Στους διαδρόμους του Κρεμλίνου, η εξουσία δεν μετριέται πλέον μόνο με πυρηνικές κεφαλές ή αποθέματα φυσικού αερίου, αλλά με τη δυνατότητα παράτασης της ίδιας της ζωής. Σύμφωνα με πρόσφατες αποκαλύψεις που είδαν το φως της δημοσιότητας, η ρωσική κυβέρνηση έχει δρομολογήσει ένα φιλόδοξο, εν μέρει απόρρητο πρόγραμμα με προϋπολογισμό που αγγίζει τα 26 δισεκατομμύρια δολάρια, με στόχο την «ενεργό μακροζωία» και την αντιστροφή των βιολογικών διαδικασιών της γήρανσης. Το πρόγραμμα αυτό δεν αποτελεί απλώς μια επιστημονική προσπάθεια, αλλά μια γεωπολιτική δήλωση και, για πολλούς, την προσωπική εμμονή ενός ηγέτη που πλησιάζει στο λυκόφως της θητείας του.
Η Επιστήμη της «Αιώνιας» Ρωσίας
Το ερευνητικό πρόγραμμα επικεντρώνεται σε τρεις βασικούς πυλώνες: την κυτταρική γήρανση (senescence), την αναγεννητική ιατρική και τη γενετική τροποποίηση. Σύμφωνα με έγγραφα που διέρρευσαν, το Ινστιτούτο Κουρτσάτοφ, υπό την ηγεσία του στενού συμμάχου του Πούτιν, Μιχαήλ Κοβαλτσούκ, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτών των ερευνών. Οι επιστήμονες εκεί εργάζονται πάνω στην ανάπτυξη «βιο-εκτυπωμένων» οργάνων που θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν τα φθαρμένα ανθρώπινα μέλη, καθώς και σε θεραπείες mRNA που στοχεύουν στην επιδιόρθωση του DNA σε κυτταρικό επίπεδο.
Η ρωσική προσέγγιση συνδυάζει την κλασική βιολογία με την τεχνητή νοημοσύνη, προσπαθώντας να χαρτογραφήσει το «επιγενετικό ρολόι» του ρωσικού πληθυσμού. Η επίσημη ρητορική κάνει λόγο για τη διάσωση ενός έθνους που αντιμετωπίζει δημογραφική κατάρρευση, όμως η μυστικότητα που περιβάλλει τα κονδύλια υποδηλώνει ότι οι καρποί αυτών των ερευνών προορίζονται, τουλάχιστον αρχικά, για την ελίτ του Κρεμλίνου. Η ιδέα του «Κοσμισμού» — μιας φιλοσοφικής τάσης των αρχών του 20ού αιώνα στη Ρωσία που πρέσβευε την κατάκτηση του θανάτου μέσω της επιστήμης — φαίνεται να αναβιώνει στους διαδρόμους της σύγχρονης Μόσχας.
Γεωπολιτικός Ανταγωνισμός και η «Κούρσα της Μακροζωίας»
Η Ρωσία δεν είναι μόνη σε αυτόν τον αγώνα. Από τη Silicon Valley, όπου δισεκατομμυριούχοι όπως ο Jeff Bezos επενδύουν στην Altos Labs, μέχρι τη Σαουδική Αραβία και το ίδρυμα Hevolution, η μακροζωία είναι το νέο «Space Race». Ωστόσο, η ρωσική περίπτωση διαφέρει λόγω της κρατικής κεντρικής διοίκησης. Ενώ στη Δύση η έρευνα κινείται από την αγορά, στη Ρωσία κινείται από την κρατική επιβίωση. Ο Πούτιν φαίνεται να αντιλαμβάνεται τη βιολογική παρακμή ως απειλή για την εθνική ασφάλεια.
- Ανάπτυξη φαρμάκων που «καθαρίζουν» τα γηρασμένα κύτταρα από τον οργανισμό.
- Χρήση τεχνητής νοημοσύνης για την πρόβλεψη βιολογικών βλαβών πριν αυτές εκδηλωθούν.
- Πειραματικές θεραπείες για την αναζωογόνηση του εγκεφάλου και τη διατήρηση των γνωστικών λειτουργιών.
Το ερώτημα που τίθεται είναι αν η επιστήμη μπορεί να ανταποκριθεί στις προσδοκίες της εξουσίας. Παρά τα τεράστια ποσά, η βιολογία παραμένει ένας τομέας όπου τα χρήματα δεν εγγυώνται αποτελέσματα. Η ρωσική επιστημονική κοινότητα, αν και ικανή, υποφέρει από τη «διαρροή εγκεφάλων» προς τη Δύση, γεγονός που καθιστά το πρόγραμμα των 26 δισ. περισσότερο μια προσπάθεια επίδειξης ισχύος παρά μια άμεση επιστημονική επανάσταση.
Η Ηθική Αντίφαση: Ζωή και Θάνατος
Η πιο σκληρή ειρωνεία αυτού του προγράμματος έγκειται στο χρονικό πλαίσιο. Ενώ το Κρεμλίνο επενδύει δισεκατομμύρια για να νικήσει τον θάνατο στα εργαστήρια, χιλιάδες νέοι Ρώσοι χάνουν τη ζωή τους στα πεδία των μαχών στην Ουκρανία. Η αντίθεση ανάμεσα στην επιδίωξη της αθανασίας για τους λίγους και την αναλώσιμη φύση της ζωής για τους πολλούς είναι κραυγαλέα. Η ρωσική κοινωνία, η οποία μαστίζεται από χαμηλό προσδόκιμο ζωής (ειδικά στους άνδρες), βλέπει αυτά τα κονδύλια να κατευθύνονται σε «φουτουριστικά όνειρα» αντί για τη βελτίωση του βασικού συστήματος υγείας.
«Η αθανασία δεν είναι δικαίωμα, είναι ένα προνόμιο που η νέα τάξη πραγμάτων προσπαθεί να αγοράσει», αναφέρουν αναλυτές της βιοηθικής.
Στο τέλος της ημέρας, το «μυστικό του Πούτιν» μπορεί να μην είναι μια μαγική φόρμουλα, αλλά η ανάγκη για έλεγχο πάνω στο μόνο πράγμα που κανένας δικτάτορας δεν μπόρεσε ποτέ να δαμάσει: τον χρόνο. Αν το πρόγραμμα πετύχει έστω και εν μέρει, θα μπορούσε να αλλάξει τη δομή της παγκόσμιας ηγεσίας, δημιουργώντας μια τάξη «αιώνιων» ηγετών που δεν δεσμεύονται από τους φυσικούς νόμους της φθοράς.
