Σε μια νέα εποχή ψηφιακής αυστηρότητας και διοικητικής αποτελεσματικότητας εισέρχεται η ελληνική φορολογική διοίκηση, καθώς η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) θέτει σε εφαρμογή εξελιγμένα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης (AI). Στόχος είναι η αντιμετώπιση δύο χρόνιων προβλημάτων: της απάτης με τα οχήματα που δηλώνονται σε ακινησία αλλά κυκλοφορούν κανονικά, και του τεράστιου όγκου εκκρεμών ενστάσεων που λιμνάζουν στις φορολογικές υπηρεσίες.
Ο ψηφιακός «κλοιός» γύρω από τα ακινητοποιημένα οχήματα
Η πρακτική της «ψηφιακής ακινησίας» μέσω της πλατφόρμας MyCar υπήρξε μια σημαντική διευκόλυνση για τους πολίτες, επιτρέποντάς τους να καταθέτουν ηλεκτρονικά τις πινακίδες τους χωρίς επίσκεψη στη ΔΟΥ. Ωστόσο, η ευκολία αυτή άνοιξε και ένα παράθυρο για παρανομία, με χιλιάδες ιδιοκτήτες να δηλώνουν το όχημά τους σε αδράνεια για να αποφύγουν τα Τέλη Κυκλοφορίας και την ασφάλιση, ενώ συνεχίζουν να το χρησιμοποιούν. Μέχρι σήμερα, ο έλεγχος αυτών των περιπτώσεων βασιζόταν σε δειγματοληπτικές διασταυρώσεις ή τυχαίους ελέγχους της Τροχαίας.
Με το νέο σύστημα, η Τεχνητή Νοημοσύνη θα πραγματοποιεί μαζικές διασταυρώσεις δεδομένων σε πραγματικό χρόνο. Οι αλγόριθμοι θα συνδέονται με το σύστημα διοδίων, τις κάμερες κυκλοφορίας της Ελληνικής Αστυνομίας, τα δεδομένα από τα συνεργεία αυτοκινήτων και τις βάσεις δεδομένων των ασφαλιστικών εταιρειών. Αν ένα όχημα που έχει δηλωθεί σε ακινησία εντοπιστεί από κάμερα διοδίων ή αν καταγραφεί η διέλευσή του από οποιοδήποτε ψηφιακό σημείο ελέγχου, το σύστημα θα εκδίδει αυτόματα το προβλεπόμενο πρόστιμο, το οποίο είναι εξαιρετικά τσουχτερό, φτάνοντας έως και τις 30.000 ευρώ σε περίπτωση υποτροπής.
Επιτάχυνση των ενστάσεων με Επεξεργασία Φυσικής Γλώσσας (NLP)
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο αφορά τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ). Οι φορολογούμενοι που θεωρούν ότι αδικήθηκαν από κάποιο πρόστιμο ή καταλογισμό υποβάλλουν ενστάσεις, οι οποίες συχνά απαιτούν μήνες ή και χρόνια για να εξεταστούν, δημιουργώντας ανασφάλεια δικαίου και καθυστέρηση στα δημόσια έσοδα. Η ΑΑΔΕ εισάγει πλέον εργαλεία Μηχανικής Μάθησης και Επεξεργασίας Φυσικής Γλώσσας (Natural Language Processing) για την ανάλυση αυτών των αιτημάτων.
Το AI δεν θα αντικαταστήσει τον άνθρωπο-ελεγκτή, αλλά θα λειτουργεί ως «έξυπνος βοηθός». Θα κατηγοριοποιεί τις ενστάσεις βάσει της πολυπλοκότητάς τους, θα εντοπίζει παρόμοιες υποθέσεις του παρελθόντος (δεδικασμένα) και θα προτείνει λύσεις βασισμένες στην τρέχουσα νομοθεσία. Αυτό αναμένεται να μειώσει τον χρόνο επεξεργασίας κατά τουλάχιστον 50%, επιτρέποντας στους υπαλλήλους να επικεντρωθούν σε σοβαρές υποθέσεις μεγάλης φοροδιαφυγής, αφήνοντας τις τυποποιημένες διαδικασίες στις μηχανές.
Ηθικά ερωτήματα και η προστασία των δεδομένων
Παρά τα προφανή οφέλη για τα δημόσια ταμεία, η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης από το κράτος εγείρει ερωτήματα σχετικά με την προστασία των προσωπικών δεδομένων και την πιθανότητα σφαλμάτων των αλγορίθμων. Η ΑΑΔΕ διαβεβαιώνει ότι τηρούνται αυστηρά οι κανόνες του GDPR και ότι κάθε τελική απόφαση που αφορά επιβολή προστίμου θα φέρει την υπογραφή ανθρώπου. Ωστόσο, η διασύνδεση τόσων διαφορετικών βάσεων δεδομένων δημιουργεί ένα προφίλ «Μεγάλου Αδελφού» που ανησυχεί μερίδα της κοινής γνώμης.
Συμπερασματικά, η Ελλάδα επιχειρεί ένα άλμα προς την ψηφιακή ωριμότητα. Η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στη φορολογία δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ζήτημα, αλλά μια βαθιά πολιτική κίνηση που στοχεύει στην αποκατάσταση του αισθήματος δικαίου. Όταν η τεχνολογία καθιστά την παρανομία «μαθηματικά βέβαιο» ότι θα εντοπιστεί, η συμμόρφωση παύει να είναι θέμα ηθικής και γίνεται θέμα λογικής.
