Σε μια εποχή όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) παύει να αποτελεί σενάριο επιστημονικής φαντασίας και εισβάλλει στην καθημερινότητα, ο κινηματογράφος καλείται να αναμετρηθεί με τις βαθύτερες υπαρξιακές επιπτώσεις της. Ο Λούκα Γκουαντανίνο, ο σκηνοθέτης που έχει ταυτίσει το όνομά του με την εξερεύνηση του πόθου, της απώλειας και της ανθρώπινης οικειότητας («Call Me By Your Name», «Challengers»), στρέφει τώρα το βλέμμα του στο μέλλον. Η νέα του ταινία, με τον λιτό αλλά περιεκτικό τίτλο «Artificial», υπόσχεται να μην είναι απλώς ένα ακόμη techno-thriller, αλλά μια ανατομία της ανθρώπινης ανάγκης για σύνδεση πέρα από τον θάνατο.

Η ταινία, η οποία βρίσκεται ήδη στο στάδιο της προετοιμασίας, συγκεντρώνει ένα εντυπωσιακό καστ, με τον Άντριου Γκάρφιλντ και τη Μία Γκοθ στους κεντρικούς ρόλους. Η πλοκή ακολουθεί έναν προγραμματιστή Τεχνητής Νοημοσύνης (Γκάρφιλντ), ο οποίος, βυθισμένος στο πένθος μετά τον θάνατο της συντρόφου του, αποφασίζει να χρησιμοποιήσει την τεχνολογία για να την «επαναφέρει». Δημιουργεί ένα εξελιγμένο AI μοντέλο που βασίζεται στη μνήμη, τα δεδομένα και την προσωπικότητά της (Γκοθ), πυροδοτώντας μια σειρά από ηθικά και συναισθηματικά ερωτήματα που ξεπερνούν τα όρια της επιστήμης.

Η Ψυχολογία της «Ψηφιακής Ανάστασης»

Το θέμα της «ψηφιακής ανάστασης» δεν είναι καινούργιο, αλλά η προσέγγιση του Γκουαντανίνο αναμένεται να είναι μοναδική. Ενώ ταινίες όπως το «Her» του Σπάικ Τζόνζι επικεντρώθηκαν στη μοναξιά και το «Ex Machina» στην εξουσία και τον έλεγχο, ο Γκουαντανίνο φαίνεται να εστιάζει στην «σωματικότητα» του μη-σωματικού. Η επιλογή της Μία Γκοθ, μιας ηθοποιού γνωστής για την έντονη, σχεδόν απόκοσμη παρουσία της στην οθόνη, υποδηλώνει μια εξερεύνηση της «Κοιλάδας του Παράξενου» (Uncanny Valley) όχι μόνο οπτικά, αλλά και συναισθηματικά.

Στην πραγματική ζωή, οι λεγόμενοι «deadbots» (ψηφιακά αντίγραφα θανόντων) αποτελούν ήδη μια αναπτυσσόμενη αγορά. Από chatbots που μιμούνται το ύφος γραφής ενός αγαπημένου προσώπου μέχρι deepfake βίντεο, η τεχνολογία προσφέρει μια ψευδαίσθηση αθανασίας. Η ταινία «Artificial» έρχεται να αναρωτηθεί: Μπορεί ένας αλγόριθμος να κατέχει την «ψυχή» ή η αγάπη είναι μια αποκλειστικά βιολογική και τυχαία εμπειρία που δεν μπορεί να κωδικοποιηθεί;

  • Η ηθική της συναίνεσης: Έχει ένας νεκρός το δικαίωμα στην ψηφιακή του ησυχία;
  • Η εμπορευματοποίηση του πένθους από μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας.
  • Η διαφορά μεταξύ μνήμης και προσομοίωσης.

Η Αισθητική του Μέλλοντος κατά τον Γκουαντανίνο

Ο Γκουαντανίνο είναι ένας σκηνοθέτης των αισθήσεων. Στο «Artificial», η πρόκληση είναι να μεταφέρει την ψυχρότητα του κώδικα μέσα από τη ζεστασιά της ανθρώπινης επαφής. Η συνεργασία του με τον Άντριου Γκάρφιλντ, έναν ηθοποιό που διακρίνεται για την ευαλωτότητά του, προμηνύει μια ερμηνεία που θα βασίζεται στην εσωτερική σύγκρουση μεταξύ λογικής και επιθυμίας. Ο ήρωας γνωρίζει ότι αυτό που βλέπει είναι τεχνητό, αλλά η καρδιά του αρνείται να το αποδεχτεί.

Η παραγωγή φαίνεται να αποφεύγει τα φουτουριστικά κλισέ με τα πολλά φώτα νέον και τα ιπτάμενα αυτοκίνητα. Αντίθετα, οι πληροφορίες κάνουν λόγο για ένα περιβάλλον που μοιάζει οικείο, σχεδόν καθημερινό, καθιστώντας την παρουσία της ΤΝ ακόμη πιο παρεμβατική. Αυτή η «οικεία ξενότητα» είναι που καθιστά το θέμα της ταινίας τόσο επίκαιρο. Δεν μιλάμε για ένα μακρινό μέλλον, αλλά για μια πραγματικότητα που χτυπά ήδη την πόρτα μας μέσω των Large Language Models (LLMs) και της γεννητικής τεχνητής νοημοσύνης.

«Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι απλώς ένα εργαλείο· είναι ένας καθρέφτης. Μέσα από αυτόν δεν βλέπουμε το μέλλον της τεχνολογίας, αλλά το παρελθόν και τις ελλείψεις της ανθρώπινης φύσης μας.»

Ο Κινηματογράφος ως Ηθικό Εργαστήριο

Το «Artificial» εντάσσεται σε μια νέα τάση του Hollywood που προσπαθεί να κατανοήσει την ΤΝ πέρα από την απειλή του «Εξολοθρευτή». Μετά την απεργία των σεναριογράφων και των ηθοποιών το 2023, όπου η ΤΝ ήταν το κεντρικό σημείο τριβής, η βιομηχανία του θεάματος φαίνεται να χρησιμοποιεί την ίδια την τεχνολογία ως θέμα για να επεξεργαστεί το συλλογικό της τραύμα. Ο Γκουαντανίνο, ωστόσο, παραμένει ένας auteur. Δεν τον ενδιαφέρει η πολιτική της τεχνολογίας όσο η μεταφυσική της.

Συμπερασματικά, η ταινία αναμένεται να αποτελέσει ένα ορόσημο για το πώς η έβδομη τέχνη αντιλαμβάνεται τη μετα-ανθρώπινη κατάσταση. Σε έναν κόσμο όπου τα δεδομένα μας επιβιώνουν μετά από εμάς, η ταινία «Artificial» μας αναγκάζει να αντιμετωπίσουμε το πιο σκληρό ερώτημα: Αν μπορούσαμε να έχουμε πίσω όποιον χάσαμε, θα ήταν η παρουσία του μια ευλογία ή μια αιώνια φυλακή σε έναν ψηφιακό παράδεισο;