τη συλλογή και ανάλυση δεδομένων ESG σε πραγματικό χρόνο, καθιστώντας τη διαδικασία πιο διαφανή και λιγότερο δαπανηρή. Επιπλέον, η εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού είναι απαραίτητη. Το ESG απαιτεί μια νέα νοοτροπία, όπου η αξία δεν μετριέται μόνο με τα κέρδη στο τέλος του τριμήνου, αλλά με τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο στην κοινωνία και τον πλανήτη.
Συμπερασματικά, η έρευνα της ICAP CRIF λειτουργεί ως ένα καμπανάκι αφύπνισης. Η Ελλάδα έχει κάνει βήματα προόδου, αλλά ο ρυθμός πρέπει να επιταχυνθεί. Σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία, η καθυστέρηση στην υιοθέτηση βιώσιμων πρακτικών δεν αποτελεί απλώς μια χαμένη ευκαιρία, αλλά έναν υπαρξιακό κίνδυνο για το ελληνικό επιχειρείν. Η πολιτεία, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και οι ίδιοι οι επιχειρηματίες πρέπει να συνεργαστούν για να μετατρέψουν το ESG από μια γραφειοκρατική υποχρέωση σε ένα ισχυρό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
