Σε μια κίνηση που απειλεί να ανατρέψει την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης που οικοδομήθηκε μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την πρόθεσή του να μειώσει την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Γερμανία «πολύ περισσότερο» από το αρχικό σχέδιο των 5.000 στρατιωτών. Η είδηση αυτή, που έσκασε σαν βόμβα στους διαδρόμους του Πενταγώνου, δεν αποτελεί απλώς μια αλλαγή στρατηγικής, αλλά μια κατά μέτωπο επίθεση στις παραδοσιακές συμμαχίες των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ένας αιφνιδιασμός «σε πραγματικό χρόνο»

Σύμφωνα με υψηλόβαθμους αξιωματούχους του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ, οι ηγεσίες των διαφόρων κλάδων των ενόπλων δυνάμεων δεν είχαν καμία προηγούμενη ενημέρωση για το μέγεθος ή το χρονοδιάγραμμα της αποχώρησης. «Μάθαμε τις λεπτομέρειες σε πραγματικό χρόνο, μαζί με το ευρύ κοινό», δήλωσε χαρακτηριστικά πηγή του Πενταγώνου. Η έλλειψη συντονισμού μεταξύ του Λευκού Οίκου και της στρατιωτικής ιεραρχίας υπογραμμίζει το αυξανόμενο χάσμα μεταξύ της πολιτικής ηγεσίας και των επαγγελματιών της εθνικής ασφάλειας.

Η Γερμανία φιλοξενεί σήμερα περίπου 35.000 Αμερικανούς στρατιώτες, αποτελώντας τον κεντρικό κόμβο για τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ στην Ευρώπη, την Αφρική και τη Μέση Ανατολή. Η βάση του Ράμσταϊν και το νοσοκομείο του Λάντστουλ δεν είναι απλώς εγκαταστάσεις· είναι η ραχοκοκαλιά της αμερικανικής προβολής ισχύος στο ανατολικό ημισφαίριο. Μια δραστική μείωση αυτών των δυνάμεων θα σήμαινε την αποδυνάμωση της ικανότητας ταχείας αντίδρασης σε κρίσεις, από την Ουκρανία μέχρι τον Περσικό Κόλπο.

Το δόγμα «America First» και το κόστος της συμμαχίας

Η ρητορική του Τραμπ παραμένει σταθερή: η Γερμανία κατηγορείται ως «κακοπληρωτής» (delinquent) στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, καθώς δεν έχει επιτύχει τον στόχο του 2% του ΑΕΠ για αμυντικές δαπάνες με τον ρυθμό που απαιτεί η Ουάσιγκτον. Για τον Αμερικανό Πρόεδρο, η παρουσία στρατευμάτων είναι μια εμπορική συναλλαγή. «Προστατεύουμε τη Γερμανία και αυτοί δεν πληρώνουν. Γιατί να μείνουμε εκεί;», αναρωτήθηκε σε πρόσφατη ομιλία του, αγνοώντας τις γεωπολιτικές παραμέτρους που καθιστούν τη Γερμανία στρατηγικό εταίρο.

Ωστόσο, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι αυτή η κίνηση εξυπηρετεί περισσότερο εσωτερικούς πολιτικούς σκοπούς παρά μια συγκροτημένη στρατηγική εθνικής ασφάλειας. Με τις εκλογές και τις εσωτερικές πιέσεις να αυξάνονται, η απόσυρση στρατευμάτων παρουσιάζεται ως εξοικονόμηση πόρων για τον Αμερικανό φορολογούμενο, παρά το γεγονός ότι η μεταφορά και η επανεγκατάσταση αυτών των δυνάμεων σε άλλες βάσεις ενδέχεται να κοστίσει δισεκατομμύρια δολάρια.

Η αντίδραση του Βερολίνου και η Ευρωπαϊκή Αυτονομία

Στο Βερολίνο, η κυβέρνηση προσπαθεί να ισορροπήσει μεταξύ της ψυχραιμίας και της προετοιμασίας για το χειρότερο σενάριο. Η Γερμανία έχει ήδη ξεκινήσει ένα φιλόδοξο πρόγραμμα επανεξοπλισμού μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αλλά η ξαφνική αποχώρηση των Αμερικανών δημιουργεί ένα κενό που δεν μπορεί να καλυφθεί άμεσα. «Η ασφάλεια της Ευρώπης δεν μπορεί να εξαρτάται από τις διαθέσεις ενός και μόνο προσώπου στην Ουάσιγκτον», δήλωσε Γερμανός διπλωμάτης.

Η εξέλιξη αυτή δίνει νέα πνοή στη συζήτηση για την «Στρατηγική Αυτονομία» της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν οι ΗΠΑ πάψουν να είναι ο εγγυητής της ασφάλειας στην ήπειρο, οι ευρωπαϊκές δυνάμεις, με επικεφαλής τη Γαλλία και τη Γερμανία, θα αναγκαστούν να δημιουργήσουν μια αυτόνομη αμυντική δομή. Αυτό όμως απαιτεί χρόνο και πολιτική βούληση που προς το παρόν φαίνεται να λείπει από πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, οι οποίες φοβούνται την πλήρη ρήξη με τις ΗΠΑ.

Οι συνέπειες για την Ανατολική Πτέρυγα

Ίσως οι πιο ανήσυχοι από όλους να είναι οι σύμμαχοι στην Ανατολική Ευρώπη. Η Πολωνία και οι χώρες της Βαλτικής θεωρούν την αμερικανική παρουσία στη Γερμανία ως το απόλυτο αποτρεπτικό μέσο κατά της ρωσικής επιθετικότητας. Αν και ο Τραμπ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι μέρος των στρατευμάτων θα μπορούσε να μεταφερθεί στην Πολωνία, η αποδυνάμωση της συνολικής παρουσίας στην Ευρώπη στέλνει ένα μήνυμα αδυναμίας προς τη Μόσχα.

Σε μια εποχή που η Ρωσία αναδιοργανώνει τις δυνάμεις της και η Κίνα επεκτείνει την επιρροή της, η απομόνωση των ΗΠΑ από τους παραδοσιακούς τους συμμάχους θα μπορούσε να αποδειχθεί το μεγαλύτερο γεωπολιτικό σφάλμα του 21ου αιώνα. Η «τυφλή» λήψη αποφάσεων, χωρίς τη συμβουλή των στρατιωτικών εμπειρογνωμόνων, θέτει σε κίνδυνο όχι μόνο τη σταθερότητα της Ευρώπης, αλλά και την ίδια την αξιοπιστία της αμερικανικής ισχύος παγκοσμίως.

  • Η απόφαση αφορά την απόσυρση άνω των 5.000 στρατιωτών, με προοπτική για περαιτέρω μειώσεις.
  • Το Πεντάγωνο δηλώνει άγνοια για τις λεπτομέρειες της απόφασης, προκαλώντας εσωτερική κρίση.
  • Η Γερμανία παραμένει ο κεντρικός στόχος της κριτικής του Τραμπ για τις αμυντικές δαπάνες.
  • Η κίνηση ενισχύει τις φωνές για ευρωπαϊκή στρατιωτική ανεξαρτησία από τις ΗΠΑ.