Η συζήτηση για την τετραήμερη εργασία, η οποία κερδίζει έδαφος σε πολλές ανεπτυγμένες οικονομίες της Δύσης, προσκρούει στην ελληνική πραγματικότητα με έναν τρόπο που αναδεικνύει τις δομικές αδυναμίες της εγχώριας αγοράς. Ο πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών (ΕΒΕΑ), Γιάννης Μπρατάκος, τοποθετήθηκε με σαφήνεια επί του θέματος, χαρακτηρίζοντας την εφαρμογή ενός τέτοιου μοντέλου στην Ελλάδα ως ένα σημαντικό «ρίσκο» που θα μπορούσε να υπονομεύσει την εύθραυστη αναπτυξιακή πορεία της χώρας.

Σύμφωνα με τον κ. Μπρατάκο, η μείωση των ημερών εργασίας χωρίς την αντίστοιχη και προηγούμενη διασφάλιση της αύξησης της παραγωγικότητας δεν αποτελεί εκσυγχρονισμό, αλλά μια επικίνδυνη οικονομική εξίσωση. Στην Ελλάδα, όπου η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας, η απότομη αύξηση του μοναδιαίου κόστους εργασίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλεια ανταγωνιστικότητας, πληθωριστικές πιέσεις και, τελικά, σε μείωση των θέσεων απασχόλησης.

Η Παραγωγικότητα ως ο Μεγάλος Απών

Το κύριο επιχείρημα της ηγεσίας του ΕΒΕΑ εστιάζει στο γεγονός ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να υστερεί σημαντικά στους δείκτες παραγωγικότητας της εργασίας σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ενώ σε χώρες όπως η Ισλανδία ή το Βέλγιο η τετραήμερη εργασία δοκιμάζεται με επιτυχία, αυτό συμβαίνει επειδή οι οικονομίες αυτές έχουν ήδη ενσωματώσει υψηλά επίπεδα αυτοματισμού και ψηφιακών εργαλείων που επιτρέπουν την παραγωγή του ίδιου ή μεγαλύτερου έργου σε λιγότερο χρόνο.

Στην Ελλάδα, η παραγωγικότητα παραμένει καθηλωμένη λόγω της χαμηλής έντασης κεφαλαίου και των αργών ρυθμών ψηφιακού μετασχηματισμού σε πολλούς κλάδους. Ο κ. Μπρατάκος υπογραμμίζει ότι αν επιβληθεί νομοθετικά η τετραήμερη εργασία με τις ίδιες αποδοχές, το κόστος για τις επιχειρήσεις θα εκτοξευθεί κατά 20-25%. Για μια μικρή επιχείρηση στον τομέα της μεταποίησης ή των υπηρεσιών, αυτό το κόστος είναι αδύνατο να απορροφηθεί χωρίς να μετακυλιστεί στον καταναλωτή ή χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η βιωσιμότητα της ίδιας της μονάδας.

  • Η παραγωγικότητα ανά ώρα στην Ελλάδα παραμένει από τις χαμηλότερες στην ΕΕ.
  • Το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος θα αυξανόταν δυσανάλογα.
  • Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις στερούνται των πόρων για άμεσο αυτοματισμό.

Το Παράδοξο της Ελληνικής Αγοράς Εργασίας

Η τοποθέτηση του ΕΒΕΑ έρχεται σε μια χρονική στιγμή που η Ελλάδα εφαρμόζει το αμφιλεγόμενο μέτρο της εξαήμερης εργασίας σε συγκεκριμένους κλάδους με συνεχή λειτουργία, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η έλλειψη εργατικών χεριών. Αυτή η αντίφαση —από τη μία η συζήτηση για τετραήμερο και από την άλλη η θεσμοθέτηση του εξαημέρου— αναδεικνύει το βαθύ χάσμα μεταξύ των διεθνών τάσεων και των εγχώριων αναγκών.

Ο κ. Μπρατάκος επισημαίνει ότι η προτεραιότητα της χώρας πρέπει να είναι η δημιουργία ενός σταθερού περιβάλλοντος που θα ευνοεί τις επενδύσεις σε τεχνολογία και την κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού. Μόνο μέσω της αναβάθμισης των δεξιοτήτων (upskilling) και της υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης θα μπορέσουμε, σε βάθος χρόνου, να συζητήσουμε σοβαρά για μείωση του χρόνου εργασίας χωρίς οικονομικές απώλειες. Μέχρι τότε, κάθε βιαστική κίνηση θεωρείται από τον επιχειρηματικό κόσμο ως «άλμα στο κενό».

«Η ευημερία των εργαζομένων είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων. Δεν μπορεί να υπάρξει το ένα χωρίς το άλλο σε μια υγιή οικονομία.»

Κοινωνικές Επιπτώσεις και Διεθνής Ανταγωνισμός

Πέρα από τους αριθμούς, υπάρχει και το ζήτημα του διεθνούς ανταγωνισμού. Σε μια παγκοσμιοποιημένη αγορά, η Ελλάδα ανταγωνίζεται γειτονικές χώρες με χαμηλότερο κόστος παραγωγής. Αν η χώρα μας υιοθετήσει μοντέλα εργασίας που δεν υποστηρίζονται από την οικονομική της βάση, κινδυνεύει να χάσει ξένες επενδύσεις που αναζητούν σταθερότητα και απόδοση. Ο Γιάννης Μπρατάκος προειδοποιεί ότι η τετραήμερη εργασία μπορεί να λειτουργήσει ως αντικίνητρο για την προσέλκυση νέων βιομηχανικών μονάδων.

Ωστόσο, η κριτική αυτή δεν σημαίνει απόρριψη της ευελιξίας. Το ΕΒΕΑ υποστηρίζει ότι οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι μπορούν να προχωρούν σε συμφωνίες σε επίπεδο επιχείρησης, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε κλάδου. Η οριζόντια επιβολή όμως, είναι αυτή που προκαλεί την έντονη αντίδραση. Το στοίχημα για την επόμενη δεκαετία είναι αν η ελληνική οικονομία θα καταφέρει να «τρέξει» αρκετά γρήγορα στον δρόμο του εκσυγχρονισμού, ώστε το ρίσκο που περιγράφει ο κ. Μπρατάκος να μετατραπεί σε μια βιώσιμη πραγματικότητα.