Σε μια κίνηση που υπογραμμίζει τη συνεχιζόμενη δημοσιονομική πειθαρχία της Ελλάδας, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, αποκάλυψε ότι το πρωτογενές πλεόνασμα για το 2025 αναμένεται να ξεπεράσει το 4,4% του ΑΕΠ. Η είδηση αυτή, που προέρχεται από την ενδιάμεση έκθεση για τη Νομισματική Πολιτική, προκάλεσε αίσθηση στους οικονομικούς κύκλους, καθώς ο αρχικός κυβερνητικός στόχος ήταν σημαντικά χαμηλότερος, στο 3,7%. Η υπέρβαση αυτή δεν είναι απλώς ένας αριθμός σε έναν ισολογισμό· είναι το αποτέλεσμα μιας σύνθετης εξίσωσης που περιλαμβάνει την ανάπτυξη, τον πληθωρισμό και, κυρίως, τη ριζική ψηφιοποίηση του φορολογικού μηχανισμού.
Οι Κινητήριες Δυνάμεις της Δημοσιονομικής Υπέρβασης
Η επίδοση αυτή του 4,4% αντανακλά μια οικονομία που, παρά τις διεθνείς προκλήσεις, καταφέρνει να παράγει πλούτο και να τον εισπράττει αποτελεσματικότερα από ποτέ. Σύμφωνα με την ανάλυση της Τράπεζας της Ελλάδος, η αύξηση των φορολογικών εσόδων οφείλεται σε τρεις βασικούς πυλώνες. Πρώτον, στην ανθεκτικότητα της εγχώριας ζήτησης και του τουρισμού. Δεύτερον, στην επίδραση του πληθωρισμού στα ονομαστικά έσοδα από τον ΦΠΑ. Και τρίτον, στην εντυπωσιακή πρόοδο στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής μέσω των ψηφιακών εργαλείων.
Ο κ. Στουρνάρας τόνισε ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε μια τροχιά ταχείας μείωσης του χρέους ως προς το ΑΕΠ, γεγονός που θωρακίζει τη χώρα απέναντι στις μεταβολές των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Ωστόσο, η υπέρβαση αυτή θέτει και ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς θα αξιοποιηθεί αυτός ο επιπλέον δημοσιονομικός χώρος; Ενώ οι αγορές απαιτούν σταθερότητα, η κοινωνία πιέζει για ελαφρύνσεις και ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, ειδικά σε μια περίοδο όπου το κόστος διαβίωσης παραμένει στα ύψη.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως Φοροεισπρακτικός Μηχανισμός
Στο επίκεντρο αυτής της επιτυχίας βρίσκεται η «σιωπηλή επανάσταση» της ΑΑΔΕ. Η χρήση αλγορίθμων Τεχνητής Νοημοσύνης για τη διασταύρωση στοιχείων έχει αλλάξει το παιχνίδι. Η διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές και η καθολική εφαρμογή των ηλεκτρονικών βιβλίων (myDATA) έχουν περιορίσει δραστικά τα περιθώρια απόκρυψης εισοδημάτων. Η AI δεν χρησιμοποιείται πλέον μόνο για τη συλλογή δεδομένων, αλλά για την προληπτική ανάλυση κινδύνου (risk profiling), επιτρέποντας στους ελεγκτικούς μηχανισμούς να στοχεύουν με ακρίβεια περιπτώσεις μεγάλης φοροδιαφυγής.
- Αυτοματοποιημένες διασταυρώσεις τραπεζικών κινήσεων και δηλωθέντων εισοδημάτων.
- Χρήση μηχανικής μάθησης για τον εντοπισμό εικονικών τιμολογίων σε πραγματικό χρόνο.
- Ψηφιοποίηση των ελέγχων στις μεταφορές προϊόντων μέσω του ψηφιακού δελτίου αποστολής.
Αυτή η τεχνολογική υπεροπλία είναι που επιτρέπει στον κ. Στουρνάρα να μιλά για πλεονάσματα που ξεπερνούν τις προσδοκίες. Η αποτελεσματικότητα του κράτους στην είσπραξη φόρων έχει αυξηθεί εκθετικά, μειώνοντας το λεγόμενο «κενό ΦΠΑ» (VAT Gap) σε επίπεδα που πλησιάζουν τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Προκλήσεις και ο Κίνδυνος της Εφησυχασμού
Παρά τους πανηγυρικούς τόνους, η έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις δομικές αδυναμίες. Το υψηλό πλεόνασμα είναι μια «ασπίδα», αλλά δεν αποτελεί πανάκεια. Η χαμηλή παραγωγικότητα σε ορισμένους κλάδους, το δημογραφικό πρόβλημα και η ανάγκη για περαιτέρω μεταρρυθμίσεις στη δικαιοσύνη και τη δημόσια διοίκηση παραμένουν ανοιχτές πληγές. Επιπλέον, ο κ. Στουρνάρας προειδοποίησε ότι η δημοσιονομική πολιτική πρέπει να παραμείνει σοβαρή, καθώς οι κανόνες του νέου Συμφώνου Σταθερότητας της ΕΕ είναι αυστηροί.
«Η διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων είναι αναγκαία συνθήκη για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους, αλλά η ποιότητα της ανάπτυξης είναι αυτή που θα καθορίσει την ευημερία των πολιτών μακροπρόθεσμα», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην έκθεση.
Συμπερασματικά, το 4,4% είναι ένα ισχυρό μήνυμα προς τις αγορές και τους εταίρους, αλλά η πραγματική πρόκληση για την ελληνική οικονομία το 2026 θα είναι η μετατροπή αυτών των αριθμών σε βιώσιμη ανάπτυξη που θα αγγίζει το σύνολο της κοινωνίας, χωρίς να βασίζεται αποκλειστικά στην υπερφορολόγηση μέσω των έμμεσων φόρων.
